tussen taal en beeld

Harald Vlugt: Boek

The New Art of Making Books
door Ulises Carrión [1941-1989]

Ulises was een Mexicaanse kunstenaar, die lange tijd in Amsterdam woonde, waar hij de boekhandel en galerij Andere Boeken en Zo had.
Hij werkte voor het internationale MailArt Netwerk.
Carrión zat in de alternatieve kunstwereld
met kunstenaarsboeken, prentbriefkaarten, multiples, audiowerken.
Voor Carrión, was de MailArt een intellectuele uitdaging.

Wat is een boek eigenlijk?

Een boek
is geen doos vol woorden.
Een schrijver
schrijft geen boeken, een schrijver maakt teksten.
Een literaire tekst
opgeslagen in een boek gaat voorbij aan het feit dat het boek een autonome opeenvolging van ruimte en tijd is.
Lettertekens
omvatten de ruimte, lezen bepaalt de tijd.
Boeken
zijn in principe bakken met al dan niet literaire teksten.

Oude kunst:
schrijver schrijft teksten, de rest wordt door ambachtslieden gedaan.
Nieuwe kunst:
schrijver maakt boeken en is verantwoordelijk voor het gehele proces.

Proza en Poëzie

In een oud boek
zien alle pagina's er hetzelfde uit.
In de nieuwe boekkunst is iedere pagina een verzelfstandigd element voor de structuur die boek heet.

Vergeleken met een roman waarin niets gebeurt
zal in een gedichtenbundel soms iets, hoewel meestal heel weinig, gebeuren.
Voor het vormgeven van proza
is weinig nodig, wat hoofdletters, interpunctie en marges.
Belangrijk als het niet opvalt.
Voor poëzie is het een ander verhaal.
Een gedicht schrijven
is een totaal andere handeling dan het in ons hoofd prenten van poëzie.
Gedichten zijn liederen.
Dichters schrijven ze maar zingen ze niet. Ze publiceren ze.
Maar gedrukte gedichten
missen het luid lamento voorgedragene niet, integendeel ze winnen een ruimtelijke realiteit.

De Ruimte

Concrete- en visuele poëzie hebben het meest intensieve gebruik van ruimte in de geschiedenis van de literatuur tot stand gebracht.

Tekst
is echter geen poëzie als het ruimte inneemt.
Als communicatiemiddel,
zal de literatuur altijd oude literatuur zijn.

Taal

Woorden in een nieuw boek
zijn niet de dragers van een inhoud, noch de luidspreker van de ziel,
of de waarde van boodschap, het zijn slechts woorden woorden woorden.

Een schrijver van de nieuwe kunst schrijft zeer weinig.

Een zoektocht naar absolute blankheid,
zoals elk gedicht naar stilte zoekt.

Paradox:
om concreet te zijn, moet taal eerst abstract worden

Ik probeer een roos te beschrijven
die niet mijn roos is,
noch zijn roos,
maar ieders roos
en de roos van niemand

Structuren

Tien rode boeken kopen
omdat die kleur het beste bij zijn interieur past.
Plagiaat
is het uitgangspunt van de creatieve activiteit in de nieuwe kunst.
Absolute isolatie:
boeken met één enkel woord er in.
In kunst
kun je niemand liefhebben.
In het echte leven hou je van iemand.
sonnetten
zijn net zo goed als grappen,
liefdesbrieven of weerberichten.

Het lezen

In de oude kunst
worden alle boeken op dezelfde manier gelezen.
In de nieuwe kunst vereist elk boek een andere manier van lezen.
Een boek lezen,
is zijn structuur waarnemen.
Het niet nodig om daarvoor vijf jaar op een Faculteit der Letteren door te brengen.

Een boek is van papier gemaakt
Neem een boom, vermaal die tot pulp, pers het water uit het papje en je hebt papier.
Snij het vel in stukken en druk er een begrijpelijke tekst op. Doe er een kartonnen kaft omheen en je hebt een boek.
Zet het boek in je kast en lees af en toe een stukje

Of neem een stevige rietstengel en sla die net zolang plat tot je papyrus hebt
Als de letters er op staan kan het protocol opgerold worden, netjes met een lintje er omheen. Voorlezen op de markt, het liefst gezeten op een paard.

Als je een Babyloniër bent zijn plakken klei handiger. Kras je letters met een stokje er in, droog de plak en sla er iemand mee om de oren.

Er zijn ook bundels dunne plankjes hout met touwtjes aan elkaar.