Hendrik Werkman



tussen taal en beeld



abstracte druksels
&

Chassidische legenden


De serie die tot zijn beroemdste werken hoort, werd geïnspireerd door de bundel
Die Legende des Baalschem
[1932] van Martin Buber.




Blauwe Schuit
De leden van de Groningse groep kunstenaars: De Blauwe Schuit
kwamen bijeen in de drukkerij waar Werkman de Chassidische Legenden drukte.
vlnr: Zuidhoff, Henkels, Werkman en Buning

foto Persbureau Folkers Groningen


de druksels
van het paradijs


Niet het bekende paradijs, maarhet onbekende, ergens in een werelddeel dat nog door geen mens uit de cultuurstaten is ontdekt - daarheen ben ik gevlucht omdat het in onze wereld haast niet meer uit te houden is.

15 juli 1942


compositie met X


compositie met J en O [1928]






Hendrik Nicolaas Werkman [Leens 1882 - Bakkeveen 1945]

De druksels zijn een unieke bijdrage aan de Nederlandse kunst
Ze zijn het resultaat van de artistieke toepassing van de druktechniek die hij in 1923 had ontwikkeld met behulp van materialen uit zijn commerciële drukkerij, en die zich onderscheiden van de gebruikelijke prentkunst, omdat er altijd sprake is van unica.
Daarom voerde Werkman zelf de term druksels in, ter onderscheiding van het drukwerk dat hij daarnaast in oplage vervaardigde.

Werkmans druksels kregen voor het eerst bekendheid door de negen nummers van het tijdschrift The Next Call [1923-1926]. Dit tijdschrift, dat Werkman zelf uitgaf, werd gevuld met typografische experimenten, druksels en grotendeels door hemzelf geschreven teksten van expressionistische, lyrische en dadaïstische aard.
Werkman verspreidde The Next Call internationaal en dit bracht hem in contact met allerlei avant-gardisten over heel Europa, zoals Michel Seuphor, Jean Arp, Antoine Pevsner, Wassily Kandinsky.

Chassidische legenden
Tot zijn beroemdste werken hoort de serie Chassidische legenden, die werden geïnspireerd door de bundel Die Legende des Baalschem [1932] van Martin Buber.
Deze joodse vertellingen werden door Werkman tussen 1942 en 1943 verbeeld in twintig druksels. Ze maakten deel uit van een reeks illegale uitgaven die verschenen onder de naam 'De Blauwe Schuit' en die waren bedoeld als geestelijk verzet tegen de Duitse bezetting.

In de laatste jaren van zijn leven maakte Werkman daarnaast ook meer abstracte druksels, die zich onder andere onderscheiden van zijn vroegere abstracte werk doordat er organische, meer vloeiende vormen in voorkomen. Zijn vormentaal en techniek waren veel rijker geworden, mede dankzij het werken met sjablonen. De abstracte druksels die thans in het prentenkabinet hangen, zijn getuigen van het internationale niveau dat hij hiermee bereikte.


De herberg in de Karpathen / 1941/1942

Deze joodse vertellingen werden door Werkman tussen 1942 en 1943 verbeeld in twintig druksels.
Ze maakten deel uit van een reeks illegale uitgaven die verschenen onder de naam De Blauwe Schuit
en waren bedoeld als geestelijk verzet tegen de Duitse bezetting.

In de laatste jaren van zijn leven maakte Werkman daarnaast ook meer abstracte druksels, die zich onder andere onderscheiden van zijn vroegere abstracte werk doordat er organische, meer vloeiende vormen in voorkomen.
Zijn vormentaal en techniek waren veel rijker geworden, mede dankzij het werken met sjablonen.


Straatbeeld met treintje /1943

[bron: Groninger Museum]



Vrouweneiland 9 / coll: Groninger Museum


















omhoog

 

Tijdschrift



.




18 03 2015












actuele ideeën