|
tussen
taal en beeld
Guillaume
Postel [1510-1581] /
Het Hemelse Alfabet
Een cirkelvormige geheimzinnige tekst
Als een Goddelijke openbaring door de kunstenaar ontvangen.
Antieke Hebreeuwse tekens staan als sterren aan het firmament
en werden door Kabbalisten gebruikt.
Kabbala is het Hebreeuwse begrip voor "ontvangst en aanvaarding".
Het is een esoterisch, een occult en geheim systeem om de schriftteksten
te interpreteren.
Het wordt ook beschouwd als geheime orale boodschap met een mengsel
van Joodse leerstellingen, Occultisme, Gnosticisme en Neoplatonisme.
Het Joodse Kabbala gebruikt numerologie om de boodschap
van de Bijbel te interpreteren.
Ferdinant Kriwet
/ Rundschreibe XIV 1964
DE
CIRKEL ALS EEN VLAK
De hedendaagse kunstenaar Kriwet noemt dit kijkteksten.
De letters komen uit een zetkast of de schrijfmachine. In plaats
van een doorgaande inhoud zien we onsamenhangende woorden. De
kijker moet associatief aan het werk gaan en ergens in de cirkel
beginnen. Dat er geen einde is zal wel niemand geloven.
I.C. Hiltensperger
/ Het Labyrinth / 18e eeuw
Een
labyrint is een doolhof
Mensen bevinden zich er in en ze moeten proberen er met veel verstand
en geluk weer uit te komen. In oude tijden werden doolhoven gebruikt
om de wijsheid van mensen op de proef te stellen.
Tegenwoordig is een doolhof een spelletje, een puzzel voor kinderen
bijvoorbeeld.
Maar Hillensperger
wil de geheimen van de wereld en van God in een tekst verbergen.
In de eerste instantie ervaar je de tekst als een tunnel waar
je aandacht naar het einde ervan wordt getrokken. Daar moet dan
de waarheid te vinden zijn.
De gekalligrafeerde Duitse tekst is niet gemakkelijk om te lezen,
vooral door alle versieringen die zijn aangebracht.
"Im Wille Weiszheit " In het belang van de wijsheid.
I.
HESUS SIRACH I. CAPI:
Dat slaat op een boek van Jozua ben Sirach,
een joodse schrijver uit Egypte [180 v Chr.] die zich bijzonder
had toegelegd op het lezen van de Wet en de Profeten en de overige
voorvaderlijke boeken en daarin voldoende bedrevenheid had verkregen.
De bedoeling van het boek is dat leergierigen die zich in dezelfde
materie hebben verdiept meer wijsheid zouden verkrijgen en nog
veel grotere vorderingen zouden maken door te leven volgens de
wet.
Josua Reichert /
Sator
BEZWERING
/ SATOR
Een middeleeuwse magische formule die ook als een palindroom gelezen
kan
worden.
SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS
De waarheid van het beeld gaat boven de betekenis van
het schrift. Ze verschaft een nieuw bereik dat de lettertekens,
als in woorden, niet kennen.
|
|
.
Het
schriftteken
draagt
een betekenis in zich
Het beeldteken
veroorzaakt een betekenis
Hendrik Nicolaas Werkman
/ Compositie met X
HET
TEKEN EN BETEKENIS
Een teken maakt als letterteken deel uit van meerdere betekenissen.
De mogelijkheden van het teken als onderdeel van een reeks zijn
het woord, de zin, de context. Een letterteken heeft, los van
zijn functie binnen een woord, geen betekenis.(...)
BEELDENDE
ELEMENTEN
Er zijn lettertekens die als beeldende elementen van een nieuwe
taligheid optreden, zoals in de concrete- of visuele poëzie
De helderheid van plaats en functie is nu minder groot of ontbreekt
in het geheel.
De relatie tussen het teken en zijn betekenis is verbroken.
ONTHEEMDHEID
VAN LETTERS in visuele poëzie
Hoe verwarrend is het te zien als
lettersymbolen hun ndergeschikte maar belangrijke rol binnen een
woordbeeld en een zinsconstructie moeten opgeven.
Taal heeft altijd met communicatie te maken.
Als er geen open verbinding is tussen twee of meer deelnemers,
kun je wat mij betreft al niet meer van taal spreken.
Hoe
anders is het met visuele poëzie
Ik moet aannemen dat ook daar een behoefte aan communicatie voorop
staat.
Toch wordt die communicatie per geval geweld aangedaan door verborgen
betekenissen te hanteren.
Is
hier een splitsing of een verwijdering tussen taal en kunst aan
de orde?
Claes
Oldenburg /
Soft Alphabet 1978
Letters
hebben altijd een grote
fascinatie uitgeoefend op de
Amerikaanse Pop Art kunstenaar
Claes Oldenburg.
In plaats van abstracte tekens zijn de letters van zijn Soft
Alphabet zachte, afgeronde vormpjes geworden, die soms vreemde
kronkelingen maken.
Zo wilde Oldenburg de fysieke kwaliteit die het schrift aanneemt,
wanneer het door de 'dans van de lippen' wordt omgezet in klank,
ook in de lettertekens zelf gestalte geven. Vaak vertonen zijn
letters dan ook een bijna lichamelijk gedrag. [bron:
Boymans van Beuningen]
Je kunt een
schilderij, zoals dat van Marc
Maet niet onmiddelijk hanteren. Met zijn beste
werken heeft de schilder zelf ook moeite.
Marc Maet / Schilderende
zot 1995
Jacques van Alphen / Art is
the Embodiment of a Language by Way of Imagination / 2000
lijn van 1 naar 2: conceptie van het ideaal,
lijn van 3 naar 2: positie van de kunst,
lijn van 2 naar 1 en 3: wisselwerking tussen taal-kunst-verbeelding
De
schilderijen van Marc Maet, Reinier Lucassen en
Jacques van Alphen zijn niet gemakkelijk te doorgronden
door de kijker.
Ze gebruiken een raadselachtige beeldtaal die gesitueerd is in
een onbekend universum.
Het gaat niet om daar op een snelle manier doorheen te gaan, maar
om te ontdekken wat zich onderweg allemaal aandient.
|
|
