Hendrik Werkman





De leden van De Blauwe Schuit

in de drukkerij waar Werkman de Chassidische Legenden drukte.
vlnr: Zuidhoff, Henkels, Werkman en Buning

de druksels van het paradijs

Niet het bekende paradijs, maarhet onbekende, ergens in een werelddeel dat nog door geen mens uit de cultuurstaten is ontdekt - daarheen ben ik gevlucht omdat het in onze wereld haast niet meer uit te houden is

15 juli 1942


compositie met X


compositie met J en O [1928]


tussen taal en beeld

 

Abstracte druksels

 

Hendrik Nicolaas Werkman [Leens 1882 - Bakkeveen 1945]

De druksels zijn Werkmans unieke bijdrage aan de Nederlandse kunst
Ze zijn het resultaat van de artistieke toepassing van de druktechniek die hij in 1923 had ontwikkeld met behulp van materialen uit zijn commerciële drukkerij, en die zich onderscheiden van de gebruikelijke prentkunst, omdat er altijd sprake is van unica.
Daarom voerde Werkman zelf de term druksels in, ter onderscheiding van het drukwerk dat hij daarnaast in oplage vervaardigde.

Werkmans druksels kregen voor het eerst bekendheid door de negen nummers van het tijdschrift The Next Call [1923-1926]. Dit tijdschrift, dat Werkman zelf uitgaf, werd gevuld met typografische experimenten, druksels en grotendeels door hemzelf geschreven teksten van expressionistische, lyrische en dadaïstische aard.
Werkman verspreidde The Next Call internationaal en dit bracht hem in contact met allerlei avant-gardisten over heel Europa, zoals / Michel Seuphor / Jean Arp / Antoine Pevsner / Wassily Kandinsky /.

Tot zijn beroemdste werken hoort de serie Chassidische legenden, die werden geïnspireerd door de bundel Die Legende des Baalschem [1932] van / Martin Buber /.
Deze joodse vertellingen werden door Werkman tussen 1942 en 1943 verbeeld in twintig druksels. Ze maakten deel uit van een reeks illegale uitgaven die verschenen onder de naam 'De Blauwe Schuit' en die waren bedoeld als geestelijk verzet tegen de Duitse bezetting.

In de laatste jaren van zijn leven maakte Werkman daarnaast ook meer abstracte druksels, die zich onder andere onderscheiden van zijn vroegere abstracte werk doordat er organische, meer vloeiende vormen in voorkomen. Zijn vormentaal en techniek waren veel rijker geworden, mede dankzij het werken met sjablonen. De abstracte druksels die thans in het prentenkabinet hangen, zijn getuigen van het internationale niveau dat hij hiermee bereikte.

[bron: Groninger Museum]

 

lees ook >>