tussen taal en beeld


Harald Vlugt: Boek

 

 

The New Art of Making Books
door Ulises Carrión [1941-1989]

Carrión was een Mexicaanse kunstenaar, die lange tijd in Amsterdam woonde, waar hij de boekhandel en galerij Andere Boeken en Zo had.
Hij werkte voor het internationale MailArt Netwerk, de alternatieve kunstwereld met kunstenaarsboeken, prentbriefkaarten, multiples en audiowerken.
Voor Carrión, was de MailArt een intellectuele uitdaging.

Wat is een boek eigenlijk?
Een boek is geen doos vol woorden.
Een schrijver schrijft geen boeken, een schrijver maakt teksten.
Een literaire tekst, opgeslagen in een boek, gaat voorbij aan het feit dat het boek een autonome opeenvolging van ruimte en tijd is.
Lettertekens omvatten de ruimte, lezen bepaalt de tijd.
Boeken zijn in principe bakken met al dan niet literaire teksten.

Oude kunst is:
Een schrijver schrijft teksten, de rest wordt door ambachtslieden gedaan.
Nieuwe kunst is:
Een schrijver maakt zelf boeken en is verantwoordelijk voor het gehele proces.

Proza en Poëzie
In een oude boekkunst zien alle pagina's er hetzelfde uit.
In de nieuwe boekkunst is iedere pagina een verzelfstandigd element voor de structuur die boek heet.

Vergeleken met een roman waarin niets gebeurt zal in een gedichtenbundel soms iets, hoewel meestal heel weinig, gebeuren.
Voor het vormgeven van proza is weinig nodig, wat hoofdletters, interpunctie en marges. Belangrijk als de vormgeving niet opvalt.
Voor poëzie is dat een ander verhaal.
Een gedicht schrijven is een totaal andere handeling dan het in ons hoofd prenten van poëzie.
Gedichten zijn liederen.
Dichters schrijven ze maar zingen ze niet. Ze publiceren ze.
Gedrukte gedichten missen het luid lamento voorgedragene niet, integendeel ze winnen een ruimtelijke realiteit.


De Ruimte
Concrete- en visuele poëzie hebben het meest intensieve gebruik van ruimte in de geschiedenis van de literatuur tot stand gebracht.

Tekst is echter geen poëzie als het ruimte inneemt.
Als communicatiemiddel,
zal de literatuur altijd oude literatuur zijn.

Taal
Woorden in een nieuw boek zijn niet de dragers van een inhoud, noch de luidspreker van de ziel, of de waarde van boodschap, het zijn slechts woorden woorden woorden.
Een schrijver van de nieuwe kunst schrijft zeer weinig.
Hij maakt e
en zoektocht naar absolute blankheid, zoals elk gedicht naar stilte zoekt.

Paradox: om concreet te zijn, moet taal eerst abstract worden

Ik probeer een roos te beschrijven
die niet mijn roos is,
noch zijn roos,
maar ieders roos
en de roos van niemand

Structuren
Tien rode boeken kopen omdat die kleur het beste bij zijn interieur past.
Plagiaat is het uitgangspunt van de creatieve activiteit in de nieuwe kunst.
Absolute isolatie: boeken met één enkel woord er in.
In kunst kun je niemand liefhebben. In het echte leven hou je van iemand.
sonnetten zijn net zo goed als grappen, liefdesbrieven of weerberichten.


Het lezen
In de oude kunst worden alle boeken op dezelfde manier gelezen.
In de nieuwe kunst vereist elk boek een andere manier van lezen.
Een boek lezen, is zijn structuur waarnemen.
Het niet nodig om daarvoor vijf jaar op een Faculteit der Letteren door te brengen.

Ulises Carrión, Center for Book Arts,1975

 






Een boek is van papier gemaakt

Neem een boom, vermaal die tot pulp, pers het water uit het papje en je hebt papier.
Snij het vel in stukken en druk er een begrijpelijke tekst op. Doe er een kartonnen kaft omheen en je hebt een boek.

Zet het boek in je kast en lees af en toe een stukje






Of slacht een schaap
,
haal zijn vel er af en looi dat, dan heb je een stuk perkament, velijn, en vraag een monnik om een tekst met een ganzenveer te schrijven.



Of neem een stevige rietstengel
en sla die net zolang plat tot je papyrus hebt
Als de letters er op staan kan het protocol opgerold worden, netjes met een lintje er omheen. Voorlezen op de markt, het liefst gezeten op een paard.



Als je een Babyloniër bent
zijn plakken klei handiger. Kras je letters met een stokje er in, droog de plak en sla er iemand mee om de oren.
Er zijn ook bundels dunne plankjes hout met touwtjes aan elkaar.

Heden ten dage
bedien ik mij van schijven met digitale teksten die even plotseling verdwenen zijn als ze kwamen