Lezen begint bij kijken


Taalbeheersing
Allochtone studenten wordt een 'gebrek aan taalbeheersing' verweten.
Maar wat is dat eigenlijk, een gebrek aan taalbeheersing?
Wanneer lijd je daaraan?
En wie is gerechtigd dat te constateren?
Welke normen worden daarbij gehanteerd?
En wanneer ben je weer beter?
(...)

Taalonderwijs als panacee
Taal is niet statisch.
Als een samenleving verandert, verandert de taal ook.
Als we van een taal eisen dat zij (hij?) onveranderbaar is en dat de taalregels die wijzelf ooit geleerd hebben, de enig juiste zijn, dan gebruiken we taal al gauw als selectiemiddel. (...)

Taal is een onderdeel van een Deltaplan, als barrière tegen invloeden van buitenaf.
Of, anders bekeken, taalonderwijs wordt ingezet als panacee voor allerlei andere maatschappelijke problemen.

Bovendien:
als je de matige taalbeheersing van het Nederlands van onze allochtone studenten definieert als taalachterstand,
is taalachterstand een versluierend begrip.
Een aanpak van die taalachterstand garandeert nog lang niet dat er sprake is van integratie. (...)

Taalcursus als integratiemiddel
Ik bepleit taalcursussen waar expliciet gekozen wordt voor taalonderwijs waarbij taal gezien wordt als middel tot verdieping, ontwikkeling en bevrijding. En waarbij expliciet stelling genomen wordt tegen taal als middel om je aan te passen. (...)

Taalcursussen als communicatie- en expressiemiddelen
Omdat taal en denken nadrukkelijk met elkaar verbonden zijn, zal de nadruk erop liggen om taal optimaal te gebruiken als communicatiemiddel. (...)
Het vak 'Creatief schrijven' is niet voor niets een succes.(...)

Kortom
Ik deel de zorg over een zwakke taalbeheersing bij allochtone studenten. Maar onder taalvaardige studenten versta ik niet studenten die doen wat van hen verwacht wordt. (...)
Ik wil taalles geven omdat ik wil dat deze studenten, nu ze zo ver gekomen zijn, gesteund worden.
Niet door ze voorschriften op te leggen, maar door die voorschriften te onderzoeken.
Pas dan worden studenten weerbaar.

Marleen Claessens
(docent communicatie)

tussen taal en beeld


Alberto Manguel
Manguels eigen boeken, zijn kinderboeken, waren allemaal geïllustreerd 'met plaatjes die het verhaal herhaalden of uitlegden'. De beelden op de schilderijen die hij op een middag in het atelier van zijn tante zag, illustreerden geen enkel verhaal. '
Die beelden stonden op zichzelf, en ze verleidden me tot lezen.'
Er zat voor hem niets anders op dan staren naar die beelden: het koperen strand, het rode schip, de blauwe mast. 'Ik bleef maar naar ze kijken. Ik ben ze nooit vergeten.'

Gustave Flaubert verzette zich tegen het idee om woorden aan plaatjes te koppelen
Zelfs de mooiste literaire beschrijving, vond Flaubert, wordt verslonden door de meest armzalige tekening.(...)
Terwijl een geschreven vrouw duizenden verschillende vrouwen voor de geest brengt, lijkt een met potlood getekende vrouw op een vrouw, dat is alles.'

Het beeld schenkt leven aan het verhaal, dat op zijn beurt leven schenkt aan het beeld.
(...)

Boeken zijn de spiegel van het universum
Spiegels, schrijft Manguel , hadden in de Middeleeuwen de bijbetekenis verworven van 'encyclopedieën'. Ze zijn in staat alles te reflecteren, ze zijn 'een geslaagde metafoor voor een verzameling kennis die de pretentie heeft allesomvattend te zijn'. (...)

Het lezen van kunst is een allerindividueelste ervaring, de beelden worden op een autobiografische manier beschreven, zoals die in het atelier van Manguels schilderende tante. Zo heeft hij ook over het lezen geschreven. (...)

Beeld en betekenis weerspiegelen elkaar in een spiegelpaleis.
Het is moeilijk onder woorden te brengen. 'Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend; het oog wordt niet verzadigd van zien, en het oor wordt niet vervuld van horen.' (...)

Bronnen:
Alberto Manguel: Kunstlezen - Over het kijken naar beeldende kunst.
Alberto Manguel: Een geschiedenis van het lezen.
Cicero:
Ons scherpste zintuig is het gezichtsvermogen
De filosoof merkte op dat we een tekst die we gezien hebben, beter onthouden dan een die we slechts hebben gehoord.
De ogen zijn de plek waar de wereld binnenkomt.
Letters worden opgenomen door de ogen.
Beheersing van een Taalopstand
Britse slavenhouders waren als de dood voor een 'geletterde zwarte bevolking', die in boeken wel eens gevaarlijke revolutionaire denkbeelden zouden kunnen vinden. (...)
ze realiseerden zich dat slaven, als ze de bijbel konden lezen, in de Schrift opruiende gedachten van opstand en vrijheid zouden kunnen vinden.

Verheffing van het volk
In 1865 besloot de Cubaan
Saturnino Martínez
sigarenmaker en dichter, een krant te maken voor de arbeiders in de sigarenindustrie.
Er moesten niet alleen politieke onderwerpen in staan, maar ook artikelen over wetenschap en literatuur, gedichten en korte verhalen.
Zijn opzet was 'om op alle mogelijke manieren het volk te verheffen'.
Maar Martínez ondervond al gauw dat zijn krant door het analfabetisme niet echt populair was: slechts 15 procent van de werkende bevolking kon lezen. In overleg met de directeur van de fabriek werd een arbeider gekozen als voorlezer, betaald door zijn medearbeiders.
Voorgelezen werden geschiedenisboeken en didactische romans en een handboek over politieke economie.
Er werd hevig over de inhoud gediscussieerd.
De voorlezingen werden zo populair dat ze overgenomen werden door andere fabrieken.
Maar dat succes leverde ze al gauw de reputatie van subversiviteit, en in mei 1866 verbood de gouverneur van Cuba om 'de arbeiders van de sigarenfabrieken af te leiden door het voorlezen van boeken en kranten'.
De politie moest erop toezien dat dit verbod nageleefd werd.
Clandestien werd er nog hier en daar voorgelezen, maar tegen 1870 was er niets meer van over. (...)


De tekst is ingekort,
u kunt de tekst opvragen:

 



Het kijken naar afbeeldingen is hetzelfde als lezen

Het is een creatieve vorm van lezen voor kinderen die nog niet lezen



Een manier van lezen waarin woorden veranderen in geluiden en gebeurtenissen



Beelden veranderen in betekenis en daarna in verhalen









omhoog >>
vervolg >>