pianoverhalen


illustratie: Henriëtte van Egten

Groen knollenland

In een groen groen knollen knollen land
Daar waren twee haasjes heel parmant.
De een speelt de fluitefluitefluit
De ander slaat de trommel

Deze keer spelen ze piano, ook heel parmant.
In een groen groen knollen knollen land
Voorzichtig beroert de een de toetsen
De ander voelt het trillen van snaren

Waar zou de jager zijn
In het grote groene knollenland?
Hij schiet niet op de pianist
Die doet immers zijn best.

tussen taal en beeld


Charlotte Salomon [1917-1943]

Op het eerste blad van een serie van 1325 gouaches staat de titel waarin Charlotte haar levensverhaal vertelt. Teksten en beelden zijn met dezelfde penseelstreken aangebracht.
Als je goed leest staat er LEBEN? oder TELEATER ein Singespiel. Tele verwijst naar haar behoefte om alles van een afstand op te nemen.

Een dubbeltalent.
Ze is schrijfster en schilder
Het is het geschilderd verhaal van haar korte leven dat eindigde in het concentratiekamp Auschwitz.

Het werk van Charlotte Salomon bevindt zich in de collectie van het Joods Historisch Museum in Amsterdam.

 

leven of theater?

(...)
Daberlohn:
'Toch heeft u de techniek en de stem, die u in staat stellen de grootste zangeres op aarde te worden.
U heeft de honger nog, waar ik het net over had.
U hebt van louter komedie en verplichtingen vergeten dat er nog zoiets als vrijheid bestaat.'

'Kent u de regel van Nietzsche:
'leer zingen, o mijn ziel?
'Wat betekent dat anders dan de drang naar vrijheid?
En voor mij staat vrijheid gelijk met zingen.
Maar genoeg getheoretiseerd.'

Paulinka:
'Laten we dan beginnen met zingen.'
'Bist du bei mir, geh ich mit Freuden, zum sterben und zu meiner Ruh.'

Daberlohn:
'Het klonk alleen nog een beetje gedwongen, zo bent u anders nooit.
Ik moet nu gaan maar morgen vroeg om een uur of tien zult u mij weer zien.



Piano is zacht en forte is hard
De piano-forte piano was een nieuwe uitvinding. Het ging er niet meer om dat je vingervlug was, maar je moest het instrument expressief benaderen om er een bijzondere klankkleurr aan te ontlokken.



U denkt, mijnheer,
dat een piano één instrument is?
U vergist zich, mijnheer: dit zijn honderd instrumenten.
Er zit in die kast vol snaren een compleet orkest opgesloten.



Een zelfspelende piano
Dat is als je niet jarenlang piano wil studeren en toch net doen alsof. Als voorloper van de grammofoon, is de 'pianola' geboren. Pianisten, en zelfs de componisten zelf, speelden hun composities die dan op een stevige papieren band werden ingeponst.



Aan de lopende band werden pianorollen gekopieerd en thuis speelde je ze op de 'pianola' af. Je kon een beetje de dynamiek regelen door de luchtstroom van het pneumatische apparaat te veranderen. Er werden zelfs concerten gegeven met een pianist die deed of hij zelf speelde.









 



omhoog >>
vervolg >>