de Jordaan tussen taal en beeld
> Jordaan index


Plekken:
> Hofjes en pleinconcerten
> Botsende Culturen
> Jordaanfestival
> Johnny Jordaanplein
> Edisontheater
> Theatergroep de Toneelmakerij
> Rozentheater
> Het Doolhof op de Rozengracht
> Kindercircus Elleboog

> Coffeeshop

> Marnixbad

Culturele plekken


Musea:
> Anne Frankhuis
> Pianolamuseum
> Woonbootmuseum
> Tulpenmuseum
> Theo Thijssenmuseum
> Stedelijk Museum Bureau
> Bibliotheca Philosophica Hermetica

> Galerieën in de Jordaan

> Kunstenaars en de Jordaan


Musea in de Jordaan


Het achterhuis / De dagboeken

Anne Frankhuis


De belangrijkste plek in de Jordaan is natuurlijk het beroemde Anne Frank Huis,
waar men het achterhuis kan bezoeken en het dagboek kan zien.
De bezoekers krijgen de mogelijkheid zich persoonlijk in te leven bij wat zich op deze plek heeft afgespeeld.
Na de arrestatie van Anne vonden de helpers van de onderduikers, Miep Gies en Bep Voskuijl, de dagboeken op de vloer in het achterhuis. Miep heeft ze in een la van haar bureau bewaard omdat ze hoopte dat Anne terug zou komen.
Als ze hoort dat Anne en Margot in Bergen Belsen overleden zijn geeft ze de documenten aan de vader van Anne, Otto Frank.


De onderduikruimtes in het achterhuis zijn in authentieke staat behouden gebleven.
De kamers in het achterhuis zijn leeg, want de meubels zijn meteen na de arrestatie weggehaald.
In het achterhuis worden bewaard gebleven documenten en voorwerpen van de acht onderduikers tentoongesteld.
Het voorhuis, de werkplek van de helpers en het voormalige kantoor van Otto Frank, is teruggebracht in de sfeer en stijl van de onderduikperiode.
Het verhaal wordt verteld aan de hand van citaten uit het dagboek van Anne Frank.
De inrichting bestaat uit originele voorwerpen, documenten en foto's die het persoonlijke verhaal van de onderduik en de deportatie naar de kampen versterken.

Prinsengracht 267




Theo Thijssenmuseum / Geboortehuis Theo Thijssen 1e Leliedwarsstraat 16

Theo Thijssen Museum

Theo Thijssen (1879-1943) schrijver, onderwijzer, vakbondsman, sociaal-democratisch politicus en Amsterdammer.
Hij is vooral bekend als auteur van de roman Kees de jongen.
Theodorus Johannes Thijssen werd geboren op 16 juni 1879.

Zijn vader was schoenmaker.
Na de lagere school ging Theo met een rijksbeurs naar de Rijkskweekschool voor Onderwijzers in Haarlem.
Van 1898 tot 1921 was hij onderwijzer in Amsterdam.
Het langst gaf hij les op een 'kosteloze' openbare school in Amsterdam-Oost, waar hij ook met zijn gezin woonde.

In 1905 richtte Thijssen, samen met kweekschoolvriend Piet Bol, het rebelse onderwijzersblad De Nieuwe School op, waarin hij fel van leer trok tegen alles wat hij als een bedreiging voor goed onderwijs ervaarde. In De Nieuwe School publiceerde Thijssen ook verhalen en de roman Barend Wels in feuilletonvorm.
Van 1921 tot 1939 was hij bezoldigd bestuurder van de Bond van Nederlandsche Onderwijzers. Daarnaast was hij voor de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) van 1933 tot 1940 lid van de Tweede Kamer en van 1935 tot 1941 van de Amsterdamse gemeenteraad. Hij overleed op 23 december 1943.
Thijssens bekendste roman is Kees de jongen (1923). Verder schreef hij onder meer Schoolland, De gelukkige klas en Het grijze kind. In 1941 verschenen ten slotte zijn jeugdherinneringen: In de ochtend van het leven.Hij is vooral bekend als auteur van de roman Kees de jongen.
Het Theo Thijssen Museum is gevestigd op de begane grond van Thijssens geboortehuis, Eerste Leliedwarsstraat 16.
De collectie bestaat uit manuscripten, eerste drukken, foto's, tekeningen, beeld- en geluidsmateriaal en persoonlijke bezittingen van Thijssen.
Naast de vaste opstelling, die Thijssens eigen leven illustreert, geven wisselende tentoonstellingen een indruk van zijn maatschappelijke omgeving en werkterreinen. Het dagelijks leven in de Jordaan, het onderwijs in Thijssens tijd, socialisme en vakbeweging in de eerste helft van de 20ste eeuw.
Behalve voor de liefhebbers van Thijssens literaire werk, is het museum interessant voor schoolkinderen, onderwijsgevenden, belangstellenden in sociale geschiedenis en de geschiedenis van Amsterdam en natuurlijk ook voor buurtbewoners.


Eerste Leliedwarsstraat 16





Het enige Woonbootmuseum ter wereld

Een mooie gelegenheid om het leven aan boord van een woonboot in de Amsterdamse grachten te ondergaan.
De locatie in de Prinsengracht aan de rand van de Jordaan zorgt voor een schitterend decor van het historisch museumschip.
Het vrachtschip is omgebouwd tot een woonboot, voorzien van authentiek schippersverblijf met bedstee.
Het schip de "Hendrika Maria" werd in 1914 gebouwd.
In die tijd was het een zeilschip dat tot in de jaren zestig zand, grind en steenkool vervoerde.
Daarna werd de Hendrika Maria omgebouwd tot woonboot.
Hoewel nu niet meer bewoond, lijkt het alsof de bewoners alleen even weg zijn om een boodschap te doen.

Ligplaats: Prinsengracht tegenover 296 bij de Elandsgracht




Het Pianolamuseum

Een van de kleinste musea van Amsterdam.
Het is te vinden in het voormalige politieposthuis nr. 30 uit 1905.
In het museum staan tal van pianola's, reproductiepiano's en aanverwante zaken.
Het muziekarchief omvat bijna 20.000 muziekrollen, opgeslagen in de voormalige arrestantencellen, die op de zeer uiteenlopende instrumenten afgespeeld kunnen worden.
Het geeft informatie over de geschiedenis en de werking van de instrumenten.
Maar de muziek van de pianola staat daarbij steeds centraal.

Het is een bijzondere gewaarwording om te luisteren naar pianospel van lang overleden componisten zoals Mahler.
Maar dan niet op een bandopname, maar doormiddel van gaatjes in een rol geponst, direct door de pianist uitgevoerd, waardoor de interpretatie en de manier van spelen authentiek te beluisteren is .
Tussen 1905 en 1935 hebben talloze beroemde pianisten zoals Leschetitzky en Horowitz en componisten Mahler, Grieg en Stravinsky hun stukken op de rol ingespeeld.
Regelmatig zijn er concerten in het museum, waarin een speciaal aspect van de pianolamuziek gepresenteerd wordt.
De collectie wordt beheerd door Kasper Janse en Theo de Boer.


Westerstraat 106

[1923]
De Nederlandse Pianorollen Fabriek
Aan de Lijnbaansgracht nr. 56 was van 1923-1928 de firma Hollandia gevestigd die met Duitse perforeermachines en een inspeelpiano 88-toons rollen maakte.
Een andere firma, Euterpe, was gevestigd op de begane
grond van het tegenwoordige Anne Frankhuis aan de Prinsengracht.




Het Tulpenmuseum

Naar de bollen, die heerlijke bollen
Het idee om een tulpenmuseum te beginnen werd geboren in de kroeg in Burgervlotbrug waar een paar bollenkwekers er wel brood in zagen om buitenlandse toeristen naast een rondgang door het museum ook bloembollen te verkopen.
Het Museumpje vertelt de geschiedenis van de tulp, die veel spannender is dan men op het eerste gezicht denkt, en laat zien hoe in ons land de teelt van tulpen in zijn werk gaat.

Prinsengracht 112



Bibliotheca Philosophica Hermetica

Een privé bibliotheek midden in de Jordaan.
Een particuliere, maar voor belangstellenden toegankelijke, collectie hermetische literatuur.
De Bibliotheek is opgericht door zakenman Joost R. Ritman
Hermetisch is de aanduiding voor teksten die geïnspireerd zijn op de Griekse god Hermes Trismegistos, en de Egyptische god Thot, die de mensheid het schrift schonk.
Centraal is de opvatting dat de mens in staat is tot eenwording met het goddelijke door invoeling via intuïtief vermogen. Het universum is een tekst die gelezen en ontcijferd kan worden.
Via het concrete en bijzondere komt men tot God, niet via de ratio maar door individuele gevoelsmatige contemplatie.
Er is nauwe verwantschap met de gnosis, een stroming van sektarisch-religieus syncretisme uit de eerste eeuw, theosofisch van aard. Ook met het occultisme zijn er hechte banden.
Verder kan in deze context ook de Kabbala worden genoemd, de joodse geheimleer die gebruik maakt van getallenmystiek.

De bibliotheek werd gesloten omdat Ritman in grote financiële problemen verkeerde. De Friesland Bank heeft beslag laten leggen op de collectie. Een groot deel van de wereldberoemde boekencollectie is weer terug in Amsterdam. De boeken zijn toch niet per opbod verkocht.
Ongeveer driehonderd buitengewoon kostbare boeken zijn wel verdwenen uit de collectie. Het gaat om zogeheten incunabelen of wiegendrukken - vóór het jaar 1501 met losse letters gedrukte boeken - waaronder het 'Corpus Hermeticum' uit 1471, dat dialogen bevat over uiteenlopende filosofische en religieuze thema's, zoals alchemie, astrologie, magie, gnosticisme en neoplatonisme.
Ook de ridderroman 'De Graal van Rochefoucauld', die algemeen wordt gezien als een van de prachtigste middeleeuwse werken en onder meer de legenden bevat van koning Arthur, Merlijn en de Ridders van de Ronde tafel, is van de hand gedaan.

De overheid zou helpen, maar dat is nooit gebeurd. Ondertussen heeft Ritman wel voor miljoenen euro's geïnvesteerd in de bibliotheek, die toenmalig minister van Cultuur Maria van der Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap "een unieke en wereldvermaarde private bibliotheekcollectie op het gebied van de christelijk hermetische filosofie"

De Bibliotheca valt onder de Wet Behoud Cultuurbezit en mag niet aan het buitenland worden verkocht.

Per aspera ad fontes
Via tegenspoed naar de bronnen, zo sprak prof. Wouter Hanegraaf, hoogleraar Westerse Esoterie, en heropende de bibliotheek december 2011. Het lukte weer fondsen te vinden, maar de 359 handschriften van na 1500, 25 getijdenboeken, 44 incunabelen en 3961 oude drukken tot het jaar 1800 die in Rijksbezit gekomen zijn blijven in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.

Bloemstraat 13-19 / Bloemgracht 15-19



Stedelijk Museum Bureau Amsterdam

SMBA Small and Flexible
Stedelijk Museum Bureau Amsterdam is een onderdeel van het Stedelijk Museum Amsterdam en is gevestigd in de Jordaan.
SMBA richt zich op hedendaagse kunst in samenhang met de stad Amsterdam.
Het geeft kunstenaars de ruimte door hun werk en hun ideeën op de best mogelijke manier te tonen en een betrokken debat daarover te stimuleren dat verder reikt dan de kunstwereld alleen.
Het biedt daarvoor een internationaal podium door middel van tentoonstellingen, lezingen en debatten, publicaties.
Er werken zogenoemde Artists in Residence, die verschillende projecten in eigen huis en op locatie presenteren.
Stedelijk Museum Bureau Amsterdam is in 1993 opgericht.

Rozenstraat 59




Het nieuwe 'Marnix'

Het Marnix

B&W besluit een nieuw multifunctioneel sportcentrum op de locatie van het Marnixbad te bouwen.
Daar staat het nu als een supernieuw sportcentrum.
De naam verwijst nog wel naar het verdwenen het Marnixbad.
De straat en het bad zijn eigenlijk genoemd naar Filips van Marnix, een goede vriend van prins Willem van Oranje, toen die tegen de Spanjaarden vocht. Marnix was belangrijk, want hij gaf de prins vaak goede raad.

Grand café
In het Marnix moesten behalve de nodige fitness en aerobic faciliteiten, waar men tegenwoordig niet buiten schijnt te kunnen, ook een gelikt café-restaurant komen, geen kantine of friettent. 'Sportief hip' moest het zijn, de hele dag open, met ontbijt, lunch en diner
en 's avonds naast bier en fris ook een fatsoenlijke wijn en cocktails.

Waterspiegel
De karakteristieken van het oorspronkelijke zwembad zijn verwerkt in het nieuwe ontwerp. De doorzichtige gevel van de sporthal hangt net als het oude Marnixbad over de Singelgracht. Het zwembad ligt op een half verdiept niveau. Al baantjes trekkend in het wedstrijdbad heb je nog steeds een prachtig uitzicht net boven de waterspiegel van de Singelgracht.



Galerieën in de Jordaan

Ze komen en gaan
Pracht collecties, maar ook eenzame kunstwerken, bewaakt door een eenzame galeriehouder.
Eens in de maand zijn er levendige openingen waarbij men met een glas in de hand van de ene naar de andere galerie loopt.
De rest van de maand is het rustig in en om de kunsthandel.
Het is jammer dat veel kleine levendige winkeltjes in de Jordaan er voor moesten verdwijnen.

Zonder volledigheid hieronder een lijst

A-Gallery Konijnenstraat 16a
Annet Gelink Galerie Laurierstr 187
Art & Design Vakhuis Rozengracht 218
Art Chambers Bloemgracht 169
Artline Bloemgracht 65
Atelier Galilea 1e Leliedwarsstraat 4
Atelier podion Konijnenstraat 16
De Praktijk Lauriergracht 96
Dertien A 1e Bloemdwarsstraat 13A
Diana Stigter Hazenstraat 17
Dikke Dennis Tattoo Gallery 2e Goudsbloemdwarsstraat 3a/b
Dolf D. van Omme 1e Bloemdwarsstraat 19
Expose Elandsgracht 103
F Welters Bloemstraat 140
Formaat Elandsstraat 88
Foto Gallery Fega Elandsgracht 103
Galerie Buuf 1e Anjelierswarsstraat 36
Galerie Serieuze zaken Lauriergracht 98
George C-ent Prinsengracht 100
GMVZ Prinsengracht 276
GO Gallery Galerie Prinsengracht 64
Hof & Huijser Bloemgracht 135
Hung Photo Gallery 1e Tuindwarsstraat 16
Joep Buijs Galerie / Atelier Hazenstraat 10
Latin Art Galery 1e Leliedwarsstraat 8
Le Salon Rouge Passeerdersgracht 17a
Lughien Reestraat 17
Marc Chagall Galerie Bloemgracht 134
Rockarchive Fotogalerie Prinsengracht 110
Six Images Fotogalerie Boomstraat 6
Stam Galerie Atelier Prinsengracht 356s
Studio Prins Prinsengracht 308a
Terts Postergallery Lauriergracht 14
Torch Galerie Lauriergracht 94
Tricolore Galerie Bloemgracht 99
Van Krimpen Hazenstraat 20
Ververs Galery Hazenstraat 54
Witzenhausen Gallery Hazenstraat 60
WM Photo Gallery Elandsgracht 35
Wouter van Leeuwen Foto Galerie Hazenstraat 27

naar boven



Hofjes- en pleinconcerten

Open Podium onder de Platanen
Bewoners van het voormalige jongensweeshuis organiseren muziekuitvoeringen voor amateurs op de historische binnenplaats.

Fête de la Musique en Poëzie onder de Platanen, op de langste dag van het jaar.

De Werkgroep Kunst en Cultuur organiseert hofjesconcerten en lezingen over de cultuur en geschiedenis van de Jordaan en de Gouden Reael.


Het Grachtenfestival presenteert jaarlijks op verschillende locaties, waaronder de Platanen, concerten.
Het meest bekend is het eindconcert op een ponton in de Prinsengracht dat traditioneel besloten wordt met het brullen van het 'volkslied' Aan de Amsterdamse grachten...

Operaconcerten
in de Noorderkerk, met Opera Pietje als gangmaker. Koningin Beatrix gaf hem daarvoor de Zilveren Anjer
.


Fête de la Musique 2008


Fête de la Musique 2009


Fête de la Musique 2009


Grachtenfestival 2009 Amsterdam Wind Orchestra


Dansgroep Het Kabinet Danst


De veertig jonge 'speelse' musici van het Ricciotti Ensemble


Jonge muzikanten op Koninginnedag

naar boven



Botsende culturen

Johnny Jordaanplein, e
en kerkhof
Na zijn dood blijft de waardering voor Johnny Jordaan groeien.
Ondanks het feit dat Johnny, in vergelijking met de andere zangers, betrekkelijk weinig in de Jordaan optrad en hij in de Frederik Hendrikbuurt woonde, is een deel van de Elandsgracht door wethouder Guusje ter Horst officieel omgedoopt tot Johnny Jordaanplein, met standbeelden van de volkszangers Johnny Jordaan, Tante Leen, Johnny Meijer en Manke Nelis.
Op de achtergrond een beschilderd transformatorhuisje met op het dak een schilderij van de artiesten.
Af en toe komen toeristen met gele fietsen langs en brullen de liederen van Johnny.
Vele buurtbewoners vinden dat het plein er uitziet als een kerkhof.

Jordaanconferentie
Tijdens de buurtbijeenkomsten over de herinrichting van de Elandsgracht wordt het cultuurverschil duidelijk. De buurtbewoner, die zichzelf benoemd heeft als beschermer van het culturele erfgoed van Johnny, loopt met een strakke blik tussen de lelijke plantenbakken door en gooit geplaatste fietsen het pleintje af. Af en toe liggen er bloemen onder de buste van Johnny Jordaan. Op koninginnedag krijgen alle beelden een oranje sjaaltje om.

Veel toeristen kijken hulpeloos op hun plattegrondje, is dit nu de Elandsgracht of...?
Andere toeristen arriveren op hun Yellow Bike. Ze doen mee aan een speurtocht door de Jordaan, zingen een Jordaanlied en informeren naar de werkelijke naam van Manke Nelis, Cornelis Pieters. Voor diens auto ongeluk was zijn artiestennaam Carlo Pietro.

Wat had Johnny met de Jordaan?
Kenners van de carrière van Johnny houden vol dat de band van Johnny met de Jordaan uiterst beperkt was.
Hij trad slechts een maand op in Het Edisontheater en ondanks dat hij op de hoek van de Rozengracht geboren is, sleet hij de meeste tijd van zijn leven in de Frederik Hendrik buurt.
Tante Leen bevestigt dat. "Johnny heeft zelfs zijn auto nog nooit op de Elandsgracht geparkeerd".
Als er geklaagd wordt dat de verlichting van de borstbeelden op het Johnny Jordaanplein de slaapkamers van de bewoners van de Elandsgracht in schijnen, roept de buurtactivist: "alle Yuppen opsodemieteren!"


Bezoekers van het Johnny Jordaan met opvallend stuurse blik in de ogen

Het Initiatiefcomité Jordaanplein heeft in 2005 het initiatief genomen om van het Johnny Jordaanplein een actief verblijfsplein te maken voor iedereen. Dit burgerinitiatief avant la lettre is door de gemeente
gepasseerd. Plotseling verschijnen er speeltoestellen met rubber tegels eronder. Aan educatie is ook gedacht, hoewel er weinig kinderen zijn die zich aan de rekensommen wagen.

Nu moet het comité uit de krant vernemen dat er een beeld van Bolle Jan en Tante Mien wordt onthuld. Dit beeld wordt betaald door zoonlief René Froger die er ook smakeloze groene heggen omheen laat zetten. Dominic Grant (van het duo Grant & Forsyth) ook bekend van het zangclubje Guys n' Dolls maakte het beeld. Toen het Initiatiefcomité om verbetering van het plein vroeg, was daar geen ruimte voor. Als je maar geld hebt, dan kun je overal een beeld neerzetten. De politiek is geluidloos van mening veranderd en noemt het pleintje een belangrijke cultureel historische uiting. Een architect uit de buurt vraagt zich af of hij er nu ook een beeld van zijn hond bij mag zetten. In ieder geval is de democratie even opzij geschoven. De culturen botsen nog steeds

Op de verjaardag van René Froger staat daar het beeld van zijn overleden vader en moeder, Bolle Jan & Mien. op het pleintje. Waarom dat is zal een raadsel blijven. Het tweetal had overal café's maar niet in deze buurt. Als accordeonnist begeleide Bolle Jan wel artiesten zoals Johnny Jordaan en Willy Alberti, maar dat rechtvaardigt nog niet een plaats op dit illegale pleintje.

Bestaat die Jordaanse cultuur nog wel?

Justus van Maurik, Herman Heijermans
en Israel Querido hebben die beschreven.
Maar wie zijn eigenlijk de dragers van die cultuur?
In ieder geval niet mensen met een 'eigen Jordaan eerst' opvatting.




Het Jordaanfestival in 1995 op de Elandsgracht / Jordaanfestival 2010 op de Appeltjesmarkt

Jordaanfestival

[1949]
Het ontstaan van het festival

De Jordanezen doen alles samen op straat en dat wordt al snel een straatfeest met biertappen.
Er zijn genoeg muzikanten die hun stem regelmatig fors laten klinken met het bekende Jordaans timbre.

Het Jordaanfestival begon met één dag op zondag in de Zuid Jordaan, maar al snel werden dat 2 weekeinden.
Men ging gewoon even bij de gemeente langs en kreeg een vergunning.
Het Jordaanfestival is een cultureel feest speciaal met muziek uit de Jordaan, uitgebracht door veel forsgebouwde zangers en even zoveel volume in de versterkers.
Wie last heeft van wildplassers en geluidsoverlast tijdens het optreden van Jordaanzangers bij de Westerkerk,
moet maar gaan verhuizen.
Maar veel van die echte Jordanezen zijn zelf naar Almere verhuisd. Het Jordaanfestival zal mogelijk mee verhuizen. .

Het festival van de Elandsgracht naar de Westermarkt en verder
Het werd op de Elandsgracht te druk en te gevaarlijk volgens Politie en Brandweer.
Buurtbewoners, door de organisatie consequent de yuppen genoemd, maken bezwaar tegen een nieuwe plek, op de Westermarkt. Er is sprake van geluidsoverlast en vervuiling van de historische plek. Maar ook van een te commerciële opzet die moeilijk meer een 'buurtfeest' genoemd kan worden.
De organisatie plaatst het podium met de rug naar de Keizersgracht en zet meer plaspalen neer, maar dat is geen oplossing voor een definitieve plek..
Op de plaats van de Appeltjesmarkt en gedeeltelijk op het busstation Marnixstraat wordt opnieuw geprobeerd het festival binnen de grenzen van de Jordaan te houden.
De gemeente stelt voor het festival naar het Westergasfabriekterrein te verplaatsen.
De naar Almere geëmigreerde Jordanezen houden daar een festival.
Maar ja,
De Jordaanse Cultuur Moet Altijd Blijven Bestaan, een Controverse is Ontstaan

naar boven



Bioscooptheater Edison

[1912]
Hét of Dé Edison

Het Edison bioscooptheater is 12 november 1912 op de Elandsgracht geopend.
Israel Querido schreef in 1924:
"Komt ge in deze volksbioscoopjes op de vrije schoolmiddagen, dan slaat u een walm tegemoet; een bende gierende, lachende of huilende en krijtende kinderen is daar een ganschen middag voor een dubbeltje of twaalf centen opgeborgen."


Dé Edison zeggen de mensen uit de buurt.
Beroemde Jordaners traden in dit volkstheater op: Heintje en Louis Davids, Leo Fuld, Willy Derby, Lou Bandy en Mie en Ko, Johnny Jordaan en tante Leen.
Het bleef tot 1962 een theater om te eindigen als een vloerbedekkingwinkel.
Of dit het definitieve eind zal zijn moet nog blijken.
Er zijn in 2009 plannen om er een hotel van te maken. Daar zijn vanzelfsprekend veel bezwaren tegen. Men hoopt dat het gebouw, teruggebracht in de oorspronkelijke vorm, een bestemming als Jordaanmuseum kan krijgen.

naar boven



Theater voor de jeugd

De Toneelmakerij
Toneelgezelschap Huis aan de Amstel bestaat sinds 1990 en in 2009 is daar toneelgroep Wederzijds bij gekomen.
Samen vormen ze het nieuwe gezelschap de Toneelmakerij. Ze zijn gevestigd in het hart van Amsterdam aan de Lauriergracht en maken voorstellingen voor kinderen, jongeren én volwassenen. Voorstellingen die geworteld zijn in het kijken naar de wereld om ons heen. Huis aan de Amstel / Wederzijds zijn vooral geïnteresseerd in hoe veranderingen in die wereld ingrijpen op het leven van mensen en hun directe omgeving.
De oorspronkelijke kapel van het jongensweeshuis is nu een prachtige theaterzaal met een kleine honderd zitplaatsen. De afmeting waarborgt intimiteit en verkleint de afstand tussen spelers en publiek met behoud van de technische mogelijkheden en de sfeer van een groter theater.

naar boven



Allemaal Theater

[1912]
Het Rozentheater Rozengracht 117
Het is oorspronkelijk gebouwd als een bioscooptheater door architect M.Geldmaker, samen met Zeeger Gulden, gemeenteraadslid en lid van 'Architectura et Amacitia'.
1918 werd het een variététheater. Bij de opening stond de revue 'Weet 'k veel', met Martha Geus in de rol van 'Roosje van de Rozengracht'. Er werden stukken van Herman Bouber en Jan Lemaire opgevoerd.
1972 kwam het Mickery theater voor avant-garde theaterproducties, onder leiding van de inmiddels overleden Ritsaert ten Cate in het gebouw. Mickery verdween naar een boerderij in Loenersloot.
1990 kwam Art & Pro die het gebouw renoveerde en de gevel in oude staat herstelde.
Het Rozentheater is nu hét Amsterdamse theater voor een jong publiek, voor iedereen die op zoek is naar theater dat er nu toe doet.
Bijzondere theatervoorstellingen, van de huisgezelschappen de Toneelmakerij [Huis aan de Amstel / Wederzijds], het Syndicaat en van verschillende gasten vinden er plaats.

naar boven




Fontein in het Oude Doolhof op de Prinsengracht / Nieuwe Doolhof 'Ín Den Orange Pot'

de Efteling op de Rozengracht

[1662]
Het nieuwe Doolhof Rozengracht 147-181
Voor er op deze plaats het Rozenhofje werd gesticht was er van 1662-1755 de meest bekende dool- en dwaaltuin met fonteinen en 'bedriegertjes' die doorliep tot de Looiersgracht.
Er stonden vele beelden met bijbelse onderwerpen waaronder het beeld van David en Goliath dat nu in het Amsterdams Historisch Museum te vinden is.
Er was ook een beeld van Eva Vliegen, bijnaam Besje van Meurs die 32 jaar lang niet gegeten en gedronken had ondanks het feit dat de kruimels nog aan haar mond te zien waren.
Het beeld van Van Speyk, dat soms plotseling zijn pistool afschoot, maakte van de tuin een Amsterdams stukje Efteling.
De tuin raakte in verval en de bezienswaardigheden verdwenen naar de Plantagebuurt, het Rembrandtsplein en het Panopticum aan de Amstelstraat.
Het terrein werd door de 'collegianten' gekocht die er het Rozenhofje bouwden.

naar boven




De eerste voorstelling met Koningin Juliana in het publiek / Oefenen voor de deur van het clubhuis

Kindercircus Elleboog

[1949]
Kindercircus Elleboog, van de straatstenen naar het zaagsel
De naoorlogse jeugd had een slechte naam en met een circus hebben de kinderen een taak waar ze zich op kunnen richten.
De eerste plek waar de straatkinderen uit de Pijp hun kunsten vertonen was een zolder in de Galerij op het Frederiksplein.
Toen in 1960 de Nederlandse Bank gebouwd werd moest het circus verhuizen naar een oud en krakkemikkig suikerwerkfabriekje van de fa. Petrovitch in de Egelantierstraat 169-171.
Talloze Jordaanse kinderen konden daar oefenen. Alles wat kan dat mag is de lijfspreuk van tante Ied.
In 1975 was In het voormalige gebouw van het Arbeidsbureau, op de Passeerdersgracht 32, waar de Sociale Dienst vertrok, de nieuwe plek voor Elleboog.
Maar omdat circus Elleboog een stedelijke functie heeft gekregen is die locatie ook alweer te klein.
In 2000 opent het circus een tweede vestiging in Amsterdam Zuidoost.
Het circus is opgericht door Ida Last- ter Haar, tante Ied voor de kinderen.
Een beroemd circus heette circus Knie. De kinderen zeiden: als een circus Knie kan heten kan het onze best Elleboog heten.
Elleboog gaf nationaal en internationaal voorstellingen, waaronder in Carré, het Concertgebouw en op alle mogelijke festivals.

naar boven



Tweede Laurierdwarsstraat / Interieur coffeeshop Sanementereng

Coffeeshops

Zoals overal in de stad zijn deze neringen ook in de Jordaan
Coffeeshop Sanementereng sprong er uit.

Een combinatie van geestverruimende kruiden en bijzondere en vintage voorwerpen.

Te koop in een omgeving van tweedehands spullen, boeken en platen. De voorraad tot het plafond opgestapeld.
Je waande je in een Afrikaanse Rasta omgeving compleet met Reggae en tafelvoetbal.
Sanementereng is het geluid dat een Djembe in Gambia maakt.
Helaas werd het pand te bouwvallig en is de renovatie gaande.
Het is zeer de vraag of de shop in enige vorm weer terug zal keren of dat het zoveelste trendy winkeltje op die plek geopend wordt.
Een buitenlandse bezoeker schreef de geschiedenis
.

This unique spot
is so much more than a coffee shop, it is also a veritable Aladdin’s cave of junk, trinkets and treasures, which surround you as you smoke and even spill out onto the street.
All the items, from African masks to China dolls to lights and rugs, can be bought, or merely admired.
When you enter, you can get your hash, weed and drinks at the bar, where you can also sit and talk with the friendly staff. The place is fairly small, and the simple wooden seats and bar stools are not the most pleasant in the world, but these small discomforts are more than made up for by the sheer wonder and quirkiness of this one-of-a-kind coffee shop.

naar boven


Aanvullingen en verbeteringen graag hier

> Jordaan index
Bronnen o.a.:
Geschiedenis Amsterdam, SUN / Wijkcentrum Jordaan / JordaanInfo / Schrijversinfo / Amsterdamse binnenstad /
Bureau Monumenten en Geologie / Stadsarchief Amsterdam / Digitale Bibliotheek Nederland / Internationaal Instituut Sociale Geschiedenis / Gemeentelijk Bureau Monumentenzorg /