pianoverhalen


> startpagina
> meer pianoverhalen

tussen taal en beeld Leven? of Theater?



.

Charlotte Salomon [1917-1943]

Op het eerste blad van een serie van 1325 gouaches staat de titel waarin Charlotte haar levensverhaal vertelt. Teksten en beelden zijn met dezelfde penseelstreken aangebracht.
Als je goed leest staat er LEBEN? oder THEATER? ein Singespiel. Dat de letters THEL in elkaar geschreven zijn, verwijst naar haar behoefte om alles van een afstand op te nemen.


Een dubbeltalent
Ze is schrijfster en schilder
Het is het geschilderd verhaal van haar korte leven dat eindigde in het concentratiekamp Auschwitz.

Het werk van Charlotte Salomon bevindt zich in de collectie van het Joods Historisch Museum
in Amsterdam.






...
apen en papegaaien ontstaan.
Men kan zijn geld beter uitgeven aan voedsel, dan het naar doktoren te brengen.
Waar de wereld gebrek aan heeft, is niet aan psychoanalytici, maar aan opvoeders.

Maar ik ben voor dat beroep kennelijk niet uitverkoren.
Als een domme schooljongen heeft ze mij afgesnauwd!
Ik heb niet eens meer zin om naar de voorstelling te gaan.

Maar een uur later zit hij in het theater.
Paulinka zingt 'Ach ich habe sie verloren, all mein Glück ist nun dahin. Wär, ach Wär ich nie geboren.

'Kehre wieder, Euredice.
Paulinka zingt zo zuiver en mooi, als het sinds professor Klingklang's tijd haast niet meer was voorgekomen.



...
Daberlohn:
'Toch heeft u de techniek en de stem, die u in staat stellen de grootste zangeres op aarde te worden.
U heeft de honger nog, waar ik het net over had.
U hebt van louter komedie en verplichtingen vergeten dat er nog zoiets als vrijheid bestaat.'

'Kent u de regel van Nietzsche:
'leer zingen, o mijn ziel?
'Wat betekent dat anders dan de drang naar vrijheid?
En voor mij staat vrijheid gelijk met zingen.
Maar genoeg getheoretiseerd.'

Paulinka:
'Laten we dan beginnen met zingen.'
'Bist du bei mir, geh ich mit Freuden, zum sterben und zu meiner Ruh.'

Daberlohn:
'Het klonk alleen nog een beetje gedwongen, zo bent u anders nooit.
Ik moet nu gaan maar morgen vroeg om een uur of tien zult u mij weer zien.


23 10 2017




Piano is zacht en forte is hard
De piano-forte piano was een nieuwe uitvinding. Het ging er niet meer om dat je vingervlug was, maar je moest het instrument expressief benaderen om er een bijzondere klankkleurr aan te ontlokken.




U denkt, mijnheer,
dat een piano één instrument is?
U vergist zich, mijnheer: dit zijn honderd instrumenten.
Er zit in die kast vol snaren een compleet orkest opgesloten.




Een zelfspelende piano
Dat is als je niet jarenlang piano wil studeren en toch net doen alsof. Als voorloper van de grammofoon, is de 'pianola' geboren. Pianisten, en zelfs de componisten zelf, speelden hun composities die dan op een stevige papieren band werden ingeponst.




Aan de lopende band werden pianorollen gekopieerd en thuis speelde je ze op de 'pianola' af. Je kon een beetje de dynamiek regelen door de luchtstroom van het pneumatische apparaat te veranderen. Er werden zelfs concerten gegeven met een pianist die deed of hij zelf speelde.












naar: opening van het werk van Charlotte Salomon
in het JHM




naar: Gould en Garner