 
De Prinsengracht
en de Westertoren rond 1890
Een Luxe Grachtengordel
Voor veel geld werd grond onteigend en aangekocht om brede grachten te
graven waaraan de grote herenhuizen gebouwd zijn. Het benodigde zand werd
uit het Gooi ingevoerd.
Ieder kavel krijgt een gelijke oppervlakte. Rijke mensen bouwen vaak op
twee of drie kavels naast elkaar.
In het Nieuwe Werck, later bekend als de Jordaan, ging men
minder voortvarend te werk.
De smalle grachten en straten worden aangelegd op basis van de bestaande
sloten en paden, zonder dat men duur zand gebruikt. Vandaar dat er een
hoogteverschil ten opzichte van de grachtengordel ontstaat. Het stratenpatroon
sluit ook niet aan op dat van de grachtengordel.
Om de Jordaan wordt een nieuwe verdedigingswal
aangelegd met daaromheen de Singelgracht.
Om de honderd meter een vijfhoekig bastion met kanonnen. Op de bastions,
de hoge plekken, kwamen 26 windmolens. De flauwe boog die de Marnixstraat
maakt, herinnert nog aan die vestigingswal.
[1857]
Dempen
van de grachten is vooruitgang
Grachten weer opengraven is sentiment
Vanaf het ontstaan van Amsterdam speelt water een belangrijke rol in de
verdediging van de stad en in het transport van handelswaar. Later is
het water ook een belangrijk esthetisch element in de stad.
Amsterdam groeide uit tot een belangrijke haven, waarbij de stad als stapelmarkt
fungeerde.
De ladingen van schepen werden op lichters en dekschuiten naar de pakhuizen
aan de grachten vervoerd.
[1857]
Dempen
is gezond
De grachten konden onvoldoende doorspoelen. Iedereen
leegde er zijn poepemmer In. De
Boldootkar
haalde niet overal de faecaalstoffen op. Stoommachines loosden
het koelwater waarmee de rotting bevorderd werd.
Bij laag water vielen de grachten in de Jordaan droog. De onbeschrijflijke
inhoud kon men zien en ruiken. Tyfus, cholera en malaria ontstonden. De
kwalijke dampen noemde men miasmen,
pestgeuren, die vooral veroorzaakt werden door het rottend amalgaam
in de grachten.
Goudsbloemgracht en het Franse pad
[1857]
Goudsbloemgracht
Om hygiënische redenen werd de Goudsbloemgracht, de tegenwoordige
Willemstraat, dichtgegooid.
Het was eigenlijk geen gracht, maar meer een sloot zonder beschoeiing.
Langs het water liep het Fransepad.
Deze gracht werd ook wel spottend de 'Herengracht zonder bomen' genoemd.
De kosten voor demping werden in de gemeenteraad geraamd op fl 28.500.
De zindelijkheid zou bevorderd worden en er hoefde geen geld uitgegeven
worden voor onderhoud van wal en bruggen.
Bij de demping werd een onderheid gemetseld riool aangelegd. Later bleek
dat dit riool door de geringe doorstroming vanuit de grachten regelmatig
verstopt raakte.
Bij de demping van de Goudsbloemgracht werd, volgens een ooggetuige,
gebruik gemaakt van een andere methode dan bij de latere dempingen.
Daarbij werd zand aangevoerd tussen de beide wallen van de gracht en
zo het water weggedrukt. Bij de Goudsbloemgracht werd echter eerst het
water weggemalen, waarna de open gekomen greppel werd gevuld.
Links: Anjeliersgracht, brug bij de Boomstraat
[1760] / rechts: de Westerstraat
[1861]
De
Anjeliersgracht werd Westerstraat.
Het was de tweede demping in de Jordaan. Uit de gemeentebegroting blijkt
dat er fl 80.000 voor het karwei uitgetrokken werd. Al in 1854
waren er plannen maar die gingen niet door.
In 1858 klaagden bewoners over de ondiepte van het vaarwater, zodat
schepen midden in de gracht moesten blijven liggen. Vuilnisbelten werden
niet opgeruimd.
De Anjeliersgracht was bekend door de vele beschuitbakkerijen die scheepsbeschuit
produceerden.
De Westerstraat die na de demping ontstond was in 1862 de breedste straat
van de stad en daar was men trots op.De Rozengracht,
Elandsgracht, de Lindengracht en Palmgracht volgden in de dempingsgolf
van 1889/1895. Er
werd gedempt met het argument dat voor een behoorlijke waterverversing
het wateroppervlak in Amsterdam moest worden verminderd.
De relatie tussen vers drinkwater en een goede gezondheid was
in die tijd nog niet bekend.
De
waterstaatkundige situatie was ingewikkeld
Vanwege het getijde in het IJ was de beheersing van het waterpeil en
de verversing van het water een probleem. Vooral de Jordaan werd nauwelijks
door vers water bereikt. De Amsterdamse Landbouw- en Mestcompagnie baggerde
vanaf 1865 in de grachten en in 1872 kwam een stoomgemaal bij Zeeburg
om doorspoelling te verbeteren.
 
(L) Peilsteen
in de Egelantiersgracht / (R) Het NAP in de Stopera
Het
Normaal Amsterdams Peil
Men ging uit van het Stads Peijl, het gemiddelde zomervloedniveau
in het IJ. Dit peil werd vastgesteld op negen voet 5 duym beneden
Zee Dyks Hoogte. Burgemeester Hudde liet stenen inmetselen met die
hoogte in een groef aangebracht in, onder anderen, de Eenhoornsluis
in de Korte Prinsengracht bij de Haarlemmerdijk. Die zogenoemde Huddesteen
is nu samen met de sluis een monument.
Eerst was sprake van Amsterdam Peil (AP) De Rijkscommissie voor Graadmeting
en Waterpassing besloot na de eerste nauwkeurigheidswaterpassing (1875-1885)
dat het Normaal Amsterdams Peil moest worden (NAP)
Brouwersgracht
(L) Viswedstrijd in de Egelantiersgracht / (R) Een dergelijke wedstrijd
is, vanwege geparkeerde auto's en bootjes, nu niet meer mogelijk
 
De Palmgracht. Wie de bomen omstreeks 1895 weer
rechtgezet heeft is niet bekend
Gedempte Elandsgracht bij de brug Lijnbaansgracht
[1891]
Elandsgracht
In de gemeenteraadsvergadering van 24 september 1890 werd
besloten om een nieuwe groentemarkt aan te leggen op de plek van de
voormalige gasfabriek aan de Marnixstraat.
In diezelfde vergadering werd een voorstel van B&W om de Elandsgracht
te dempen aangenomen, zodat deze kon fungeren als toegangsweg van de
oude stad naar de groentemarkt. Er moest een 331 meter lange en 28 meter
brede straat ontstaan. In het midden een verhoogd gedeelte 10 meter
breed met een dubbele rij bomen. Aan weerszijden een weg van 6 meter
breed met daaronder riolen en daarnaast een stoep van 3 meter breed.
De weg kwam een halve meter boven AP te liggen waardoor de uiteinden
van de weg omhoog liepen in verband met de bruggen. De nieuwe verkeersweg
zou met vier rijen lantaarns verlicht worden. In 1891 werd de vaart
door de Elandsgracht opgeheven en de demping kon beginnen.
In plaats van een doorgaande verkeersweg wordt de gedempte gracht nu
gebruikt als parkeerruimte en is er een gedeelte door buurtbewoners
voor het Johnny Jordaanplein geannexeerd.
De zware vrachtwagens die de supermarkt van AH bevoorraden maken moeilijke
manoeuvres om de Elandsgracht te bereiken en weer te verlaten.
meer
over de Elandsgracht
Lijnbaansstraat
[1859]
De Eland Stinkloot
Samen met het maken van een onderheid, gemetseld riool en het dempen
van de sloot werd begroot op fl.3115,-. Het is nu de Lijnbaansstraat,
een doodlopend straatje tussen de Elandsgracht en Elandsstraat.
 
Lindengracht
open en Lindengracht dicht
[1895]
De Lindengracht en de Palmgracht gedempt
Dat ging niet zonder slag of stoot. Er was verschil van mening tussen
B&W en de gemeenteraad.
Het voorstel van een raadslid om alle tien de Jordaangrachten dicht te
gooien, omdat ze van geen enkel nut waren en alleen maar stonken, werd
niet aangenomen.
Al in 1861 was er in de raad over het dempen van de Lindengracht gesproken.
B&W wilden de Palm- en Lindengracht van houten, of stenen wallen en
boombeplanting te voorzien. Beide grachten waren er slecht aan toe. Voor
de Palmgracht voorlopig houten beschoeiingen omdat die mogelijk gedempt
zou worden.
De Lindengracht werd alleen maar door een paar turf- en houtschippers
gebruikt. Men vond het niet nodig daar een stenen wal voor te maken. Demping
zou de leefbaarheid op de Lindengracht ten goede komen. Men hoopte dat
de eigenaren van de aanliggende krotten dan zouden opknappen.
De bewoners van de sloppen aan die gracht vonden dat zij het volste recht
hadden alles in de gracht te gooien omdat de beerkar toch niet bij hen
voorbij kwam.
Lindengracht [1893]
Bij demping van een gracht de volgende niet
dempen.
Dat was de regel. De Lindengracht zou dus niet in aanmerking komen.
Maar het hygiënische belang woog zwaarder want vermindering van
het wateroppervlakte was voor de waterverversing bepaald wenselijk.
Er moest een einde te komen aan de lozing van vuil water in het Westerkanaal,
waar de Lindengracht op uitkwam.
Er waren ook tegenstemmers die riepen dat als je alles wilde dichtgooien
wat kwade lucht gaf, je in Amsterdam wel aan de gang kon blijven. De
heer J.W. Michel,
handelaar in thee op de Palmgracht nummer 33, begreep niet waarom de
demping moest geschieden, al die wijken zonder grachten waren waarlijk
zo schoon niet. Schadelijk voor de gezondheid kon volgens hem de Palmgracht
niet zijn, omdat ze kort was en uitkwam in grachten dichtbij de Vest
die in het IJ uitliep. Maar de demping ging door.
(L) Looiersgracht [1890]
/ (R) tegenwoordig
Looiersgracht met het prestigieuze appartementencomplex 'Le Jardin'
[1897]
De Oude Looierssloot
werd gedempt
Het is
nu de Derde Looiersdwarsstraat.
meer over de Looiersgracht
Passeerdersgracht [1905]
[L] Bloemgracht
[1900] / [R]: Bloemgracht in de winter [2005]
Kuiperij Kiesouw
gebruikte de gracht tot 1923 om de vaten te dichten
meer
over de Bloemgracht
 
Lauriergracht gefotografeerd door Breitner
vanuit zijn huis / [R] Lauriergracht hoek Prinsengracht [1891]
[1893]
Het is rustig
op de Lauriergracht
Het is wat lengte betreft de middelste van de Jordaanse grachten. De
gracht is 400 meter lang, gegraven op de plek van het Kaatsbaanpad.
De Egelantiersgracht is, 472 meter, de Bloemgracht 430 meter, de Looiersgracht
243 meter en de Passeerdersgracht 230 meter. Het zijn de enige grachten
tussen de Prinsengracht en de Lijnbaansgracht waar nog water in zit.
De Lauriergracht kende een zekere grandeur die af te lezen is aan huizen
van de kunstenaars die er leefden en werkten.
Govaert Flinck [1615-1660] koopt in
1644 een dubbel pand op de Lauriergracht voor 10.000 gulden. Zijn schilderswerkplaats
was aan de overkant op nr. 27.George
Hendrik Breitner woonde er van 1893 tot 1899.
De schilder, dichter Lucebert is er geboren. Het RK Jongensweeshuis,
het klooster de Voorzienigheid met verschillende bijbehorende
scholen en het Luthers weeshuis hebben een belangrijk stempel
op de gracht gedrukt. Lange tijd stond er een enorme suikerfabriek van
Beuker & Hulshof die in 1880 volledig afbrandde. De gracht wordt
niet gedempt.
meer over de Lauriergracht
[1894]
De aanleg van de Raadhuisstraat wordt aangepakt
Er moest een 'schoone' verbindingsweg met de westelijke stadsuitbreiding
komen.
De Warmoesgracht
Het grachtje werd gedempt bij de aanleg van de
Raadhuisstraat. Met deze demping verdween het misschien wel mooiste
grachtje van Amsterdam. Het is maar één van de zeventig
gedempte grachten van Amsterdam.
George Hendrik Breitner / aanleg van
de Raadhuisstraat
 
[L]: Rozengracht
open [1881] / [R]: Rozengracht dicht [1911]
[1896]
De Raadhuisstraat en de Rozengracht
In 1894 werd een begin gemaakt met de aanleg van een nieuwe westelijke
verkeersweg tussen de Dam en de gedempte Rozengracht. De aaneengesloten
bebouwing aan de Keizers- en de Herengracht werd daartoe doorbroken
en de Warmoesgracht, de korte verbindingsgracht tussen de Herengracht
en het Singel, in 1895 gedempt.
De bewoners van de Jordaan bleven de Rozengracht voorlopig nog het
Plempenpad noemen.
Al vanaf 1873 is er gesproken over de noodzaak voor het dempen van de
Rozengracht
In 1879 besloot de gemeenteraad de Rozengracht voorlopig maar eens uit
te diepen en de verwaarloosde wallen tijdelijk van houten beschoeiingen
te voorzien.
In 1889 diende de bewoners bij B&W een adres in met de 'algemeene
wensch' dat de Rozengracht verbeterd werd.
"Seringen en Meidoorngeur te ruiken zal
voorlopig wel tot de onvervulde wenschen der Jordaanbewoners blijven
behoren.
Maar tusschen bloemhoning en de vluchtige zwavelverbindingen die uit
de Rozengracht opborrelen is groot verschil".
De paardentram vertrekt vanaf de Dam
De enige goede oplossing is tot demping van
de Rozengracht over te gaan.
De kostenberaming kwam neer op fl 100.000 voor de demping en fl 75.000
voor de bouw van een brug over de Prinsengracht en de Lijnbaansgracht.
Ook met het oog op de exploitatie van de paardentram,
een verbinding tussen het Centraal Station en de nieuwe westelijke uitbreiding,
was die demping van belang.
De brugopritten dienden zo flauw mogelijk gemaakt te worden zodat ze
door de tramwagens zonder bijpaarden bereden konden worden.
De Erven Lucas Bols waren tegen de demping.
Het voortbestaan van hun bedrijf hing af van de aan- en afvoer van goederen
te water.
Ze stelden voor dat het beter was de Bloemgracht te dempen, want die
was van minder waarde voor de industrie. Maar het plan ging door en
in 1895 was het karwei klaar.
Op 6 november 1896 kon ook de Raadhuisstraat, voor het verkeer worden
opengesteld.
De Raadhuisstraat zou oorspronkelijk Wilhelminastraat
genoemd worden,
Dat ging niet door omdat het paleis op de Dam stadhuis was geworden
en daarmee de relatie met het koningshuis ontbrak. De Raadhuisstraat
en Rozengracht waren van belang voor een betere verbinding tussen de
welstand van het centrum en de armoede van de arbeiders in de Jordaan,
zo dacht men.
Later is het een van de meest belangrijke verkeersaders van de stad.
Aanrijding op de Rozengracht,
het driedelige tramspoor is duidelijk te zien.
[1904]
Tramlijn Amsterdam Zandvoort
De Blauwe Tram, in de Jordaan de 'Haarlemse
kikker' genoemd, vertrekt in de Spuistraat gaat dan bij de
Raadhuisstraat linksaf naar de Westermarkt om zo via de Rozengracht,
de Clercqstraat en de Admiraal de Ruijterweg naar Sloterdijk te rijden.
Vandaar ging de tram via de Haarlemmerweg naar Halfweg en verder naar
Haarlem en Zandvoort. Een veel te brede topzware wagon waggelde op smalspoor
terwijl de Amsterdamse tram op normaalspoor rijdt. Daarom lag er een
drierailig traject tussen de Spuistraat en de Krommerdt.
naar boven
Het Middeleeuws
stadszegel, een Koggeschip, symbool van de handel
Amsterdam
is op palen in een moeras gebouwd
De Engelse ambassadeur in Nederland, Sir
William Temple,
vroeg zich halverwege de zeventiende eeuw af hoe het mogelijk was dat
de in ongunstige omstandigheden verkerende Republiek zich tot een economische
supermacht had weten te ontwikkelen. 'De
belangrijkste stad, Amsterdam, is gebouwd in een moeras,' aldus Temple.
'De haven is alleen te bereiken met een omweg via de Zuiderzee, een
binnenzee vol zandbanken en verraderlijke ondiepten.
Het drassige oord was bovendien niet geschikt voor noemenswaardige landbouw
en over waardevolle grondstoffen beschikte het al helemaal niet. Voorts
bevond het gehucht zich ergens in een uithoek van Noordwest-Europa,
'het achterwerk van de wereld'.
Maar het is, zo hebben we gezien, toch gelukt van Amsterdam een belangrijk
knooppunt in de internationale handel en scheepvaart te maken. In relatie
daarmee maakt de stedelijke nijverheid een grote bloei door.
[1585]
Immigratie
Als gevolg van oorlog met Spanje komen rijke kooplieden uit de de Antwerpse
haven massaal naar Amsterdam. Ze brachten kennis van handel en kapitaal
mee.
Het valt niet mee om in dat moeras degelijke pakhuizen te bouwen. Graven
en dempen was de boodschap. Onder ieder huis moesten palen komen.
Er waren in de Republiek onvoldoende grondstoffen te vinden. Hout voor
die palen, maar ook graan voor brood en gezond drinkwater voor het brouwen
van bier moest her en der gehaald worden.
Dat is misschien de reden dat de Amsterdammers geen andere keus hadden
dan met hun schepen de Europese zeeën te bevaren, op zoek naar
voedsel en bouwmateriaal.
Met een huifkar ging dat niet snel genoeg.
Hollandse fluitschepen voeren naar het Oostzeegebied.
De Oostzeehandel, met als voornaamste product graan, was zeer winstgevend
en werd daarom de moedernegotie genoemd. Er werd echter ook steeds vaker
op de Middellandse Zee gevaren.
Pakhuizen stroomden vol met goederen.
Amsterdam werd een stapelmarkt die steeds meer kooplieden aantrok. De
handel vond op straat of op de Dam plaats. Bij regen schuilden de kooplieden
onder de luifels van huizen in de Warmoesstraat of in de Oude Kerk.
De grachten hebben een voortdurend veranderende
functie.
Eerst zijn de grachten er voor verdediging tegen de opdringende vijanden
bij de vestingwallen.
Daarop volgt het transporteren van goederen naar de pakhuizen die aan
de grachten gebouwd zijn.
Het verhandelen van groente vond plaats direct vanaf de scheepjes aan
de groentehandelaren en -venters.
Later komt de pleziervaart van buiten de stad en het rondvaren van toeristen
er bij.
Grote grachtenevenementen zoals de Canalparade, sloepenraces en dergelijke
worden georganiseerd.
De grachten zijn een permanente ligplaats voor woonboten en een soort
jachthaven voor de zogenoemde pieremegoggels, de vaak halfgezonken plezierbootjes
die met een touw aan een lantarenpaal afgemeerd zijn.
Niet
te vergeten is de rioolfunctie van de grachten die alle mogelijke kwalijke
dampen veroorzaakte en de noodzaak om bepaalde grachten te dempen omdat
die sterk vervuild waren door lozing van slachtafval, poepemmers , koelwater
van vervuilende industrie zoals de verfindustrie en de suikerraffinaderijen.
Vandaag
de dag vaart een vloot aan drijvend vervoer door de grachten
De rondvaartboten van 35 reders en de zogenoemde notarisscheepjes of
kerkbootjes, fraai gerestaureerde salonboten, die men inclusief catering
kan huren. Er zijn watertaxi's voor korte pleziervaarten . Als je snel
naar een afspraak moet is een watertaxi nog geen optie.
Er worden steigers op strategische plaatsen aangelegd. Museumboten en
vrachtboten van DHL zijn te zien.
Er wordt gedacht aan een Opstapper te water. Grote hotels in
de stad liggen aan het water en hebben al een steiger. Het zou natuurlijk
prachtig zijn als groepstoeristen meteen vanaf Schiphol naar hun hotel
kunnen varen inplaats van in onhandige grote bussen.
Begrafenissen bewegen zich over het water naar begraafplaats Zorgvliet.
Daar tussenin drijven de waterfietsen, die door gebrek aan stuurmanskunst
van de buitenlandse toeristen op het water net zo gevaarlijk zijn als
de berijders van de Yellow Bikes op de wallenkant. En niet te vergeten
de sloepen met buitenboordmotoren en een fles rosé binnenboord.
Er vaart een muziekbootje rond compleet met een ingebouwd draaiorgeltje.
Op het eiland Kattenburg was in de Gouden Eeuw
al een jachthaven.
De vrijetijdsbootjes werden toen al gebruikt voor zogenoemde spiegelgevechten,
het nabootsen van bekende zeeveldslagen waarbij met klein geschut werd
geschoten. Dit spelevaren viel vooral bij de bezoekende Russische tsaar
Peter de Grote
bijzonder goed in de smaak. Hij werkte drie maanden als scheepstimmermansleerling
aan op de VOC-werf op Oostenburg. Een plakkaat op het VOC-gebouw aan
de Oostenburgergracht herinnert aan het certificaat dat hij van de VOC
ontving.
Negenhonderd
woonboten hebben een ligplaats in de binnenstad
Het zijn vaak betonnen bakken met opbouw die niet zelfstandig kunnen
bewegen. Maar ook opgelegde vrachtschepen en oude zeilschepen die wel
kunnen varen maar dat niet meer doen omdat de ligplaats dan verloren
gaat. Niet
alle arken zijn mooi om te zien en ze belemmeren ook vaak het uitzicht
op de grachten.
Er wordt nagedacht of de zogenoemde short stay van buitenlandse toeristen
op illegale B&B woonboten gedoogd moet worden.
Meer plannen onder namen als Panamabeach voor de ontwikkeling van Amsterdam,
stad aan het water zijn in ontwikkeling. Stadsstranden, waterpolo in
de grachten, een Amsterdamse triatlon, maar ook drijvende zwembaden
dragen bij aan het recreatieve gebruik van de stad.
naar boven
De
watervoorziening was afhankelijk van de grachten
Het water voor schoonmaakdoeleinden werd uit
de gracht gehaald.
Het oppervlaktewater was sterk vervuild en ook brak door vermenging
met het zilte water uit het IJ.
Regenwater werd oorspronkelijk opgevangen in reservoirs, maar doordat
die bakken en pijpen van zink of loop gemaakt waren veroorzaakte het
drinken ervan de zogenoemde 'kolykpijnen', loodvergiftiging en
dergelijke.
Wie zelf geen regenopvang had moest naar stadsregenbakken op de pleinen
waar men voor een paar duiten een emmer water kon kopen. Dat water was
ook niet al te helder omdat de onderaardse waterkelders slecht onderhouden
werden. De bakkers en de brouwers hadden meestal apart voor hen gereserveerde
reservoirs.
Een
waterlegger in de Nieuwezijds Voorburgwal
[1786]
Drinkwater haal je niet uit de gracht
Schoon drinkwater moest met waterschuiten vanuit de Vecht aangevoerd
worden. Bij de Amstelsluis werd het drinkwater gekeurd en overgeladen
op waterleggers, een soort zolderschuiten die in de grachten afgemeerd
konden worden. Daar kon men voor twee cent per emmer water kopen. Waterboeren
brachten water aan huis voor vijf cent per twee emmers. Jammer genoeg
was dit water ook niet zuiver. De schippers maakten hun dek namelijk
schoon met water uit de gracht.
De Vechtwater-sociëteit beheerde het transport van gebruikswater
dat in Stadswaterkelders opgeslagen werd.
[1851]
Die situatie werd pas beter toen de Duinwater Maatschappij met
een stoommachine water uit de Kennemerduinen pompte en door buizen naar
de stad vervoerde. Het hoofdtappunt was bij de Willemspoort of Haarlemmerpoort
waar voor een cent per emmer getapt kon worden.
Opmerkelijk was dat dit project, net zoals de gasleverantie, in handen
was van Britse investeerders.
naar boven
[2005]
Guido
de Grachtengraver
De Jordaan had tegen het einde van de 19e eeuw nog maar de helft van
de grachten over
In 1914 wilde men vanwege het belang voor het verkeer de Passeerdersgracht
dempen.
In 1962 werd er in het kader van reconstructieplannen voor de Jordaan
bij Publieke Werken gedacht aan het weer opengraven van de Lindengracht.
Het bleef toen bij onuitgewerkte plannen.
Wethouder
Guido Frankfurther wilde anno 2005 een gedempte
gracht in de Jordaan weer open laten graven. De ondernemers gaven hem
onmiddellijk de bijnaam 'Guido de Grachtengraver'.
Hij probeerde in een reeks Jordaanconferenties
de tegenstanders van de opengraven van de Westerstraat tegen die van
de Elandsgracht uit te spelen. Er moest en zou een gracht komen, het
maakte hem niet uit waar. Een vreemde manier van politiek bedrijven.
De belangenbehartigers van de Elandsgracht en Westerstraat hebben er
gezamenlijk voor gezorgd dat het grachtengraven werd afgeblazen.
Hoe wordt de democratie gediend?
Stadsdeelbestuurder Guido Frankfurther
ging elk persoonlijk debat uit de weg.
Tijdens de derde zogenoemde buurtconferentie voor de Jordaan, dinsdag
14 juni 2005 in de Beurs van Berlage, protesteren
boze buurtbewoners tegen de rigide gestructureerde en weinig open vorm
van overleg. Met een stemkastje moest elektronisch gekozen worden. "Aan
de hand van multiple choice worden hier richting gevende uitspraken
gedaan, elke vorm van debat ontbreekt."
De computergestuurde multiple choice vragenlijst diende afgewerkt te
worden. De aanwezigen gebruikten soms een verkeerde keuze als proteststem.
Ze deden daarmee een politieke uitspraak, terwijl het stadsdeelbestuur
zogenaamd alleen naar een feitelijkheid vroeg.
Over visie of beleid werd niet gesproken
Er werden steeds vragen met beperkte keuzen gesteld - bijvoorbeeld:
wilt u de markt op de Lindengracht handhaven? De meerderheid stemde
'ja'.
wilt u de auto's van het middenterrein van de Lindengracht weren? Meerderheid
ook 'ja'
wat wilt u daar dan? Meerderheid kiest voor 'parkachtige bloemperken
en bankjes'.
Dat is natuurlijk een vreemde uitslag van de stemming: als de meerderheid
een markt op de Lindengracht wil, kunnen daarna geen bloemperken meer
op de Lindengracht aangebracht worden.
Een buurtbewoner staat op en roept: "U doet met uw vragen en
antwoorden alsof alle scenario's mogelijk zijn - dat is niet zo, dat
is geen…"
De spreker wordt afgekapt.
Niet doorslaggevend maar richtinggevend
De uitkomsten van deze buurtconferentie, zegt de stadsdeelhouder, zijn
'heel belangrijk' hoewel 'niet doorslaggevend', maar toch ook wel weer
'richtinggevend' voor de plannen die het stadsdeelcentrum deze zomer
gaat ontwikkelen voor de Jordaan.
Voorwaar een dikke kluit in het riet.
Toen Frankfurther ter afsluiting de uitkomsten van de avond nog eens
doornam en van allerlei informatie en beleidsopvattingen voorzag, sprong
er een boze Jordaanbewoner op, "Dat had ik verd... eerder moeten
weten, voor ik moest stemmen!".
De aanwezigen zagen niets in verplaatsing van de markt op de Lindengracht,
ook niet die van de Westerstraat, en helemaal niet dat er een gracht
kon komen.
De grachtenplannen worden weggestemd
Een roemloos einde voor de ambities van stadsdeelbestuurder Frankfurther.
Maar daarom niet getreurd, Guido roert nu als directeur van een rondvaartrederij
duchtig in het grachtenwater. De gedachte daarbij is niet denkbeeldig
dat het belang van rondvaartboten meegespeeld heeft bij het opengraven
van de Elandsgracht.
naar boven
En we noemen haar Gravin, zusje van
Noortje
Ondergronds
gewroet en het water
Amsterdam,
die grote stad, die is gebouwd op palen.
Als die stad eens omme viel, wie zou dat betalen?'
[1999]
De Tweede Kamer stemt in in met de aanleg van
de Noord-Zuidlijn.
Het project loopt uit de hand.
Er
is vrees voor apocalyptische gevolgen
Het
megaproject wordt geplaagd door lekkend beton en verzakkende grachtenpanden.
Een groot deel van de binnenstad van Amsterdam wordt omgewoeld.
De epidemioloog Frank Zwarts:
"Amsterdam staat bovenop de uitvloeiingregio van een rivier. Vroeger
fungeerde dit als riool, afvaldumpplaats en meer. Dat is grotendeels
opgeschoond, maar er zijn nog sterk geïnfecteerde delen bewaard
gebleven. Bacteriën zijn ongelofelijk sterk, ze kunnen met gemak
duizenden jaren overleven.
Door de booractiviteiten komen deze zogeheten bio-isolatiepockets
plotseling vrij, en vermenigvuldigen ze zich razendsnel. Als dat gebeurt
zijn de gevolgen voor de volksgezondheid aanzienlijk.
Niemand heeft resistentie en ziekenhuizen zijn er totaal niet op voorbereid."
De
Vinkeveense plassen leeggeblazen
Ingenieur Pieter
Smalhof meent dat de verzakkingen een vloedgolf kunnen
veroorzaken.
Er waren al verzakkingen bij Centraal Station, de Vijzelstraat en de
Ferdinand Bolstraat.
Dat betekent dat er structureel zwakte zit in de zandbodem. Als dan
bijvoorbeeld de tunnel bij Centraal Station inzakt, zal het reeds verzwakte
station bij het Rokin ook inzakken. Dit domino-effect trekt binnen enkele
seconden door heel Amsterdam en brengt een enorme schokgolf teweeg.
De Vinkeveense plassen zouden leeggeblazen worden, een catastrofe voor
heel Zuid-Holland.
Aardbevingen
Geoloog Sara de
Dolder beweert dat lithosfeer,
de aardkorst, verstoord is.
De zandbodem in Amsterdam ligt al eeuwen vrij stabiel, ik maak me meer
zorgen over de continentale plaat. Die trekt heel langzaam noordwaarts,
waardoor spanning opbouwt in de aardkorst.
Er waren kort geleden al een paar ongewoon krachtige aardbevingen in
Groningen.
Het epicentrum van de volgende beving ligt recht onder Amsterdam, en
de Noord-Zuidlijn geeft de breuklijn net dat ene zetje.
Bij het ergste scenario wonen de Duitsers in de toekomst aan de Noordzeekust,
waar ze altijd al zo graag kuilen graven.
Zwart
gat
De natuurkundige Rolf
Schenkel van de Universiteit Utrecht ontdekt steeds
meer 'gamma ray bursts'.
Dit is een fenomeen wat je vaak ziet bij het ontstaan van nieuwe zwarte
gaten.
Bij de aanleg van een metro worden enorme hoeveelheden laagfrequente
energie gebruikt.
Ik denk, maar dat is maar een hypothese, dat het boren van de Noord-Zuidlijn
er voor kan zorgen dat een zwart gat ontstaat.
Ga
rustig slapen, maar...
Bovengenoemde scenario's zijn natuurlijk hypothetisch en over de precieze
gevolgen is nog weinig te zeggen.
Het unanieme advies blijft in elk geval helder.
Zorg voor genoeg water en voedsel, een
helm, een zaklantaarn en voldoende lectuur om een flinke tijd door te
kunnen komen.
De
boor staat stil
De boorders hebben zaterdag 1 december 2012 om 0.32 uur boormachine
Victoria tegen de zuidelijke wand van station Rokin geparkeerd. Na het
bouwen van de laatste tunnelring, kon de boormachine worden uitgezet
en was het een feit: het boren van de tunnels voor de Noord/Zuidlijn
is klaar!
Ziezo met deze handeling komt een einde aan het boorproces dat ruim
2,5 jaar geleden, op 25 maart 2010, begon in de startschacht bij het
Damrak. Vanaf dat moment boorden om de beurt de machines Gravin, Noortje,
Molly en Victoria in totaal 6,2 kilometer tunnel onder de Amsterdamse
binnenstad.
naar boven
|