Fluxus


De fluxus performances zijn een combinatie van acties, handelingen
in rituele of geritualiseerde context

De handelingen waarom het gaat zijn steeds een inbreuk op heersende waarden en normen.
Ze zijn gericht op de bestaande 'orde'.
Niet vanuit een politieke of ideologische wil tot omverwerping van de orde, maar veeleer om die orde op een speelse wijze te provoceren.

Het speelse staat daarbij evenwel veel meer centraal dan wel een expliciete wil tot provocatie, laat staan tot structurele maatschappelijke verandering.

Bij fluxus kunstenaars is een sterk maatschappelijke en politiek engagement wel aanwezig.

Geen fundamentele boodschap
Fluxus is niet gericht op destructie,
het heeft geen opvoedend, belerend engagement,
het wil niet politiek bewust maken. Hooguit is het gericht op een 'ontregeling' en de lol die daardoor kan ontstaan.
Kunst wordt in eerste plaats gezocht in het gewone, het alledaagse.

De context is het die de toeschouwer die alledaagsheid anders doet ervaren.
De kunst ligt in de context meer dan in het kunstwerk dat 'op zich helemaal niet eens bestaat.

1) Contergan (6 min)
In een grote lege ruimte rijden 100 kleine tanks, het publiek moet door trappen etc.

2) Do it yourself (5 min.)
Zoveel machines als mogelijk, huishoudmachines, elektrische speelautomaten, bouwmachines verzamelen. Het publiek speelt met de machines.

3) Jukebox (30 sec)
"Wurlitzer" speelt in St Tropez
Explosie (1 sec.) Nagalm (2 sec.)

4) Superman (trio)
1. vrouw (schreeuwt)
2. vrouw (articuleert)
3. man (persluchthamer)
Alle drie uitvoerenden wisselen gedurende 7 minuten acoustische expressies uit, van de zachtste tot de meest extreme handelingen.

5) Dêcollage
Voor het publiek staat een muur met politieke, commerciële en luxe affiches. Ze worden er afgetrokken. De daad van het afrukken wordt stereofonisch versterkt afgespeeld.

 


George Maciunas
SOLO FOR VIOLIN 2 januari 1962

[op de partituur wordt het aantal seconden voor iedere handeling nauwkeurig ingevuld]

play any sentimental tune
scrape strings with nail
loosen strings and pluck
break string by overtentioning peg
insert bow between strings & sound board & oscillate bow
hold bow to shoulders & bow with violin
strike with bow over sound board
scrape inside of sound box with bow
blow through sound holes
put pebbles inside sound box & shake violin
push-pull violin over table or floor
scratch violin with sharp tool
saw violin or part of it
drill violin
drive nail into violin
hammer violin with hammer


George Maciunas
 SOLO FOR SICK MAN 2 januari 1962

cough
lunger
spit
gargle
draw air (pitched)
snore (non pitched)
sniff wet nose
sniff deeply and swallow
blow wet nose
swallow pill
shake pills in bottle
sipp cough syrup
use nebulizer-vaporizer
put drops in nose
drop pills over floor
put drops into glass of water

 

 

tussen taal en beeld



George Maciunas [1931-1978] is de ideoloog van Fluxus, een dictator, een clown, een organisator van performances, een anti-kunstpaus.
Hij formuleerde de Fluxus performance als een ritueel waarin in de allereerste plaats alledaagse voorwerpen, voor de hand liggende en triviale objecten, dienden te worden gebruikt. Wanneer niet triviale objekten worden gebruikt, zoals bijvoorbeeld piano's, dan dient dat uitsluitend ingegeven te zijn door de rituele mogelijkheden ervan. Waar Fluxus piano's gebruikt, is dat steeds op een uiterst primitieve en beslist non-virtuoze wijze.


Four altered pingpong rackets

Nix kunsthandel
Maciunas veroordeelde het idee om restanten van performances als kunstwerk in de handen van de kunstmarkt te laten vallen.
Wat dit betreft zijn kunstenaars zoals Ben Vauthier verkrachters van de Fluxus gedachte.

Ieder mens is een kunstenaar


Joseph Beuys (1921-1986) Piano met vilt en leer [Centre Georges Pompidou Parijs]

De mensen moeten leren om aan hun werkelijkheid te ontstijgen
Ze moeten een spiritueel middel ontwikkelen waarmee zij een volstrekt ander standpunt in het universum kunnen bereiken.

Mijn omvattend kunstbegrip is de enige mogelijkheid om zich uit de heersende verhoudingen los te maken. Wat het werkelijk bedoelt is: het geld moet eruit, uit de kringloop. De creativiteit van de mensen, dat is het echte kapitaal. Politieke partijen, de ganse politiek daarentegen dat is onzin. We moeten van de maatschappij een kunstwerk maken. De moderne kunst is dood, er bestaat geen postmodernisme, nu begint de antropologische kunst. Alleen zo zijn het kapitalisme en het communisme te verslaan.

Ze kunnen met mij doen wat ze willen.
Ik ben de nar, de idioot met de vilthoed. Ze stoten mij in die of die hoek. Ik stel mij heel eenvoudig ter beschikking. Ik wil de mensen duidelijk maken dat ik eigenlijk precies ben zoals zij.

Het gaat erom over het maatschappelijk leven na te denken tot men op het spoor komt van de oorspronkelijke vorm. Tot nu toe is dat niet gebeurd. Noch het marxisme, noch het kapitalisme houden rekening met de oervorm van het sociale gebeuren. Voor mij is deze vorm van het sociale gebeuren en de krachten die eraan ten grondslag liggen het belangrijkste dat Steiner gezien heeft (Vrijheid in het geestesleven, gelijkheid in het recht, broederlijkheid in de economie).

Citaten: Joseph Beuys (1921 - 1986)


Wolf Vostell (1932-1998) Fluxus-Piano-Lituania Hommage à Maciunas, 1994


Wolf Vostel: Parallele Dêcollage waarbij een jukebox van het merk 'Wurlitzer' tijdens het spelen van 'Twist' neerstort. / Galerie Monet Amsterdam 1962 / foto Hans de Boer


 






omhoog >>
vervolg >>