de Jordaan


> Jordaan index

> Hofjes en pleinconcerten

> Botsende Culturen

> Jordaanfestival

> Johnny Jordaanplein

> Edisontheater

> Theatergroep de Toneelmakerij



tussen taal en beeld

> Rozentheater

> Het Doolhof op de Rozengracht

> Rembrandt op de Rozengracht

> Kindercircus Elleboog

> Coffeeshop


> Marnixbad

> Anne Frankhuis


Culturele plekken


>
Pianolamuseum

>
Woonbootmuseum

>
Tulpenmuseum

>
Theo Thijssenmuseum

> Stedelijk Museum Bureau

> Bibliotheca Philosophica Hermetica


> Galerieën in de Jordaan


> Kunstenaars en de Jordaan





Anne Frankhuis
Prinsengracht 267


Het voorhuis aan de Prinsengracht

Het onderduikadres van Anne Frank
De belangrijkste plek in de Jordaan is het beroemde Anne Frank Huis, waar men het achterhuis kan bezoeken en het dagboek kan zien.
De bezoekers krijgen de mogelijkheid zich persoonlijk in te leven bij wat zich op deze plek heeft afgespeeld.
Ze staan dagelijks in lange rijen toeristen te wachten.

Na de arrestatie van Anne vonden de helpers van de onderduikers, Miep Gies en Bep Voskuijl, de dagboeken op de vloer in het achterhuis. Miep heeft ze in een la van haar bureau bewaard omdat ze hoopte dat Anne terug zou komen.
Als ze hoort dat Anne en Margot in Bergen Belsen overleden zijn geeft ze de documenten aan de vader van Anne, Otto Frank.



Het achterhuis

De onderduikruimtes in het achterhuis zijn in authentieke staat behouden gebleven.
De kamers in het achterhuis zijn leeg, want de meubels zijn meteen na de arrestatie weggehaald.
In het achterhuis worden bewaard gebleven documenten en voorwerpen van de acht onderduikers tentoongesteld.


De dagboeken

Het voorhuis, de werkplek van de helpers en het voormalige kantoor van Otto Frank, is teruggebracht in de sfeer en stijl van de onderduikperiode.
Het verhaal wordt verteld aan de hand van citaten uit het dagboek van Anne Frank.
De inrichting bestaat uit originele voorwerpen, documenten en foto's die het persoonlijke verhaal van de onderduik en de deportatie naar de kampen versterken.


Theo Thijssen Museum Eerste Leliedwarsstraat 16


Theo Thijssenmuseum / Geboortehuis Theo Thijssen 1e Leliedwarsstraat 16

Geboortehuis van een schrijver / onderwijzer
Theo Thijssen
(1879-1943) schrijver, onderwijzer, vakbondsman, sociaal-democratisch politicus en bovenal een echte Amsterdammer.
Hij is vooral bekend als auteur van de roman Kees de jongen.
Theodorus Johannes Thijssen werd geboren op 16 juni 1879.

Zijn vader was schoenmaker.
Na de lagere school ging Theo met een rijksbeurs naar de Rijkskweekschool voor Onderwijzers in Haarlem.
Van 1898 tot 1921 was hij onderwijzer in Amsterdam.
Het langst gaf hij les op een 'kosteloze' openbare school in Amsterdam-Oost, waar hij ook met zijn gezin woonde.

In 1905 richtte Thijssen, samen met kweekschoolvriend Piet Bol, het rebelse onderwijzersblad De Nieuwe School op, waarin hij fel van leer trok tegen alles wat hij als een bedreiging voor goed onderwijs ervaarde. In De Nieuwe School publiceerde Thijssen ook verhalen en de roman Barend Wels in feuilletonvorm.

Van 1921 tot 1939 was hij bezoldigd bestuurder van de Bond van Nederlandsche Onderwijzers. Daarnaast was hij voor de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) van 1933 tot 1940 lid van de Tweede Kamer en van 1935 tot 1941 van de Amsterdamse gemeenteraad. Hij overleed op 23 december 1943.
Thijssens bekendste roman is Kees de jongen (1923). Verder schreef hij onder meer Schoolland, De gelukkige klas en Het grijze kind. In 1941 verschenen ten slotte zijn jeugdherinneringen: In de ochtend van het leven.Hij is vooral bekend als auteur van de roman Kees de jongen.

Het Theo Thijssen Museum is gevestigd op de begane grond van Thijssens geboortehuis, Eerste Leliedwarsstraat 16.
De collectie bestaat uit manuscripten, eerste drukken, foto's, tekeningen, beeld- en geluidsmateriaal en persoonlijke bezittingen van Thijssen.
Naast de vaste opstelling, die Thijssens eigen leven illustreert, geven wisselende tentoonstellingen een indruk van zijn maatschappelijke omgeving en werkterreinen. Het dagelijks leven in de Jordaan, het onderwijs in Thijssens tijd, socialisme en vakbeweging in de eerste helft van de 20ste eeuw.
Behalve voor de liefhebbers van Thijssens literaire werk, is het museum interessant voor schoolkinderen, onderwijsgevenden, belangstellenden in sociale geschiedenis en de geschiedenis van Amsterdam en natuurlijk ook voor buurtbewoners.



Het enige Woonbootmuseum ter wereld
Ligplaats: Prinsengracht tegenover 296 bij de Elandsgracht



Wonen in een oud schip

Een mooie gelegenheid om het leven aan boord van een woonboot in de Amsterdamse grachten te ondergaan.
De locatie in de Prinsengracht aan de rand van de Jordaan zorgt voor een schitterend decor van het historisch museumschip.
Het vrachtschip is omgebouwd tot een woonboot, voorzien van authentiek schippersverblijf met bedstee.
Het schip de "Hendrika Maria" werd in 1914 gebouwd.
In die tijd was het een zeilschip dat tot in de jaren zestig zand, grind en steenkool vervoerde.
Daarna werd de Hendrika Maria omgebouwd tot woonboot.
Hoewel nu niet meer bewoond, lijkt het alsof de bewoners alleen even weg zijn om een boodschap te doen.


Het Pianolamuseum Westerstraat 106



Lang overleden pianisten zijn te horen
Een van de kleinste musea van Amsterdam.
Het is te vinden in het voormalige politieposthuis nr. 30 uit 1905.
In het museum staan tal van pianola's, reproductiepiano's en aanverwante zaken.
Het muziekarchief omvat bijna 20.000 muziekrollen, opgeslagen in de voormalige arrestantencellen, die op de zeer uiteenlopende instrumenten afgespeeld kunnen worden.
Het geeft informatie over de geschiedenis en de werking van de instrumenten.
Maar de muziek van de pianola staat daarbij steeds centraal.

Het is een bijzondere gewaarwording om te luisteren naar pianospel van lang overleden componisten zoals Mahler.
Maar dan niet op een bandopname, maar doormiddel van gaatjes in een rol geponst, direct door de pianist uitgevoerd, waardoor de interpretatie en de manier van spelen authentiek te beluisteren is .
Tussen 1905 en 1935 hebben talloze beroemde pianisten zoals Leschetitzky en Horowitz en componisten Mahler, Grieg en Stravinsky hun stukken op de rol ingespeeld.
Regelmatig zijn er concerten in het museum, waarin een speciaal aspect van de pianolamuziek gepresenteerd wordt.
De collectie wordt beheerd door Kasper Janse en Theo de Boer.


[1923]
De Nederlandse Pianorollen Fabriek
Aan de Lijnbaansgracht nr. 56 was van 1923-1928 de firma Hollandia gevestigd die met Duitse perforeermachines en een inspeelpiano 88-toons rollen maakte.
Het is zoiets als de voorloper van de CD.

Een andere firma, Euterpe, was gevestigd op de begane
grond van het tegenwoordige Anne Frankhuis aan de Prinsengracht.


Het Tulpenmuseum Prinsengracht 116



Naar de bollen, die mooie bollen
Het idee om een tulpenmuseum te beginnen werd geboren in de kroeg in Burgervlotbrug waar een paar bollenkwekers er wel brood in zagen om buitenlandse toeristen naast een rondgang door het museum ook bloembollen te verkopen.
Het Museumpje vertelt de geschiedenis van de tulp, die veel spannender is dan men op het eerste gezicht denkt, en laat zien hoe in ons land de teelt van tulpen in zijn werk gaat.


Bibliotheca Philosophica Hermetica 
Bloemstraat 13-19 / Bloemgracht 15-19 



Hermetische boekenplanken
Een particuliere, maar voor belangstellenden toegankelijke, collectie hermetische literatuur.
De Bibliotheek is opgericht door zakenman Joost R. Ritman
Hermetisch is de aanduiding voor teksten die geïnspireerd zijn op de Griekse god Hermes Trismegistos, en de Egyptische god Thot, die de mensheid het schrift schonk.
Centraal is de opvatting dat de mens in staat is tot eenwording met het goddelijke door invoeling via intuïtief vermogen. Het universum is een tekst die gelezen en ontcijferd kan worden.
Via het concrete en bijzondere komt men tot God, niet via de ratio maar door individuele gevoelsmatige contemplatie.
Er is nauwe verwantschap met de gnosis, een stroming van sektarisch-religieus syncretisme uit de eerste eeuw, theosofisch van aard. Ook met het occultisme zijn er hechte banden.
Verder kan in deze context ook de Kabbala worden genoemd, de joodse geheimleer die gebruik maakt van getallenmystiek.

De bibliotheek werd gesloten omdat Ritman in grote financiële problemen verkeerde. De Friesland Bank heeft beslag laten leggen op de collectie. Een groot deel van de wereldberoemde boekencollectie is weer terug in Amsterdam. De boeken zijn toch niet per opbod verkocht.
Ongeveer driehonderd buitengewoon kostbare boeken zijn wel verdwenen uit de collectie. Het gaat om zogeheten incunabelen of wiegendrukken - vóór het jaar 1501 met losse letters gedrukte boeken - waaronder het 'Corpus Hermeticum' uit 1471, dat dialogen bevat over uiteenlopende filosofische en religieuze thema's, zoals alchemie, astrologie, magie, gnosticisme en neoplatonisme.
Ook de ridderroman 'De Graal van Rochefoucauld', die algemeen wordt gezien als een van de prachtigste middeleeuwse werken en onder meer de legenden bevat van koning Arthur, Merlijn en de Ridders van de Ronde tafel, is van de hand gedaan.

De overheid zou helpen, maar dat is nooit gebeurd. Ondertussen heeft Ritman wel voor miljoenen euro's geïnvesteerd in de bibliotheek, die toenmalig minister van Cultuur Maria van der Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap "een unieke en wereldvermaarde private bibliotheekcollectie op het gebied van de christelijk hermetische filosofie"

De Bibliotheca valt onder de Wet Behoud Cultuurbezit en mag niet aan het buitenland worden verkocht.

Per aspera ad fontes
Via tegenspoed naar de bronnen, zo sprak prof. Wouter Hanegraaf, hoogleraar Westerse Esoterie, en heropende de bibliotheek december 2011. Het lukte weer fondsen te vinden, maar de 359 handschriften van na 1500, 25 getijdenboeken, 44 incunabelen en 3961 oude drukken tot het jaar 1800 die in Rijksbezit gekomen zijn blijven in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.


Stedelijk Museum Bureau Amsterdam Rozenstraat 59

SMBA Small and Flexible
Stedelijk Museum Bureau Amsterdam was als onderdeel van het Stedelijk Museum gevestigd in de Jordaan.
De bedoeling was dat er een samenhang van hedendaagse kunst en de stad Amsterdam ontstond.
SMBA werd in 1993 opgericht als plek voor jong talent en tentoonstellingsruimte. Twintig jaar geleden hadden jonge kunstenaars nog niet zoveel mogelijkheden om hun werk te tonen in Amsterdam.
Dat is nu heel anders.
Het hedendaagse staat centraal in de activiteiten en het denken in het Stedelijk Museum.
Het is de bedoeling dat er een nieuwe locatie komt.


Het Marnixbad
Op 3 september 1955 werd op het Marnixplein het ‘Gemeentelijk Was-, Bad- en zweminrichting Marnixbad’ geopend. De architect was J. Leupen. De vormgeving was strak en sober met als enige decoratie hoog midden op de façade een sculptuur van Hildo Krop, ‘De Baadster’.



Waar is de Baadster?
Het gebouw werd in 2004 gesloopt en er kwam een nieuw sportcomplex.
Ook het beeld van Krop dreigde onder de slopershamer te verdwijnen. Hildo Krop, de kleinzoon van de stadsbeeldhouwer wilde weten wat er met het beeld van mijn opa zou gaan gebeuren.
Na veel onderhandelen kreeg hijk de belofte dat het beeld teruggeplaatst zou worden in de nieuwbouw.
Maar van die terugplaatsing kwam niets terecht.
Het stond wel op de bouwtekening, maar de directeur van het Marnix was tegen terugplaatsing. Ineens was het beeld zoek. Jaren lang is het Hildo Krop Museum bezig geweest, in samenwerking met de Werkgroep Monumentale Kunst van Heemschut, om het beeld teruggeplaatst te krijgen.
Elke keer hoorde men een smoes: "Binnenkort zal het beeld worden teruggeplaatst” of “er is geen budget”. Uiteindelijk werd de volhoudendheid beloond met de terugkeer van De Baadster op 13 februari 2019



Het nieuwe 'Marnix'

Zwemmen en wat er bij hoort
B&W besluit een nieuw multifunctioneel sportcentrum op de locatie van het Marnixbad te bouwen.
Daar staat het nu als een supernieuw sportcentrum.
De naam verwijst nog wel naar het verdwenen het Marnixbad.
De straat en het bad zijn eigenlijk genoemd naar Filips van Marnix, een goede vriend van prins Willem van Oranje, toen die tegen de Spanjaarden vocht. Marnix was belangrijk, want hij gaf de prins vaak goede raad.

Grand café.
In het Marnix moesten behalve de nodige fitness en aerobic faciliteiten, waar men tegenwoordig niet buiten schijnt te kunnen, ook een gelikt café-restaurant komen, geen kantine of friettent. 'Sportief hip' moest het zijn, de hele dag open, met ontbijt, lunch en diner
en 's avonds naast bier en fris ook een fatsoenlijke wijn en cocktails.

Waterspiegel.
De karakteristieken van het oorspronkelijke zwembad zijn verwerkt in het nieuwe ontwerp.
De doorzichtige gevel van de sporthal hangt net als het oude Marnixbad over de Singelgracht. Het zwembad ligt op een half verdiept niveau. Al baantjes trekkend in het wedstrijdbad heb je nog steeds een prachtig uitzicht net boven de waterspiegel van de Singelgracht.
.



Galerieën in de Jordaan

Ze komen en gaan
Pracht collecties, maar ook eenzame kunstwerken, bewaakt door een eenzame galeriehouder.
Eens in de maand zijn er levendige openingen waarbij men met een glas in de hand van de ene naar de andere galerie loopt.
De rest van de maand is het rustig in en om de kunsthandel.
Het is jammer dat veel kleine levendige winkeltjes in de Jordaan er voor moesten verdwijnen.


Hofjes- en pleinconcerten

Open Podium onder de Platanen
Bewoners van het voormalige jongensweeshuis organiseren muziekuitvoeringen voor amateurs op de historische binnenplaats.

Fête de la Musique en Poëzie onder de Platanen, op de langste dag van het jaar.

De Werkgroep Kunst en Cultuur organiseert hofjesconcerten en lezingen over de cultuur en geschiedenis van de Jordaan en de Gouden Reael.


Het Grachtenfestival presenteert jaarlijks op verschillende locaties, waaronder de Platanen, concerten.
Het meest bekend is het eindconcert op een ponton in de Prinsengracht dat traditioneel besloten wordt met het brullen van het 'volkslied' Aan de Amsterdamse grachten...

Operaconcerten
in de Noorderkerk, met Opera Pietje als gangmaker. Koningin Beatrix gaf hem daarvoor de Zilveren Anjer
.



Fête de la Musique 2008



Fête de la Musique 2009



Fête de la Musique 2009



Grachtenfestival 2009 Amsterdam Wind Orchestra



Dansgroep Het Kabinet Danst



De veertig jonge 'speelse' musici van het Ricciotti Ensemble



Jonge muzikanten op Koninginnedag


Botsende culturen op het Johnny Jordaanplein



Het staat niet op de plattegrond maar is toch geopend door toenmalig stadsdeelwethouder Guusje ter Horst.
Overigens is die naamgeving nooit in een raadsbesluit vastgelegd, waarmee het een niet legaal veroverd stukje gemeentelijke grond is.
Hier staan de beelden van vier bekende Jordanese muzikanten, Johnny Jordaan, Tante Leen, Manke Nelis en Johnny Meyer.


Bezoekers van het Johnny Jordaan plein met opvallend stuurse blik in de ogen

In 2010 worden ook Bolle Jan en Tante Mien onthuld.
Waarom dat is zal een raadsel blijven. Het tweetal had overal café's in de stad maar niet in deze buurt.
Als accordeonnist begeleide Bolle Jan wel artiesten zoals Johnny Jordaan en Willy Alberti, maar dat rechtvaardigt nog niet een plaats op dit illegale pleintje. Het beeld wordt betaald door zoonlief René Froger die er ook smakeloze groene heggen omheen laat zetten.
Toen een comité om verbetering van het plein vroeg, was daar geen ruimte voor. Als je maar geld hebt, dan kun je overal een beeld neerzetten.
De politiek is geluidloos van mening veranderd en noemt nu het pleintje een belangrijke cultureel historische uiting.
Een architect uit de buurt vraagt zich af of hij er nu ook een beeld van zijn hond bij mag zetten. In ieder geval is de democratie even opzij geschoven.
Veel toeristen kijken hulpeloos op hun plattegrondje, is dit nu de Elandsgracht of...?
Ze arriveren op hun Yellow Bike. Ze doen mee aan een speurtocht door de Jordaan, zingen een Jordaanlied en informeren naar de werkelijke naam van Manke Nelis.
Op de achtergrond staat een lelijk beschilderd transformatorhuisje met op het dak schilderijen van een aantal artiesten.
Vele buurtbewoners vinden dat het plein er uitziet als een kerkhof.


Een buurtbewoner (inmiddels in 2015 overleden), die zichzelf benoemd had als beschermer van het culturele erfgoed van Johnny, loopt met een strakke blik tussen de lelijke plantenbakken door en gooit geplaatste fietsen het pleintje af. Af en toe liggen er bloemen onder de buste van Johnny Jordaan. Op koninginnedag krijgen alle beelden een oranje sjaaltje om en een feestmuts op.


Wat had Johnny met de Jordaan?

Kenners van de carrière van Johnny houden vol dat de band van Johnny met de Jordaan uiterst beperkt was. Hij trad bijvoorbeeld slechts een maand op in Het Edisontheater en ondanks dat hij op de hoek van de Rozengracht geboren is, sleet hij de meeste tijd van zijn leven in de Frederik Hendrik buurt.
Tante Leen bevestigt dat. "Johnny heeft zelfs zijn auto nog nooit op de Elandsgracht geparkeerd".
Als er geklaagd wordt dat de verlichting van de borstbeelden op het Johnny Jordaanplein de slaapkamers van de bewoners van de Elandsgracht in schijnen, roept de buurtactivist: "alle Yuppen moeten opsodemieteren!"

Het comité Jordaanplein heeft in 2005 het initiatief genomen om van het Johnny Jordaanplein een actief verblijfsplein te maken voor iedereen. Plotseling verschijnen er speeltoestellen met rubber tegels eronder.
Aan educatie is ook gedacht, hoewel er weinig kinderen zijn die zich aan de rekensommen wagen.

Referendum
Een groep ondernemers en misschien een paar buurtbewoners zijn het niet eens met de plannen van de deelraad. Er is besloten de buurt een beter en vooral menselijker aanzien te geven.
Leefbaarheid is zeker niet een opeenhoping van geparkeerde auto's midden op de Elandsgracht. 135 van de 165 parkeerplaatsen verdwijnen en het transformatorhuisje op het Johnny Jordaanplein wordt gesloopt.
In de nabijgelegen parkeertoren 'De Wokkel' op de Appeltjesmarkt worden 150 plaatsen gehuurd, die zijn gratis voor de verdreven automobilisten.
Dat is niet naar de zin van de ontevreden Jordaners en ze verzamelen handtekeningen voor een referendum. Dat wordt gehouden en de kiezers kunnen stemmen voor plan nul, alles blijft zoals het is, of plan+ een herinrichting op werkelijk leefbare schaal waarbij het middenterrein autovrij wordt.


De protestgroep accepteert de uitslag van het referendum, waarbij voor plan+ gekozen is, niet. Ondanks het feit dat ook in de dichtsbijzijnde stemlokalen die meerderheid aangetoond is.
Democratisch bepaalde besluiten of niet, ze willen maar weer eens een lekker Jordaanoproer veroorzaken.
De linkse groene rakkers moeten met hun tengels van hun Jordaan afblijven.
Maar ondanks alle protesten wordt het oerlelijke transformatorhuisje met de grond gelijk gemaakt.





De zangers, ingepakt in plastic, staan te wachten op de opening van hun nieuwe plek op de Elandsgracht en de toeristen en daklozen hebben alvast hun plek gevonden.



De beelden staan demonstratief met de rug naar de 'Grachtengordel'
"Lach maar, vandaag of morgen nemen wij de macht over"
.


Jordaanfestival


Het Jordaanfestival in 1995 op de Elandsgracht / Jordaanfestival 2010 op de Appeltjesmarkt

De Jordanezen doen alles samen op straat en dat wordt al snel een straatfeest met biertappen.
Er zijn genoeg muzikanten die hun stem regelmatig fors laten klinken met het bekende Jordaans timbre.




Appeltjesmarkt
In 2015 is de renovatie van de Groenmarkt voltooid en moet het Jordaanfestival daar plaatsvinden.
Helaas ligt er een laag wit grint op die plek en moeten de organisatoren voor veel geld er planken overheen leggen. Dat geld is er niet. De gemeente springt de eerste keer bij, maar daarna moet het festival zelf voor de extra kosten opdraaien. Het wordt aangemerkt als een barbaarse inbreuk op het culturele erfgoed van Onze Jordaan.
Gelukkig heeft een hockeyclub uit Heemskerk nog een kunstmat over. Die mogen ze gratis over de steentjes leggen.

naar boven


Bioscooptheater Edison



Bioscooptheater De Edison, gebouwd in 1912 / Herbouwd in ArtDecostijl in 1921 / in 2016 een stijlloos hotel

Dé Edison zeggen de mensen uit de buurt

[1912]
Het Edison bioscooptheater is 12 november 1912 op de Elandsgracht geopend.

Israel Querido schreef in 1924:
"Komt ge in deze volksbioscoopjes op de vrije schoolmiddagen, dan slaat u een walm tegemoet; een bende gierende, lachende of huilende en krijtende kinderen is daar een ganschen middag voor een dubbeltje of twaalf centen opgeborgen."


Beroemde Jordaners traden in dit volkstheater op: Heintje, Louis Davids, Leo Fuld, Willy Derby, Lou Bandy, Mie en Ko, Johnny Jordaan, tante Leen.
Het bleef tot 1962 een theater om te eindigen als een vloerbedekkingwinkel.

Er zijn in 2009 plannen om er een hotel van te maken. Daar zijn vanzelfsprekend veel bezwaren tegen.
Men hoopt dat het gebouw, teruggebracht in de oorspronkelijke vorm, een bestemming als Jordaanmuseum kan krijgen.
Maar dan komen de mannen met de sloophamers en wordt het gebouw met de grond gelijk gemaakt.
De Edison is niet meer.
Op die plaats staat nu het foeilelijke hotel, dat nog een tijdje de naam Edison, droeg maar nu Melrose Hotel heet.


Theater voor de jeugd

De Toneelmakerij
Toneelgezelschap Huis aan de Amstel bestaat sinds 1990 en in 2009 is daar toneelgroep Wederzijds bij gekomen.
Samen vormen ze het nieuwe gezelschap de Toneelmakerij.
Ze zijn gevestigd in het hart van Amsterdam aan de Lauriergracht en maken voorstellingen voor kinderen, jongeren én volwassenen. Voorstellingen die geworteld zijn in het kijken naar de wereld om ons heen. Huis aan de Amstel / Wederzijds zijn vooral geïnteresseerd in hoe veranderingen in die wereld ingrijpen op het leven van mensen en hun directe omgeving.
De oorspronkelijke kapel van het jongensweeshuis is nu een prachtige theaterzaal met een kleine honderd zitplaatsen. De afmeting waarborgt intimiteit en verkleint de afstand tussen spelers en publiek met behoud van de technische mogelijkheden en de sfeer van een groter theater.

naar boven


Rozentheater



Het Rozentheater
Oorspronkelijk gebouwd als een bioscooptheater door architect M.Geldmaker, samen met Zeeger Gulden, gemeenteraadslid en lid van 'Architectura et Amecitia'.

[1918]
Variététheater
Bij de opening stond de revue 'Weet 'k veel', met Martha Geus in de rol van 'Roosje van de Rozengracht'.
Er werden stukken van Herman Bouber en Jan Lemaire opgevoerd.

[1972]
Mickery theater
Voor avant-garde theaterproducties, onder leiding van de inmiddels overleden Ritsaert ten Cate.
Mickery verdween naar een boerderij in Loenersloot.

[1990]
Art & Pro kwam er voor in de plaats. Het gebouw werd gerenoveerd en de gevel in oude staat hersteld.
Het Rozentheater werd nu hét Amsterdamse theater voor een jong publiek, voor iedereen die op zoek is naar theater dat er nu toe doet.
Bijzondere theatervoorstellingen, van de huisgezelschappen de Toneelmakerij ontstaan uit de fusie tussen Huis aan de Amstel en Wederzijds, en het Syndicaat en van verschillende gasten vinden er plaats.

[2012]
Het theater krijgt geen subsidie meer
Voor programmering is geen budget beschikbaar en de vraag is wat er met het gebouw moet gebeuren.

[2013]
Boom Chicago is een improvisatiecomedygezelschap dat in het Rozentheater neegestreken is. Komieken treden er op in een programma dat aansluit op de actualiteit. Hun oude theater was de Chicago Social Club, het voormalige Leidseplein Theater.

naar boven


de Efteling op de Rozengracht


Fontein in het Oude Doolhof op de Prinsengracht / Nieuwe Doolhof 'Ín Den Orange Pot'

[1662]
Het nieuwe Doolhof Rozengracht 147-181
Voor er op deze plaats het Rozenhofje werd gesticht was er van 1662-1755 de meest bekende dool- en dwaaltuin met fonteinen en 'bedriegertjes' die doorliep tot de Looiersgracht.
Er stonden vele beelden met bijbelse onderwerpen waaronder het beeld van David en Goliath dat nu in het Amsterdams Historisch Museum te vinden is.
Er was ook een beeld van Eva Vliegen, bijnaam Besje van Meurs die 32 jaar lang niet gegeten en gedronken had ondanks het feit dat de kruimels nog aan haar mond te zien waren.
Het beeld van Van Speyk, dat soms plotseling zijn pistool afschoot, maakte van de tuin een Amsterdams stukje Efteling.
De tuin raakte in verval en de bezienswaardigheden verdwenen naar de Plantagebuurt, het Rembrandtsplein en het Panopticum aan de Amstelstraat.
Het terrein werd door de 'collegianten' gekocht die er het Rozenhofje bouwden.

naar boven


Rembrandt in de Jordaan



Het laatste huis van Rembrandt van Rijn staat op de Rozengracht.
Een gedenksteen is het enige dat er naar verwijst.
Maar of er verder in, achter of onder het huis nog iets is dat uit de tijd van Rembrandt kan dateren, vraagt nader onderzoek waarvoor voorlopig geen enkele aanleiding bestaat.
Hij is de beroemdste bewoner van de Jordaan.

Leiden
Rembrandt werd 1606 in Leiden geboren en daar bracht hij een groot deel van zijn leven door.
Hij ging naar een Latijnse school, maar hij wilde schilder worden. Hij kreeg daarom les van de historieschilder Jacob van Swanenburgh.
Jaren later betrok hij in Leiden zijn eerste atelier.
Hij kreeg steeds meer opdrachten uit Amsterdam, daarom verhuisde hij naar de grote stad.
Daar trok hij in bij de kunsthandelaar en meesterschilder Hendrick Uylenburgh.

Rembrandthuis

Rembrandt verhuisde in 1639 met zijn eerste vrouw naar het bekende Rembrandthuis.
Dat is nu een toeristisch museum. In 1658 moest hij dit huis aan de Jodenbreestraat verkopen.

Rozengracht
Met zijn gezin dat toen bestond uit zijn latere vrouw Magdalena van Loon verhuisde hij naar een kleine, bescheiden woning aan de Rozengracht 184 waar hij een kunsthandel, op de naam van zijn zoon Titus, begon.

Hij woonde er van 1655 tot zijn dood samen met Hendrickje, Titus, en de kleine Cornelia.
De huur is fl. 225 per jaar. Hendrickje en Titus zetten een kunsthandel op, waarvoor Rembrandt schilderijen maakt.
Officieel zijn Hendrickje en Titius de eigenaars, zodoende ging het verdiende geld niet naar de schuldeisers.

Hij wilde alleen schilderen, maar was verwikkeld in alle mogelijke financiële rechtzaken.
Rembrandts huishoudster en geliefde, Hendrickje Stoffels en hun dochter Cornelia woonde er ook.
Hendrickje overleed in 1663 aan de grote pestuitbraak in de Jordaan

In 1669 schilderde hij zijn twee laatste zelfportretten. Of hij die ook op de Rozengracht maakte staat niet vast.
Waarschijnlijk schilderde hij die in zijn atelier aan de Bloemgracht waar ook zijn leerlingen aan het werk waren.
Op 4 oktober 1669 stierf Rembrandt.

Rembrandt werd in de Westerkerk begraven
.
Het was gebruikelijk dat overledenen begraven werden in de kerk die het dichtst in de buurt lag.
Zes jaar eerder was ook Hendrickje Stoffels er begraven, en op 7 september 1668 zijn zoon Titus.
Het begraafregister vermeldt dat de begrafenis van Rembrandt vijftien gulden kostte. Dat was sinds december 1663 de prijs voor een huurgraf.
Mensen die een eigen graf bezaten, betaalden maar acht gulden. Zij moesten namelijk ook al regelmatig meebetalen aan de ophogingen van de kerkvloer, die in het drassige Amsterdam vaak verzakte.
Voor kinderen gold de halve prijs.


Kindercircus Elleboog



De eerste voorstelling met Koningin Juliana in het publiek / Oefenen voor de deur van het clubhuis

[1949]
Van de straatstenen naar het zaagsel

De eerste plek waar de straatkinderen uit de Pijp hun kunsten vertonen was een zolder in de Galerij op het Frederiksplein.

Het circus is opgericht door Ida Last- ter Haar, tante Ied voor de kinderen.

Een beroemd circus heette circus Knie. De kinderen zeiden: als een circus Knie kan heten kan het onze best Elleboog heten.
Elleboog gaf nationaal en internationaal voorstellingen, waaronder in Carré, het Concertgebouw en op alle mogelijke festivals.

Toen in 1960 de Nederlandse Bank gebouwd werd moest het circus verhuizen naar een oud en krakkemikkig suikerwerkfabriekje van de fa. Petrovitch in de Egelantierstraat 169-171.

Talloze Jordaanse kinderen konden daar oefenen. Alles wat kan dat mag is de lijfspreuk van de stichtster van het circus, tante Ied.
De naoorlogse jeugd had een slechte naam en met een circus hebben de kinderen een taak waar ze zich op kunnen richten.

In 1975 was In het voormalige gebouw van het Arbeidsbureau, op de Passeerdersgracht 32, waar de Sociale Dienst vertrok, de nieuwe plek voor Elleboog.
Maar omdat circus Elleboog een stedelijke functie heeft gekregen is die locatie ook alweer te klein.


In 2000 opent het circus een tweede vestiging in Amsterdam Zuidoost.
In 2012 is het kindercircus verhuisd naar Laan van Spartaan in Amsterdam West.
Dat kostte vijf miljoen in een tijd dat de subsidies wegvielen.
Er zijn daarom zorgen over het voortbestaan van het circus.
Amsterdam bezijnigde en trok de subsidie definitief in.
Laat het niet stil worden in Amsterdam
Circus Elleboog moet dus blijven.


Culturele Coffeeshop?


Tweede Laurierdwarsstraat / Interieur coffeeshop Sanementereng / Mr K


Coffeeshop Sanementereng
Een combinatie van geestverruimende kruiden en bijzondere en vintage voorwerpen.Te koop in een omgeving van tweedehands spullen, boeken en platen. De voorraad staat tot het plafond opgestapeld. Je waant je in een Afrikaanse Rasta omgeving compleet met Reggae en tafelvoetbal.
Sanementereng is het geluid dat een Djebe in Gambia maakt.

Helaas is het pand te bouwvallig geworden en is de renovatie inmiddels voltooid
Het is de vraag of dit bijzondere shopje terug zal keren of dat er op die plek het zoveelste trendy zaakje komt. In ieder geval is de naam veranderd in Mr. K coffeeshop en de bric à brac is niet prominent aanwezig.
Een buitelandse gast schreef in zijn dagboek:

This unique spot
is so much more than a coffee shop, it is also a veritable Aladdin’s cave of junk, trinkets and treasures, which surround you as you smoke and even spill out onto the street.
All the items, from African masks to China dolls to lights and rugs, can be bought, or merely admired.
When you enter, you can get your hash, weed and drinks at the bar, where you can also sit and talk with the friendly staff. The place is fairly small, and the simple wooden seats and bar stools are not the most pleasant in the world, but these small discomforts are more than made up for by the sheer wonder and quirkiness of this one-of-a-kind coffee shop.

naar boven



naar boven


> Jordaan index

Aanvullingen en verbeteringen graag
hier

Bronnen
o.a.
Geschiedenis Amsterdam, SUN /
Wijkcentrum Jordaan / JordaanInfo /
Bureau Monumenten en Archeologie /
Stadsarchief Amsterdam /
Digitale Bibliotheek Nederland /
Internationaal Instituut Sociale Geschiedenis /
Gemeentelijk Bureau Monumentenzorg /
Minne Dijkstra, Jordaanlezingen /