Japanse concrete
poëzie


 Hiroi Shikaku

Dit gedicht van Kitasono wordt als het eerste concrete Japanse gedicht beschouwd.

Nog vóór 1960 sloeg de concrete poëzie over naar Japan door het contact dat Haroldo de Campos had gelegd met Kitasono Katue,
de oprichter en redacteur van het tijdschrift Vou, dat in 1957 het eerste Japanse concrete gedicht publiceerde.

Kitasono Katue [1902-1978]
Ppseudoniem voor: Hashimoto Kenkichi

Kitasono ontwikkelde, onder invloed van het Futurisme en Dada, een eigen stijl van visuele poëzie.
Aan het eind van zijn leven liep zijn werk vooruit op de zogenoemde dialogen met de beschouwers van zijn collages. Die konden via de sociale netwerken op het internet de beelden manipuleren en kregen daarmee de mogelijkheid er commentaar op te leveren.

Kitasono's werkwijze bewoog zich ver boven de gebruikelijk begrippen ten tijde van Plastic Poetry met de theorie van de happenings en performance art.
Het is iets dat de essentie van conceptionele kunst afbreekt om het chaotische, esthetisch ongemakkelijke, bloot te leggen,

De Brasiliaanse dichter L.C.Vinholes, die indertijd cultureel attaché bij de Braziliaanse ambassade in Tokio was, vertaalde gedichten in het Portugees.

De dichter Haraldo de Campos publiceerde het visuele gedicht van Kitasono met het commentaar:
Looking at this poem, I remember Malevich's "White on White" painting and Albers' "Homage to the Square" series.
With some hints of a very peculiar Japanese kind of visual surrealism.

 

tussen taal en beeld


Sado

Matsuo Bashö [1644-1694]

Sado
een woedende zee
tot aan het eiland Sado
strekt zich de melkweg

[Sado was een gevangeniseiland in Japan]

Het gedicht is op een muur in Leiden te zien.

Als onderdeel van de golf van het modernisme werd taal niet meer uitsluitend op haar semantische inhoud gedefinieerd.

In Japan was Niikuni Seiichi de belangrijkste figuur in deze beweging, maar hij werd na zijn dood vergeten.

Niikuni, begon de uitvoering van avant-gardistische experimenten in de poëzie in zijn woonplaats Sendai in de jaren 1950.
Hij maakte 'kijk-gedichten', waarin kanji (Chinese tekens) gebruikt zijn om grafische beelden te vormen, en 'luister-gedichten', bestaande uit hiragana, katakana en getallen.

Zijn werk kwam tot bloei na een verhuizing naar Tokyo waar hij 'concrete poëzie' ontdekt, de internationale beweging van dichters met constellatie-achtige vormen.
Niet lang daarna kwam Niikuni met de unieke methode van het herhalen van kanji in een rooster patroon.
Tijdens zijn jaren in Tokio, werkte hij samen met buitenlandse dichters en werd gezien als de leidende figuur in de Japans concrete poëzie.

Hoewel hij gek werd van het gebruik van kanji die gerelateerd zijn aan het lichaam, zoals "lip" en "bloed", en leven en dood, was er ook een andere kant aan Niikuni. Hij had hedendaagse muziek gestudeerd en werd erkend voor zijn vindingrijkheid in het opnemen van geluid in poëzie.

 

hiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku
no naka
no kuroi shikaku
no naka
no kuroi shikaku
no naka
no kiiroi shikaku
no naka
no kiiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku
:
shiro
nonaka no shiro
nonaka no kuro
nonaka no kuro
nonaka no kiiro
nonaka no kiiro
nonaka no shiro
nonaka no shiro
:
no
no sankaku
no hige
no
garas
shiro
no sankaku
no uma
no
parasoru
kuro
no sankaku
no tabako
no
birudingu
kiiro
no sankaku
no hoshi
no
hankachiifu
:
shiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku
no naka
no shiroi shikaku

 

dit vierkant
daarin
wit vierkant
daarin
geel vierkant
daarin
geel vierkant
daarin
zwart vierkant
daarin
zwart vierkant
daarin
wit vierkant
daarin
wit vierkant
:
wit
daarin het wit
daarin het geel
daarin het geel
daarin het zwart
daarin het zwart
daarin het wit
daarin het wit

 


Rivier / Zandbank

Seiichi Niikuni [1925-1977]

 

 



Er waren eertijds 2000 lettertekens nodig om een mailtje te versturen. Toen Babyloniers, Assyriers, Elamieten, Hittieten, Hoerrieten en Perzen met spijkers gingen schrijven waren er steeds minder, in het Perzisch nog maar tweeënveertig..

Tenslotte bleven er voor ons nog 24 letters over, genoeg om over liefde en haat te berichten.
Er zijn letters genoeg om woorden te vormen die kwetsen.
Met minder streel je de ogen en harten van lezers

Het licht is heel stil
alle dingen zijn heel stil
ik schrijf dit heel stil
[J.C. van Schagen]



Jonge sla
Alles kan ik verdragen, het verdorren van bonen, stervende bloemen, het hoekje aardappelen kan ik met droge ogen zien rooien, daar ben ik werkelijk hard in
Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.
[Rutger Kopland]



Marc groet 's morgens de dingen
Dag ventje met de fiets op de vaas met bloem
ploem, ploem
dag stoel naast de tafel
dag brood op de tafel
dag visserke-vis met de pot
pet en pijp
van het visserke vis
goeiendag
[Paul van Ostayen]


Het is winter,
alles is
geschreven
de schrijvers
rusten,
drinken
een glas wijn
en slapen uit
van het vele geschrijf





 

 

 


omhoog >>
vervolg >>