Wat
is taal
We hebben geen
taalproblemen omdat we alles opschrijven en hem dan smeren
[Martin Kippenberger,1985]
Verschillend
en veranderend
Waarschijnlijk is er nooit een samenleving geweest zonder mondelinge
taal. Mensen uit de prehistorische tijd zowel als moderne groepen
mensen, hebben een directe vorm van communicatie nodig en mondelinge
taal werkt goed voor dat doel.
Pas toen de samenleving een communicatie nodig had die tijd en een
afstand kon overbruggen verder dan de menselijke stem reikte, ontwikkelde
zich geschreven taal.
Functie
boven vorm
De vorm volgt de functie bij taalontwikkeling zowel als bij zo menig
andere zaken.
Kinderen weten wat ze met taal willen doen en dat stimuleert hun verlangen
om de vorm van taal te beheersen op een manier die past bij hun behoefte.
Taal is gemakkelijk te leren als het tegemoet komt aan de functionele
behoefte die kinderen hebben.
Meer
dan één taal
Kinderen die in een twee- of meertalige omgeving geboren worden zullen
alle talen van hun omgeving leren verstaan. Ze leren die talen spreken
welke ze nodig hebben.
Is het voor kinderen verwarrend om meer dan een taal tegelijkertijd
te leren? Nee, in het algemeen niet.
Tweetalige kinderen leren meer dan één taal met dezelfde
reden dat andere kinderen er één leren: ze leren wat
ze nodig hebben.
Een
natuurlijk evenwicht in de hoofden van kinderen
De creatieve kracht binnen in een kind noodzaakt het een taal uit
te vinden en het gebruik en de grenzen ervan steeds uit te breiden.
Buiten de kinderen duwt de gemeenschap de taal terug naar het middelpunt
van de gemeenschappelijke taal en de gemeenschappelijke betekenis
ervan.
Waarom
leren mensen schrijven?
Ze hebben het nodig!
Hoe leren ze het?
Op de zelfde manier als ze leren spreken, door zinvolle taal die ze
echt nodig hebben te gebruiken.
Kinderen proberen gedrukte taal te begrijpen
Een manier om ze daarbij te helpen is op school een rijke omgeving
van gedrukte taal aan te bieden, met een leerkracht erbij die op een
verstandige manier de kinderen helpt geletterd te worden, die het
laat gebeuren.
|
|
tussen
taal en beeld
Wat
zouden we doen zonder taal?
We zouden zonder taal nog steeds slim, maar wel verschrikkelijk gefrustreerd,
zijn.
Taal maakt het ons mogelijk ervaringen uit te wisselen, van elkaar
te leren, met elkaar te overleggen en ons denkvermogen te vergroten
door onze gedachten te verbinden met die van anderen.
Taal
delen en in taal groeien
Taal begint als een communicatiemiddel tussen deelnemers van een groep.
Taal maakt het mogelijk om gedachten op een onvoorstelbaar subtiele
en complexe manier met elkaar te verbinden.
Taal is niet een gift voor een enkeling. Iedereen beschikt over het
vermogen om een taal te ontwikkelen, en velen van ons leren meerdere
talen als dat nodig is. Maar die algemeenheid mag niet het unieke van
ieders persoonlijke taalontwikkeling verbergen.
Symboliek
en systematiek
Tekens hebben geen betekenis in zichzelf. We kunnen symbolen, klanken
in gesproken taal of lettertekens in geschreven taal, combineren tot
woorden die iets vertegenwoordigen. Wat de woorden betekenen is wat
we daarover hebben afgesproken. De symbolen moeten door anderen worden
aanvaard om voor ons als taal te kunnen werken.
Is
taal aangeboren?
Sommige wetenschappers denken dat, zeker als ze zien hoe vroeg en goed
kinderen het leren. Maar ik denk dat er een veel betere uitleg is voor
het feit dat kinderen zo'n universele vroege controle over hun taal
verwerven.
Kinderen zijn letterlijk gedwongen taal te leren door hun noodzaak om
te communiceren. Zeker, menselijke wezens zijn begiftigd met het vermogen
om in symbolen te denken. Maar de taalontwikkeling is in werkelijkheid
een middel om te overleven. Bij onze geboorte zijn we totaal hulpeloos.
Voor onze overleving zijn we aangewezen op ons vermogen om de aandacht
van onze omgeving te krijgen.
Mensen moeten ook communiceren om als complete wezens te kunnen functioneren.
Taal
om te leren
Taal wordt een middel om te denken en te leren. Op een belangrijke manier
grijpt taalontwikkeling direct in in het leerproces.
Taal is de meest voorkomende vorm van uitdrukken. Vanaf de kleuterschool
en tijdens het gehele leven is het voor mensen van belang de mogelijkheid
te hebben om duidelijk te maken wat ze weten, om die wetenschap doormiddel
van taal te delen en tijdens die presentatie het leerproces te voltooien.
Deze manier van taalontwikkeling heeft een directe verbinding met een
optimaal schoolresultaat.
Taal
leren: hoe gebeurt dat?
Taal is niet aangeboren en kan niet als navolging geleerd worden
De menselijke taal kan niet geleerd worden op de manier waarop ratten
geleerd wordt om uit een doolhof te komen. Om taal te beheersen moet
men de taalregels leren beheersen.
Taal leren is een proces van sociale en persoonlijke ontdekkingen.
Lege
taal
Scholen isoleren taal vaak van hun betekenisvol gebruik.
Daarmee veranderen ze taal in non-taal.
Slechts de sociale context van taal heeft een betekenis voor de leerling.
Vanaf het allereerste begin is taal in het begrip van een kind verbonden
aan gevoelens.
Als we er nonsens van maken is het moeilijk op te pakken.
Als
je iets te zeggen hebt
Mondeling taalgebruik doet zich voor bij vertellen. Vertellen betrekt
niet alleen de tekst maar ook de mensen die praten en luisteren, hun
doelen, bedoelingen en hun sociale relaties erbij.
Geschreven taal komt voor bij lezen en schrijven.
Al de karakteristieken zoals bij vertellen zijn van toepassing, met
één uitzondering, de spreker en de luisteraar zijn niet
gelijktijdig, steeds wisselend van rol, aanwezig.
Een
eenvoudig principe
Taalontwikkeling is in werkelijkheid hetzelfde of het nu binnen of buiten
de school plaatsvindt.
Alles wat taal leren buiten school eenvoudig maakt zal het ook binnen
school doen.
De school maakt taal mogelijk als de lessen vertellen, lezen en schrijven
authentiek zijn.
Scholen hebben hun eigen manieren om te vertellen, te lezen en te schrijven.
Toch blijven de basisprincipes van het menselijk vermogen om te leren
dezelfde. Taalontwikkeling en leren door taal zal opbloeien als de school
zich richt op datgene wat taal leren gemakkelijk maakt.
Praten
of schrijven, wat het beste uitkomt
Geschreven en gesproken taal zijn twee parallel lopende processen.
Als je geletterd bent betekent dat soms dat schrijven een betere manier
is dan praten.
De meeste mensen leren eerder praten dan lezen en schrijven, en het
helpt wel als je het zo doet. Maar dove mensen kunnen beginnen met lezen
en schrijven.
En bij het leren van een tweede taal hebben veel mensen meer behoefte
aan, en mogelijkheden om, die taal te lezen in plaats van te spreken.
Eenvoudigweg leren ze wat ze het meest nodig hebben.
Geschreven taal is niet het eenvoudigweg vastleggen van gesproken taal.
Dit
zijn fragmenten uit: Taalvorming & Whole Language, een vergelijkende
beschrijving op basis van What's Whole in Whole Language? door
Kenneth Goodman, universiteit van Arizona
U
kunt de complete tekst opvragen:
|
