Twee opmerkelijke dichters


> startpagina

> index woorden
> poëziezomer

tussen taal en beeld

Waarschijnlijk
waren er dichters in de buurt

want uit de boomkruinen klonken droeve stemmen.

De dichter beweent, bezweert
en gaat door en door



De dichter en een stapel turf


Seamus Heaney

Seamus Heany is in 1939 op een boerderij in Mossbawn, in het graafschap Derry, Noord Ierland geboren.
Toen Heaney in 1995 de Nobelprijs voor de Literatuur kreeg waren de Ieren zo opgetogen alsof Ierland de prijs gewonnen had. Er was geen bundel van hem meer in de boekwinkels te krijgen.
Heaney zelf was met vakantie in Griekenland en hoorde het nieuws waarschijnlijk veel later.
Telkens wanneer de rest van de wereld een individuele Ier kan bewonderen, staat het hele land klaar om die eer te ontvangen. De Britten moeten vooral niet denken dat de Ieren geen eigen 'Keltische' cultuur hebben.



Dingen zien
Op een keer kwam mijn niet verdronken vader ons erf opgelopen.
Hij was de aardappelen gaan besproeien in een veld bij de rivieroever en had niet gewild dat ik meeging. De sproeimachine was te groot en te nieuwerwets, kopervitriool kon mijn ogen verbranden, het paard was nieuw, ik zou het wellicht laten schrikken, en ga zo maar door. (…)
Die middag zag ik hem van gezicht tot gezicht, hij kwam naar me toe met zijn natte voetspoor recht uit de rivier en daar was er toen niets tussen ons dat er ook later niet altijd gelukkig zou zijn.


Seamus Heaney

Terminus
Toen ik me bukte, vond ik daar
Een eikel en een verroeste grendel.

Hief ik mijn ogen: een fabriekspijp
En een sluimerende berg.

Luisterde ik: een afslaande motor
En een dravend paard.

Is het een wonder dat ik dacht
Dat ik me nog zou bedenken?

Seamus Heaney


Heaney vergelijkt het hele oeuvre van Szymborska met de stem van een orakel, van een Sibylle: een stem die vol autoriteit en absoluut geloofwaardig klinkt.


Van de grens van het schrijven

De engte rond die ruimte, het absolute niets
als de auto stopt op de weg, de soldaten merk
en nummer controleren, en jij er nog meer ziet.

terwijl in één zijn gezicht naar je raam buigt,
daarachter op de heuvel, loerend langs de loop
van een wapen dat jou naar zich toe zuigt

en je weet dat ze alleen maar vragen stellen
tot een geweer 'oké' wenkt en je doorrijdt.
zogenaamd onverschillig, geen zucht naar rellen

en toch een beetje leger, een beetje ontdaan,
zoals altijd door dat trillen in je ziel,
onderworpen, ja, en vreemd gehoorzaam.

Dus rijd je door naar de grens van het schrijven
waar 't opnieuw gebeurt. Mitrailleurs op een driepoot;
sergeants met walkie-talkies, die gegevens blijven

herhalen over jou, wachtend op de verlossende klik
die je vrijspreekt en doorlaat; de scherpschutter
die je uit de zon in het vizier houdt als een havik.

En opeens ben je erdoor, aangeklaagd maar vrij-
gelaten, alsof je van achter een waterval kwam
op de zwarte stroom van een asfaltweg, voorbij

de slagbomen, de pantservoertuigen, eruit
tussen wachtposten door die vloeien en wijken
als boomschaduwen in de blinkende voorruit.

Seamus Heaney


Seamus Heaney is vrijdag 30 augustus 2013
op 74-jarige leeftijd overleden.

Hij publiceerde 12 dichtbundels.
Hij debuteerde in 1966 met de bundel Death of a Naturalist. Ook schreef hij toneelstukken.
Heaney werd beschouwd als de belangrijkste Ierse dichter sinds William Yeats.


naar boven

22 11 2017



De dichteres en de aap: een love story


Wislawa Szymborska

De beste leeftijd voor een dichter is 40 jaar, meende Wislawa Szymborska toen ze in 1963 zelf zo oud werd:
‘Hij kent bitterheid en verschillende scherpe en prikkelende kruiden die het ervaren van de charme van het leven niet uitsluiten.’

Opmerkelijk was dat ze in 1962 het onderstaande gedicht schreef.

Grafschrift
Hier ligt, ouderwets als een komma,
de dichteres van een onbeduidend poëma.
Hoewel het lijk geen lid van een schrijverskring was,
gunde de aarde het eeuwige rust onder het gras.
Op haar graf past dus niets beters in ruil
dan dit rijmpje, klitwortel en een uil.
Voorbijganger, haal je pc uit je tas en sta
even stil bij het lot van Szymborska.

Vertaling: Jeannine Vereecken uit de bundel 'Zout'

Grafschrift
Hier ligt, zo ouderwets als komma en punt,
zekere maakster van enige verzen.
Gegund is haar de eeuwige rust, al verwarde het lijk
traditie met avant-garde in haar praktijk.
Op dit graf kunt u daarom niet veel verwachten,
alleen deze uil, wat klitten, en dit rijm.
O passant, pak uit uw tas uw elektronisch brein
en weeg Szymborska’s lot in uw gedachten.


In een andere vertaling uit de bundel 'Einde en begin':


Niets tweemaal (fragment)

Niets doet zich tweemaal voor,
nee, nooit of te nimmer.
Wij worden dus zonder ervaring geboren
en sterven weer zonder routin
e.
(...)



Staande aan de spiegelende vijver op de binnenplaats van de oude Douviehoeve net buiten Watou in West Vlaanderen, hoorde ik voor de eerste keer de stem van Wislawa Szymborska. Ze droeg het gedicht Pierwsza fotografia Hitlera voor.

De eerste foto van Hitler (fragment)

En wie is die dreumes in zijn kieltje?
Dat is Adolfje, de zoon van meneer en mevrouw Hitler!
Misschien wordt hij wel doctor in de rechten?
Of tenor in de opera van Wenen?
Van wie is dat handje, van wie, dat oortje, oogje, neusje?
Van wie dat buikje vol melk, nog niemand weet het:
van een drukker, heelmeester, koopman, pastoor?
Waarheen zullen die koddige beentjes nog uitgaan, waarheen?
Naar de speeltuin, naar school, naar kantoor, naar een bruiloft,
met de dochter van de burgemeester misschien? (...)


Uit Nieuw Wereldtijdschrift, 1995 nr. 5 / Vertaling: Jo Govaerts



Wislawa maakt ook Collages


Op 1 februari 2012 overleed de Poolse dichteres Wislawa Szymborska [1923] in haar woonplaats Krakau, Polen, aan de gevolgen van longkanker.
In 1996 kreeg ze de Nobelprijs voor de Literatuur
.