de Jordaan


> Jordaan index




tussen taal en beeld Taalarm of Taalrijk

Taalarme rijken of taalrijke armen


Vergaderzaal 2e kamer [1970]



Nog niet zo lang geleden hoorde ik één van onze kamerleden klagen dat zijn collega's te vaak inhoudsloze krachttermen gebruiken. Vooral de geachte afgevaardigde G. Wilders gebruikt in iedere spreekbeurt 'schande','schandalig' zonder verdere heldere onderbouwing van wat de man dan dwars zit. Men was ook aan debatteren over de vraag of kamerleden zelf een kopje koffie uit een Senseo moeten persen.

Ministerie van Onderwijs en Wetenschap

Al in 1973 verscheen onderstaand artikel in het clubblad
O en W Visie. van het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, waaruit blijkt dat deze onderwerpen geen nieuw verschijnsel zijn.

Door een teveel aan vrije tijd kom ik er nogal eens toe schriftstukken te lezen die handelen over mens en maatschappij. Je zou zeggen: Wat is eenvoudiger? Je bent een mens en je leeft in een maatschappij, dus het moet allemaal wel over bekende zaken gaan.
Nou, dat is niet waar.

De alternatieve taalstructuren, die de socio-, psycho- en eco- en andere logen nodig hebben om hun projectie, concepties, problemen in een adequate vorm te gieten vereisen een langdurige en diepgaande voorstudie van het nieuwe vocabularium en ook van de nieuwe betekenis van reeds lang bestaande woorden. Het lijkt mij dan ook hoog tijd, dat er een nieuw en bij voorkeur losbladig woordenboek voor de hedendaagse maatschappijleer en haar nevenwetenschappen wordt uitgegeven.
Losbladig. omdat er elke maand wel weer nieuwe termen worden toegevoegd.
Daar zaten en zitten namelijk verscheidene rederijke volksvertegenwoordigers die voor, maar ook nog wel naast hun Kamerlidmaatschap de advocatuur uitoefenden en die mensen spreken graag een woordje Latijn.
Goed, ik heb mij een boekje aangeschaft van f 1,25 en daar stond alles in. Het bleek mij, dat voor vrijwel alle moeilijke woorden, die de geachte afgevaardigden gebruikten heel goede Nederlandse
woorden bestaan. Die kenden ze blijkbaar niet. Ze kwamen misschien uit kringen waar men geen gewoon Nederlands sprak of ze waren dat al pleitend, en redevoerend vergeten.
Zoiets kan de beste gebeuren. Maar de taalarmoede van onze kamerleden is nog niets vergeleken bij de bittere armoede waaraan maatschappijkundige taalgebruikers lijden.

Het is misschien wel goed een actiegroep te stichten om deze ongelukkigen in een project op te vangen en te begeleiden. Ik zou daarbij vooral een beroep willen doen op de bevolking van de echt levende buurten zoals de Jordaan, Kinkerbuurt, Oude Pijp.
Het potjeslatijn en het kannetjesgrieks ontbreekt.
Maar het taalgevoel is van een veelvormigheid, malsheid en beeldende kracht om van te genieten. De woorden zijn niet allemaal 'deftig', maar deftigheid is het einde van lenig taalgebruik. De uitspraak is niet volgens de regels van het ABN.
Spreekt iemand die 'menee de veurzittig' beter dan een ander die zegt: 'meneir te faursitte' ?
Het is bekend, dat de uitspraak alom verschilt van hetgeen door hoogleraren in de welsprekendheid wordt aanbevolen. Maar dat is ook niet belangrijk. Het gaat hier om door de rijkdom van woorden de verfijnde schakeringen in het gevoels- en gedachtenleven tot uitdrukking te kunnen brengen.

Luister hoe men met een enkel woord een karakterschets geeft van een medemens, hoe men misstanden analyseert in trefzekere zinnen en oordelen velt in klassiek aandoende bewoordingen.
De woordkunst van Querido, Kloos, Paul van Ostayen, Marsman en anderen, de woordkunst van het levende volk, staat te weinig in aanzien.
Er blijken inderdaad teams bezig om taalarme groepen te begeleiden en op hoger peil te brengen.
Tot mijn verbazing heb ik begrepen dat zij zich niet tot de taalarme rijken, maar tot de taalrijke armen richten. De verkeerde wereld!
Rechtsomkeert maken, heren!
H. van Hulst


Eén op de drie mensen is analfabeet

In hetzelfde nummer van O en W Visie wordt gewag gemaakt van het feit dat in 1970 810 miljoen van de 2335 miljoen volwassen wereldburgers niet kunnen lezen of schrijven.
Unesco heeft als doelstelling van het Tweede Ontwikkelingsdecennium van 1970 - 1980 dat alle kinderen op de wereld lager onderwijs krijgen. Maar ja, men is zwaar teleurgesteld in de rijke landen die geen cent aan schoolboeken wil uitgeven. De hulp moet dus van schoolkinderen in Nederland komen die een balpen of een oude schrijfmachine naar Chili sturen.

Koffie duurder
Ook in dat zelfde blaadje een schrijnend verhaal over de prijs van koffie op het ministerie.
Wie vroeger twee koppen koffie en een kop thee nam moest daarvoor 25 cent betalen en dat is nu 70 cent geworden. Als de prijs een brood van 95 cent in één keer tot fl. 2,70 verhoogd zou worden zou het land op zijn kop staan. Maar wat gebeurt er op het ministerie? niets!
Wat moet het toch erg zijn om op zo'n wreed ministerie te werken.


naar boven


> Jordaan index

Aanvullingen en verbeteringen graag hier