|
Even
huisnummers, noordzijde
Nr. 2 Restaurant
Raïnaraï
Een traiteur met gerechten uit de nomadische
keuken van Algerije, zoals couscous met gedroogde pruimen en abrikozen
en pittige gehaktballetjes van kip.
Nr. 2 'In t casteel van Malaga'
Het huis met een klokgevel dateert uit 1750. Op de gevelsteen zie je
een aan een rivier gelegen vestingstoren. Uit Spanje werd wijn gehaald.
Een van de havens was Malaga. Op
dit adres woonde waarschijnlijk een wijnkoopman.
Nr.
4 Het huis van de
bovenmeester
Op deze plek was in de 19e eeuw een Openbare Lagere School gevestigd
waar de bekende wiskundige, Peter Wijdenes
[1872-1972] op twintigjarige leeftijd voor fl. 600,- per
jaar les gaf.
Nr. 6 Atelier van een Cremonese
vioolbouwer
In het Italiaanse Cremona is eind 16e eeuw een bijzondere vioolbouw
ontwikkeld. In deze nieuwe traditie had de vioolbouw geen verbinding
meer met het milieu van de muzikanten en vedelaars. De vioolbouwers
waren zelfstandige kunstenaars.
De grondlegger van de Cremonese vioolbouwtraditie
was Amati. Zijn kleinzoon Nicola Amati [1596-1684] was
de belangrijkste vioolbouwer in zijn tijd. Een leerling van Nicola Amati
was Antonio Stradivari die beroemde instrumenten maakte .
Een andere belangrijke vioolbouwer was Josephus de 2e van de Guarneri-familie.
Op de Lauriergracht zet een Hollandse vioolbouwer de traditie voort.
Nr.6 Cambium meubelmakerij
Een klein bedrijf dat meubels maakt voor mensen met een uitgesproken
eigen smaak. De naam is ontleend aan Cambium, een weefsellaag in de
bast van bomen bestaande uit kleine cellen met dunne wanden.
Nr.
8 Woonhuis Breitner
George
Hendrik Breitner [1857-1923]
heeft op verschillende plekken in de stad gewoond. Van 1893 tot 1899
aan de Lauriergracht. Hij werd niet alleen bekend als schilder, maar
ook als fotograaf. Zijn onderwerpen waren ontleend aan mensen die zich
door Amsterdam bewogen, zoals dienstbodes en winkelende dames. Hij documenteerde
ook veel bouwwerken in de stad.
Lauriergracht gefotografeerd door Breitner vanuit zijn huis
Nr. 8
Gerard van het Reve
Reve stuurt een kaart aan
de dichter Nico Verhoeven,
die in het huis van Breitner woont:
Greonterp, 19 Maart 1967; Beste Nico! van je dak zijn een paar pannen
af gewaaid omdat goeroe Peter B. mijn dak aan het herstellen
was, heb ik hem met de ladder ook naar het jouwe gestuurd. (wij hebben
zat pannen over.) Maar hij dorst er niet op, omdat hij bang was, dan
misschien het eterniet door te trappen. Dus is alles gebleven als het
was, maar de vervanging der pannen is niet urgent, volgens goeroe, omdat
onder de pannen rubberoid ligt, met onze beste wensen voor een Gezegend
Paasfeest zijn wij je GerardvanhetReve
Verhoeven had bemiddeld in het vinden van een huisje voor Gerard Reve
in Greonterp, waar hij zelf een landarbeidershuisje had. Reve droeg
zijn boek 'Het lieve leven' aan hem op.
Peter B is Peter Brinckman. Reve omschreef hem als een heterosexuele
wijsgeer, technies ongelooflijk handig, dag en nacht over God bezig,
met een uiterst gebrekkig taalvermogen.
Binnenplaats achter Nr.12
Nr.12
H. Rappange & Partners, architecten
In de gang van het kantoor uit 1825 zit nog
een waterput met een houten deksel. Achter het gebouw is een binnentuin
met een dubbele houten 'loggia'.
Vroeger
was er een aannemersbedrijf gevestigd en in de tuin zijn de hardstenen
bestratingen voor de wielen van de kruiwagens te zien. Er is eveneens
een hijsrad met windas. Voor de arbeiders een 'secreettrechter'
om in te pissen.
Een smalle gang leidt naar de voormalige gymzaal van de school op nr.
4, waar nu de tekenkamer is.
Nr.14 Terts Poster Gallery
Een bijzondere verzameling
historische affiches zijn te bekijken en te koop in de gallery van drukkerij
Terts.
Links: een ontwerp van J.Kotting voor een theatervoorstelling
uit 1920.
Rechts: een ontwerp van Wim Brusse uit 1936 voor een onderwerp
dat vandaag de dag nog steeds actueel is.
Nr.14-16
Drukkerij Terts
Tussen Nr.16 en 18 Trompettersgang
Nr.30 Foto
ontwerpstudio
Ziekentroostersgang
Tussen Nr.30 en 50 Ziekentroostersgang
Een steegje met kleine woninkjes die nu door
de bebouwing opgeslokt zijn.
Nr.
50
Geboortehuis van Lucebert
Lubertus Jacobus Swaanswijk,
dichter en schilder [1924-1994] Zoon van een kelner, huis- en letterschilder,
en een buffetjuffrouw. Er waren voortdurend geldzorgen en zijn
ouders hadden een slecht huwelijk. Toen Bertus twee jaar was, liep zijn
moeder weg en liet de vader en drie zoons alleen achter. Na vier moeilijke
jaren hertrouwde de vader. Tot zijn dertiende woonde Bertus op de Lijnbaansgracht
62a. Hij zat op de Westerstraatschool, de latere Theo Thijssenschool.
Als hij een jaar of tien is, maakt hij het Jordaanoproer mee.
Het straatgeweld en het autoritaire machtsvertoon van de overheid maken
een enorme indruk op hem.
In 1939 krijgt de hij een beurs voor het Instituut voor Kunstnijverheid
Onderwijs, maar na enkele maanden moet hij er af, omdat zijn vader
hem nodig heeft in zijn bedrijf. Met baantjes moet geld in het laatje
komen. Hij is jongste bediende op een kantoor en schilder van bioscoopreclames.
Hij wordt als dichter later De keizer van de vijftigers genoemd.
Nr. 50
De Fietsenmaker
Het pand is in 1936 herbouwd. Na een kolenpakhuis
kwam de fietsenmakerij er in.
Nr. 52 Willy
Veffer
Vanuit dit adres werd Willy Leonora Veffer-Vleeschhouwer,
kantoorbediende, weggevoerd naar concentratiekamp Auschwitz waar ze
op 26 november 1942 overleden is.
Nr.
66 Ontwerpster van lichtarmaturen
Nr. 74 Gevelsteen S.MATYS
Daar staat hij met een boek en een bijl in de hand omdat hij Sint Matthias,
de schutspatroon van de kuipers is.
Nr. 74 Familie Nunis-Vaz
De gehele familie, Mordechai, Esther,
Eduard, Samuel, Isaack, Ida en Sonja, die hier woonde is omgekomen in
concentratiekamp Sobibor op 21 mei 1943
Een
boom op de Lauriergracht
Hoek
1e Laurierdwarsstraat.
Huizen scheef of boompje scheef?
Nr.
76 Mijntje van den Hoek
In 1911 is zij een winkelierster in snoep, water
en vuur. Haar winkeltje was alleen bereikbaar via de Snijdersgang
naar de inpandige huisjes.
Nr.
78 Klavecimbelbouwers
Klinkhamer & Partners
Nr.
76 en 78 Huis van de schilder Govert
Flinck
Het ging Govaert Flinck [1615-1660] voor de wind, want in 1644 koopt
hij dit dubbel pand op de Lauriergracht voor 10.000 gulden.
Zijn schilderswerkplaats was aan de overkant op nr. 27
Nr.
80 Steendrukkerij
Amsterdam
Sinds 1976 heeft deze drukkerij zich gespecialiseerd in het drukken
en uitgeven van prenten in beperkte oplage. De technieken waarin wordt
gewerkt zijn lithografie, linoleum en houtsnede. In 1984 is de drukkerij
uitgebreid met een tentoonstellingsruimte.
Lithostenen
zijn zwaar, zo'n tien centimeter dik.
Ze breken bijna je rug, want je sjouwt wat af met die dingen. Voor iedere
kleur in een tekening een andere steen. Veel spierkracht is nodig om
ze op de pers te leggen. Na het polijsten zijn dan dezelfde stenen voor
een volgende tekening opnieuw te gebruiken.
Naast Nr. 80? Witmarmergang
Nr.86
Burgemeesterswoning
Hier heeft Joan Huydecoper van Maarsseveen [1625-1704] gewoond.
Hij was dertien keer burgemeester van Amsterdam maar ging liever in
de Jordaan wonen dan op de deftige grachten
Nr.
86 Mejiro Gym
Kickboksen in een stijl afkomstig van de
dojo van Kurosaki in het Mejirodistrict
in Tokio.
Nr.86-101
Suikerraffinaderij Beuker& Hulshoff
De fabriek [1837-1880] bestond eerst uit twee grote panden, Berlijn
en Hanover waar al vanaf halverwege de 18e eeuw een suikerraffinaderij
gevestigd was. H. Croockewit kocht in 1817 die pakhuizen en de
firma Beuker & Hulshoff huurde eerst deze panden en kochten die
in 1840. Samen met de daaromheen gelegen woonpanden, waaronder het Oude
Walen Weeshuis, kwam een enorm fabriekscomplex tussen de Lauriergracht
en de Laurierstraat tot stand.
Op 7 januari 1880 was er een grote uitslaande brand. De oorzaak was
onbekend. Vijf stoomspuiten en zeven handspuiten werden ingezet om de
brand te bestrijden. Er vielen twee doden onder de arbeiders. De drijvende
stoombrandspuit Jan
van der Heijden heeft tot 14 januari nageblust.
Toch is de brand uiteindelijk gedoofd door de instortende muren. Vierhonderd
arbeiders waren werkloos geworden want de fabriek werd niet herbouwd,
Drie boogvormige fabriekspoorten zijn overgebleven van een enorm complex
dat het hele blok omvatte.
>
meer over suikerraffinaderijen >
Nr. 96 - 98 Handel in koloniale waren
Na de brand in de suikerfabriek is in 1884 een
begin gemaakt met de bouw van twee panden, nr. 96 en 98, voor rekening
van A. Hemsing. De bouwkundige was G vd Vliet.
Er kwam in 1902 een handel in koloniale waren v/h Fa. H.J.Meijer
Die leverde tot ongeveer 1970 aan kruideniers en grutters. Dat was in
de tijd dat er nog vele buurtwinkeltjes waren. Nu wringen enorme vrachtauto's
zich door de smalle straten van de Jordaan om een grote supermarkt te
bevoorraden.
Nr. 92 Syndicaat
The New Public Studio
Nr.
94 Torch Gallery
Opgericht door Adriaan van der Have in
1984 als een podium voor Nederlandse- en Internationale hedendaagse
kunst. Van der Have was één van de eerste die fotografie
als een volwaardige kunstvorm beschouwde. Hij werd de promotor van zogenoemde
Veejay Art en digitale bewerking als gerespecteerde kunstvorm. Zijn
zoon Mo zet zijn werk voort. Fotografen als Anton Corbijn en
Inez van Lamsweerde begonnen er hun carrière.
Nr. 96
Galerie Serieuze zaken
Er is kunst van jong internationaal talent
te koop voor een paar duizend euro, waarvan de galeriehouder Rob
Malasch beweert dat die na een paar jaar op een veiling een miljoen
op kan brengen. Kunstenaars als Rob Scholte hebben er moeite
mee dat de galeriehouders de helft van de opbrengst van het werk in
hun zak steken. Kunstenaars krijgen pas na verkoop van het werk hun
geld en dat kan soms een paar jaar duren.
Malasch begon zijn carrière als onderwijzer op de Theo Thijssenschool.
Zijn galerie is op een aantal adressen gevestigd geweest ondermeer in
de Hazenstraat. Nu dus weer op de Lauriergracht. Volgens Rob Malasch
is dat in het voormalig koetshuis van koningin Emma. Dat koninklijke
feit moet op een zogenoemd broodje aap berusten. In het Stadsarchief
van Amsterdam is geen enkel document te vinden dat het verhaal zou kunnen
bevestigen.
Overigens waren de Koninklijke stallen nooit aan de Lauriergracht gevestigd
geweest maar in het Bushuis, aan de Singel 423. Tot in 1787 was de oorspronkelijke
functie van dat gebouw de opslag van zwaar geschut. Daarna werd de ruimte
in gebruik genomen als stalling, eerst voor de paarden van de cavalerie
en vanaf 1808 voor de rijtuigen en paarden van het koninklijk hof. Nu
maken de stallen deel uit van de Universiteitsbibliotheek.
Nr.
98 Jorritsma Sports Consultancy
Advisering op het gebied van training, coaching
en management
Nr. 100 Studio's
die verhuurd worden voor trainingen in Yoga, Mannenmassages, zangles
etc.
Nr.102 Grossier
in elektrische spullen
N.V. HECO levert sinds 1902 alle mogelijke
en onmogelijke spullen aan elektriciens.
Nr.110
Gitaarbouwer
Op
een dag in 1984 besloot Otto
Vowinkel dat
hij gitaarbouwer wilde worden. Hij kocht een stapel hout, een zaag,
een beitel, een pot lijm en het boek "Hoe bouw ik een klassieke
gitaar?" Na een half jaar slapeloze nachten en dagen vol doorzettingsvermogen
ontstond er iets dat op een gitaar leek.
Vroom en Dreesmann
Dat de Lauriergracht en omgeving een belangrijke plek was om een nering
te beginnen blijkt uit één van de eerste vestigingen van
V&D op de hoek van de Tweede Laurierdwarsstraat
en de Rozenstraat.
Nr.
112 en 114 in restauratie
Nr.
116 Luthers Weeshuis De Laurier
In 1678 wordt weeshuis De Laurier op de gracht gevestigd in een reeds
bestaand pand. Het is in de achttiende eeuw meerdere keren uitgebreid.
De huidige voorgevel is uit 1757. Tegelijkertijd is een dwarsvleugel
met regentenkamer gebouwd.
Het gebouw is een schenking van de Lutherse koopman Jan
Geerkens.
Het heeft een hoofdgebouw en twee losstaande vleugels op het binnenterrein.Op
die manier konden de jongens en meisjes in het weeshuis orden gescheiden.
Het pand heeft een brede gevel en negen vensters.
In het weeshuis werd onderwijs gegeven. Weesjongens worden meestal als
werkjongens bij ambachtslieden in de leer gedaan. Voor meisjes volgt
doorgaans werk in de huishouding. In het weeshuis is een bakkerij die
ook het brood bakt voor uitdeling aan de armen. Vanaf 1783 is er een
apotheek en een schoenmakerswinkel aan het weeshuis verbonden. Het weeshuis
had, net zoals het RK Jongensweeshuis aan de overkant, last van weesjongens
die op alle mogelijke manieren aan geld voor drank probeerden te komen.
Het was daarom banken van lening ook verboden geld aan weeskinderen
uit te lenen.
Op de fronton van het voormalige weeshuis is nog steeds de Lutherse
zwaan te zien.
Als alle wezen vertrokken zijn wordt het gebouw voor uiteenlopende opmerkelijke
bestemmingen ingericht.
Van
weeshuis tot militair logement
In 1811 wordt het gebouw door de Franse bezetter
gevorderd om als hospitaal voor de Franse troepen te dienen. De 141
wezen verhuizen noodgedwongen naar het Oude Mannen- en Vrouwen huis
van de Lutherse Diaconie aan de Nieuwe Keizersgracht.
Tussen 1881 en 1930 is er een logement voor doortrekkende officieren
van het KNIL.
De dienstingang van de Koloniale Reserve werd
ook gebruikt door de stadshondenmepper die kennelijk eveneens een plekje
in het gebouw had.
Commissariaat van Afmonstering
Zoo worden thans de uit Indië terugkeerende
militairen, hetzij zij wegens expiratie van het dienstverband al dan
niet met pensioen, hetzij als afgekeurd den dienst zullen verlaten,
bij aankomst in Nederland ontvangen aan het daartoe ingestelde commissariaat
van afmonstering te Amsterdam of te Rotterdam. Daar is een hunner officieren
belast met hunne afmonstering en worden zij, zoolang zij nog in dienst
zijn, op 's Rijks kosten gevoed en vervolgens naar hunne woonplaatsen
gezonden, alwaar den burgemeester de uitbetaling wordt opgedragen der
hun toekomende gelden.
Colporteren van het blad Recht voor Allen
Politiebureau op de Lauriergracht
Het weeshuis heeft tot 1930 ook als politiebureau gediend.
De agenten van dat posthuis speelden een rol in de strijd tussen het
gezag en de socialisten.
Hop hop hop, knoop de
socialisten op
Karel
Anthonie Bos woont in de Hazenstraat
Nr. 4
Hij is de beroemde of beruchte colporteur van socialistische pamfletten.
Daarom worden bij hem de ruiten ingeslagen.
Het politiebureau op de Lauriergracht is vlakbij. De agenten komen niet
in actie. Het gemeentebestuur laat zich verleiden door hun haat tegen
de sociaal-democraten en schrijft de verwoesting van het boekwinkeltje
toe aan eigen schuld, is dat niet een bedenkelijk gemis aan zelfbeheersing?
Jordaanoproer
Na een protestvergadering van het Werklozen
Comité aan de Lauriergracht breken onlusten uit. Het is bekend
als het Jordaanoproer van 4 juli 1934. Tegenstanders van de NSB demonstreren
tegen de verlaging van de werkloosheidsuitkering.
Bewoners steken bruggen in brand. Minister-president Colijn gelast
een hard optreden. De politie wordt met stenen en dakpannen bekogeld
en schiet terug.
Internering NSB'ers
Na de oorlog werden in het voormalig weeshuis leden van de NSB, velen
getrouwd met een Duitse vrouw, met gezin en al vastgezet. Voor de deur
stond een militair met een geweer op wacht. Vreemd genoeg werden er
ook 'goeie' Nederlanders, die in Duitsland gewerkt hadden, tijdelijk
gehuisvest.
Anti-Apartheids
Beweging Nederland [1971-1994]
De veteranen uit het eerste Comité Zuid-Afrika
Stella Hilsum, Ed van Thijn
en voorzitster Conny Braam
waren, samen met andere leden van het AABN, vauit hun kantoor in het
weeshuis aan de Lauriergracht 'live' getuige van Mandela's vrijlating
op 11 februari 1990:
De Anti Apartheidsbeweging is nu opgegaan in het Nederlands Instituut
Zuidelijk Afrika [NIZA]
Nederlands Palestina Komitee
Een andere bewoner was Nederlands Palestina Komitee [NPK], een onderdeel
van een mondiale beweging tegen uitbuiting, onderdrukking, discriminatie
en racisme.
Kleine
bedrijfjes en kantoren
Het gebouw is een tijdje een jeugdhotel geweest en er werden ook drugsgebruikers
opgevangen. Het herbergt een aantal kleine zelfstandige bedrijfjes zoals
een ontwerpster en bewerkster van foto's. Er was een kantoor van Spirit,
een instelling voor opvang van jongeren. Nu wordt er antikraak gewoond
en zijn er op de bovenverdiepingen ateliers en kantoorruimtes.
Stadsdeel Centrum is de eigenaar van het pand en wil er na de restauratie
opnieuw kleine bedrijven in huisvesten.
Vondst
van waterkelders bij de renovatie
Tijdens het restaureren van de fundamenten van het weeshuis zijn in
2010 unieke waterkelders aangetroffen. Architectuurhistoricus Pieter
Vlaardingerbroek, van Bureau Monumenten is enthousiast over de vondst.
In Amsterdam waren veel kleine waterkelders, onder meer onder woonhuizen.
Maar zelden verkeren ze in goede staat. Deze twee waterkelders konden
ieder honderdduizend liter bevatten. Alleen onder het Burgerweeshuis
en het Maagdenhuis zijn vergelijkbare waterkelders. Meestal zijn dan
delen ervan gesloopt en zijn ze ontoegankelijk. In het Stadsarchief
bevinden zich veel gegevens, in wat er de lutherse dozen worden genoemd.
Tekeningen vermelden wie aan het weeshuis hadden gewerkt. Eén
van de twee waterkelders stond erop. De rechter niet, maar die is nu
dus teruggevonden.
Waterkelders werden vooral gebruikt om er zeker van een geregelde watervoorziening
te zijn. Water kon ook worden gekocht, maar dan was men afhankelijk
van de aanvoer per schip, de zogenoemde waterleggers die in de gracht
afmeerden. Als er ijs in de gracht lag lukte dat niet.
.
Nr.118 Bolbliksem
In de morgen van 16 juli 2007 is, terwijl
de bewoners niet thuis waren, de bliksem ingeslagen. Het huis vloog
in brand. Ooggetuigen zagen een vuurbol vanaf de brug over de daken
springen. Beweerd werd dat de bol eerst nog in de tuin van het voormalige
weeshuis stuiterde, gelukkig zonder de vissen in het vijvertje te doden.
Nr. 118-122 Lauriergracht met urinoir
[1930]
Verkoopacte pakhuis
(...)Abraham van den Bergh het zelve onder te noemen pakhuys
is doen maken. En de zyn comparanten gelieden indiervoegen verkogt,
opgedragen en quytgeschonden te hebben aan Jan Thomasz, Een pakhuis
en Erve, staande ende gelegen op de Lauriergragt aan de noordzijde,
by het Luthersche Weeshuys, daar de worstelinge
Jacobs in den gevel staat en dat met alzulke belendingen,
streckingen vry- en onvryheden servituten krimpen, en ligten, als het
zelve van oudts gehad heeft, ofte nog zoude mogen hebben, niets uytgezondert,
en zo als het zelve voor het tegenwoordige geconstitueerd, is, en in
allen schyne aldaar gelegen is, behynt en betimmert staat,(...)Oirconde
ect. den 19. September 1749
Nr.118 Pakhuis
de Hoop
Dominee HP Scholte woonde in het voormalige pakhuis. Hij was
Amsterdammer van geboorte en keerde terug om een afgescheiden gemeente
te stichten. Hij preekte in de Chr. Gereformeerde kerk Eben Haëzer
op Nr. 132.
Nr.
120 Gevelsteen de Leeuw
Nr.
122 Fabriek van brandweermateriaal
Voorheen Machine en Brandweermateriaalfabriek
autogene lasinrichting G. van Kersch.[1930]
Nr.
124 Waxinelichtfabriek
Volgens de overlevering werden de eerste waxinelichtjes op 7 maart 1898
hier gefabriceerd. De naam werd bedacht door Anton Verkade, de
zoon van Ericus Gerhardus Verkade, die de twee Engelse woorden
wax en paraffine
aan elkaar plakte.
Nr.124
War Child
In de voormalige machinefabriek had War Child een tijdlang een kantoor.
Het pand is nu gekraakt.
Nr.126 Bureau voor marketingcommunicatie
Nr.132
Chr. Gereformeerde kerk Eben Haëzer
De Kerk is in 1893 gebouwd en werd 'De Buffel' genoemd.
De gemeente had twee 'preekplaatsen' in de stad.
In 1985 werd de Eben Haëzerkerk op de Lauriergracht gesloten. Sindsdien
is er slechts één preekplaats over.
.
Interieur Eben Haëzer kerk met Flaes orgel
De kerk had een Flaes-orgel
[1874] dat oorspronkelijk voor de Engelse kerk op het Begijnhof
gebouwd was. In een nieuwe kast is het in deze kerk geplaatst. Tegenwoordig
staat het orgel in Meppel.
Nr.132
Kerk omgebouwd tot appartementen
Nr.136-138
Restauratie
Lauriergracht 136 en 138 stonden er in de jaren tachtig slecht bij.
De restauratie werd in 1996 voltooid met de herplaatsing van enkele
ornamenten op Lauriergracht 136. Het zijn delen van een tuitgevel: een
klein gebogen lijstvormig fronton waarmee de tuit wordt afgesloten en
twee voluten die de aanzet vormen van de schuine zijden van de topgevel,
de zogenaamde aanzetvoluten.
De huizen in deze buurt zijn kleiner
dan op de grachtengordel.
Toch is zelfs
in het kleinste Jordaan-huisje het standaard grachtenhuis te herkennen.
De huisjes zijn smal en diep, de verdiepingen worden naar boven toe
lager en ze hebben allemaal een al dan niet rijk geornamenteerde topgevel.
Wel valt op dat er weinig huizen in de Jordaan zijn met een hoge stoep.
Nr.138 School
for international training
Nr.150 Studio
150
Nr.154 Voormalige houthandel
Nr.156 Peperoni
By appointment only. Peperoni vertegenwoordigt mode modellen, fotografen
en visagisten. Nationale en internationale modebladen zoals Elle, Vogue
en bekende ontwerpers maken er gebruik van.
Nr. 160-170 Van
twee tot één
De twee huisjes naast de houthandel zijn gesloopt en op die plek is
één nieuw huis in de stijl van de Amsterdamse school gebouwd.
Daarmee verdween huisnummer 162
Nr. 160 Galerie
L.160
Een onafhankelijke tentoonstellingsruimte waar de kunstenaar alle controle
heeft over de eigen expositie of presentatie. Het atelier was eerst
een paardenstal voor er een houthandel
werd gevestigd.
Nr.164 Vroeger
twee smalle huisjes
Het pand is gebouwd in 1936 door Heineke
en Kuipers na
het slopen van de twee kleine huisjes. Op een goed moment was er een
strijkerij op de begane grond gevestigd. In het tuinhuis was een strijkerij
van mensen die op 2 hoog woonden. Er wordt ook gezegd dat er nog sigaren
gerold zouden zijn in het tuinhuis.
Nr.166 Vroeger
een melkinrichting
De huizen op 166 en 168 zijn in de jaren 30, helaas, zogenoemd 'historiserend'
herbouwd .
Nr.166 Kaart Blanche
Ontwerpstudio voor rouw en geboortekaarten.
Nr.168 Voormalige
fietsenstalling
Lauriergracht hoek Lijnbaansgracht
Nr.170 Voormalig
café
Het huis op de hoek van de Lijnbaansgracht was vroeger het café
van de moeder van
Johnny
Jordaan.
Nr.? Een
fabriek tot het vervaardigen van lijkkistenbeslag
Later vestigde er zich een uitvaartonderneming.
Stempassenoproer
Op 31 oktober 2006 zijn in de gemeente Amsterdam StemPassen bezorgd
bij de kiesgerechtigden.
Het is direct al duidelijk geworden dat deze StemPassen op de Lauriergracht
en in de Laurierdwarsstraten structureel niet of zeer sporadisch door
TNTpost zijn bezorgd.
Is dit een begin van een stemfraude zoals die slechts in derde wereld
landen voorkomt?
De bewoners van de Lauriergracht komen op een bescheiden manier in opstand.
Politieke partijen eisen dat de gedupeerde burgers alsnog kunnen stemmen.
De gemeente belooft snel beterschap.
Groentehandelaren
In de tijd dat de Groenmarkt vlakbij was
hadden handelaars ook opslagplaatsen op de Lauriergracht. Dat leverde
stapels groenteafval voor de deur op, zoals hier bij de firma
Looman.
Scheepvaart
op de Lauriergracht
Binnenwaterbeheer
rapporteert het wrak van een naamloze blauwe kruiser van vijf
meter lang. Het bootje zal weggesleept worden.
Op mooie zomerdagen en als er een Grachtenfestival of een Gay
Parade is, passeren scheepjes in alle soorten en maten, met standaard,
een fles rosé aan boord.
De Lauriergracht is een verbinding tussen de Prinsengracht en de Singelgracht.
Vele bootjes kiezen via deze route het ruime sop richting het IJ.
Vroeger zonken de dekschuiten
wel eens [1952]
Er moest een paard uit
de gracht getakeld worden
Soms dook een 'stalen
ros' op
Het bleek mijn fiets te zijn die ik
een jaar lang kwijt was.
Stegen
en gangen in buurt FF
Officieel mocht
op binnenerven niet gebouwd worden, maar in de Jordaan trok men zich
daar niets van aan.
Huisjesmelkers bouwen goedkope pandjes achter de bestaande huizen die
te bereiken zijn via stegen en gangen van nog geen meter breed.
In de 18e eeuw zijn er in de Jordaan 972 gangen naar 1690 achterhuizen,
waarin 3795 families wonen. In buurt FF, waar de Lauriergracht het middelpunt
van was, waren 33 van die gangen. Tijdens de bouwperiode werd vaak bezuinigd
op heipalen, waardoor verschillende huisjes begonnen te verzakken.
Meer bouwregels
Een bouwkavel mocht niet breder dan 20 voeten, van ongeveer 28 cm.,
zijn.
Een gang naast de bebouwing mocht niet dichtgetimmerd worden. Er mocht
wel een dakje over, maar dat moest zo hoog zijn dat een man met een
turfmand op zijn hoofd er nog onder paste. Dat moest opdat de mensen
die achter zo'n gang woonden nog turf voor hun kacheltjes konden krijgen.
Gangen
aan de Lauriersgracht:
Trompettersgang
Ziekentroostersgang
Sneidersgang
Witmarmergang
Kuipersgang
Hoedenmakersgang
Beddenmakersgang
Terpentijnsgang
|
|
Oneven
huisnummers, zuidzijde
Nr 7 en verder
Gefotografeerd door Breitner die aan de overkant op nr. 8 woonde.
Het is een tijd dat er geen auto's op de walkant staan en scheepjes
aan de wal liggen.
Nr.11 Zij-aan-Zij
Het zijde- en viltatelier
dat hier gevestigd was is inmiddels verplaatst. Het is een werk-
en dagbestedingproject voor mensen met een verstandelijke beperking.
Samen met kunstenaars, vrijwilligers en professionele medewerkers werken
zij aan unieke, handgemaakte producten. Deze zijn te koop bij Artshop
Paxxx om de hoek op de Prinsengracht. Het viltatelier
is daar nu eveneens gevestigd.
Nr.13 De
oude ingang van het PPI
Na de nieuwbouw in de Konijnenstraat om de hoek,
is het Pedagogisch Psychologisch Instituut bekend onder de naam
Altra College. Het is een bijzondere school voor leerlingen die
problemen hebben in de omgang met medeleerlingen en leraren, of kampen
met psychische problemen. De leerlingen redden het niet meer in het
gewone voortgezet onderwijs. Ze hangen vaak rond op de gracht. Met extra
zorg krijgen deze kinderen een nieuwe kans.
Nr.17 User Intelligence
Een bureau voor Human
Computer Interaction. Dat is een multidisciplinair
vakgebied, zowel in de wetenschappelijke wereld als in de praktijk.
Het is een samengaan van ontwerpen, cognitieve psychologie, ergonomie,
informatiekunde en informatica.
Nr.27 Schildershuis
van Govaert Flinck
Govaert Flinck
[1615-1660] was een leerling van Rembrandt.
In1636 verliet Flinck de werkplaats van Rembrandt en stond op eigen
benen. Zijn werk leek zo veel op dat van Rembrandt dat verschillende
schilderijen van Flinck als Rembrandts zijn verkocht.
Zijn schilderijen vonden gretig aftrek onder de Amsterdamse notabelen
en ook aan het hof van de Prins
van Oranje.
Het ging hem zo voor de wind dat hij aan de overkant van de gracht twee
panden er bij kon kopen.
Nr.
27 Kunsthandel
Hendrick Uylenburg
[1587-1661] had dit pand betrokken.
Zijn zoon Gerrit van Uylenburgh volgde zijn vader op en breidde
de kunsthandel internationaal uit. Die kwam in 1671 in opspraak toen
hij dertien valse schilderijen aan Frederik Willem, de keurvorst
van Brandenburg, wilde verkopen. Gerrit van Uylenburg en de firma gingen
in 1675 failliet.
Nr.27
Jurriaen Ovens
Ovens [1623-1678] was ook een leerling van Rembrandt. Hij had een groot
atelier onder het dak. De kelder had hij, net als Flinck, verhuurd als
bordeel.
Luthers Diaconiehofje
Nr.35
Konijnenhofje
In de tweede helft van de zeventiende eeuw zijn
er plannen om op de hoek van de Lauriergracht een tweede Lutherse
kerk te bouwen. Na veel gedoe wordt echter besloten om de Ronde
Lutherse kerk aan de kop van de Singel te bouwen en de grond
op het Konijnenerf krijgt een andere bestemming. De Lutherse diaconie
krijgt de helft van het erf om er Armenhuisjes op te bouwen.
Het eerste Lutherse diaconiehofje krijgt de naam Konijnenhofje.
Er waren acht huisjes, bedoeld voor behoeftige vrouwen.
Nieuwbouw heeft de hofjes verdrongen. Van de originele bouwsels is niets
bewaard gebleven.
Het kloostercomplex de Voorzienigheid
Nr.37-47
Klooster de Voorzienigheid
Het klooster is in 1852 gesticht door pastoor
P.Hesseveld en Moeder Theresia als een tehuis voor verwaarloosde
meisjes beneden 12 jaar.
Moeder Theresia, geboren als Marietje Stroot
In 1852 ontstond de congregatie 'De arme zusters
van de Voorzienigheid'
Het kloostercomplex is in 1856 gebouwd op de plaats waar eerst de uitspanning
'De Fransche Tuin' was. Deze uitspanning was gesticht in 1697
door de gevluchte Hugenoot Benjamin Couturier. Het omvatte een
complex tussen de Elandstraat, de Konijnenstraat en de Lauriergracht.
Het werd wel Het Jordaans Vaticaan genoemd.
Behalve een klooster voor de zusters was er ook een Normaalschool [1897]
voor kwekelingen in het Lager Onderwijs, een Weeshuis voor kleuters,
de Mariaschool [1863] en de St. Jozefschool voor meisjes
uit de burgerstand aan verbonden.
Hostiebakkerij
De zusters hielden zich sinds 1858 bezig met
een Hostiebakkerij. Dat ging in het begin allemaal met de hand. Van
het malen van het meel, het bakken op een kolenvuur, het uitsteken van
de vormen. Later werd het een gemechaniseerde industrie die per week
600.000 hosties voor 300 kerken produceerde.
Tijdens de oorlog werd het hostieafval verwerkt in het voedsel van de
wezen in het Jongensweeshuis.
Lauriergracht 37
Nr.37 Last
& Co
Ik
ben makelaar in koffy, en woon op de Lauriergracht No 37
Het is mijn gewoonte niet, romans te schrijven, of zulke dingen, en
het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem
papier extra te bestellen, en het werk aan te vangen, dat gij, lieve
lezer, zo even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge
makelaar in koffie zijt, of als ge wat anders zijt.
Zo begint de Max Havelaar van
Multatuli
Ter herinnering aan Droogstoppel, de hoofdfiguur
uit het boek, is op het overbekende nummer 37 een steen ingemetseld:
Last & Co Makelaars in koffy.
Er zijn in het pand, de voormalige Normaalschool van het klooster, thans
luxe appartementen gebouwd.
Kapel van Bleys
Nr. 39 van Suikerfabriek tot Kapel
In 1762 was hier de Suikerraffinaderij van Hasselgreen
gevestigd. In 1826 gevolgd door Suikerraffinaderij Fa. C.Uhlenbroek
en Zn.
In 1835 werd het pand verbouwd tot een dubbel pakhuis De Hoop van
de suikerfabriek van Beuker & Hulshoff aan de overkant van
de gracht.
In 1881 bouwde architect Adrianus Cyriacis Bleys er een Kapel
voor het klooster De Voorzienigheid die de Kapel van Bleys genoemd werd.
Een reclamebureau in de kapel
Nr.39 van
Kapel tot Reclamebureau
Het reclamebureau Kesselskramer
is gevestigd in het voormalige kloostercomplex.
In de kapel zitten de ontwerpers
achter hun beeldschermen. Wie door een raam naar binnen kijkt ziet een
vergaderkamer die meer lijkt op het decor van een kantine op een camping.
Voor de deur tref je vaak hun bestelauto aan die steeds van gedaante
verandert. De ene keer een pizzakoerier dan weer geheel beplakt met
kunstgras.
Het is een bijzonder reclamebureau met zeer afwijkende ideeën over
hoe een product of een dienst aan de man te brengen. Ze zijn ook de
bedenkers van de campagne 'Ik hou van mijn buren'
Nr 37-47 van
Klooster tot Appartementen
Twintig vrijwilligers hebben in 1994 het klooster en de kapel
van Bleys van de sloop gered. Een uniek stukje Jordaan zou verloren
gaan als de sloopvergunning uitgevoerd zou worden.
Het hele kloostercomplex is daarna door een projectontwikkelaar in grote
delen gesplitst.
Het stuk vanaf de Konijnenstraat is tot luxe appartementen verbouwd.
De kapel met het voorhuis was aan een dansstudio verkocht.
Dat gaf veel overlast van de dance party's die er gehouden werden. De
omwonenden waren daarom blij dat het reclamebureau KesselsKramer het
pand overnam.
Lauriergracht 39-41 in oude staat
Nr.41 van
Suikerkantoor naar pastorie
In 1835 was hier het kantoor van suikerfabriek Beuker
& Hulshoff gevestigd.
Later werd het de pastorie voor de Kapel van Bleys.
Lauriergracht 45-47
Nr 41-45 Een woongemeenschap
Lauriergracht 41-45 en Elandsstraat 24-40 zijn door de projectontwikkelaar
aan Stichting de Voorzienigheid verkocht. Die stichting is door de initiatiefnemers
opgericht om de verbouwing te kunnen ontwikkelen. Dat was individueel
niet te realiseren.
De vrijwilligersclub pakte alles zoveel mogelijk zelf aan. Dat viel
niet mee vanwege de trapgevels, de vele doorgangen, kleine nonnencellen,
hoge ruimten, de hostiebakkerij, keuken, en de halve liften doordat
de panden uit elkaar getrokken waren.
Het heeft veel moeite gekost om het met wel 80 eigenaren goed voor elkaar
te krijgen. Inmiddels is het een woongemeenschap waar redelijk wat ouderen
wonen. Voor gezinnen met kinderen zijn de appartementen te krap, die
vertrekken weer.
Elk jaar wordt een nieuwjaarsborrel in de tuin gehouden en om de 5 jaar
is er een reünie met de oude nonnen van de Zusters van de Voorzienigheid.
Er zijn wonen nog ongeveer 90 nonnen van de congregatie in een rusthuis
te Heemstede.
Na de oplevering
in 1996 heeft de VVE de Voorzienigheid het beheer over de 37 appartementen
en 3 bedrijfsruimten overgenomen.
Nr 47 Luxe
appartementen
Lauriergracht 47 is door een projectontwikkelaar tot luxe appartementen
verbouwd en verkocht.
Model Doutzen Kroes
heeft er een appartement van 150 m2. Dat verhuurt ze voor 2.850 euro
per maand. Als je het optrekje van Doutzen voor meer dan 2 jaar huurt
kan je haar meubilair voor 300 euro per maand erbij krijgen.Doutzen
wil niet dat er in haar huis wordt gerookt en huisdieren houden is niet
toegestaan. Inmiddels is ze van gedachte veranderd en wil het liever
voor 924.000 euri verkopen.
 
Binnenhof van het klooster de Voorzienigheid
Op de achtergrond
de kapel van Bleys.
Links de appartementen, de oude
keuken en de studiezaal met balkon en doorgang naar de kapel
Deze binnentuin loopt door naar de binnentuin aan de Elandsstraat vanwaar
je naar de nieuwe Montessorischool kan komen.
Nr.51 Suikerraffinaderij
'Zweden'
De suikerfabriek is in 1872 afgebrand. Al eerder, in 1669, was er op
de Lauriergracht de suikerraffinaderij van Jan
Veldesteyn afgebrand. Door de hele stad brandden vroeger
of later de Suyckerbackerijen af.
Nr.
51 St Jozefschool voor meisjes
In 1863 stichtte de zusters van de congregatie De
Voorzienigheid deze school. In 1942 werd tegen zuster Hippolyte,
gezegd: "U gaat de opleiding volgen voor het Montessorionderwijs".
In Amsterdam was het Montessorionderwijs alleen in het Openbare Onderwijs
te vinden. De congregatie begon met twee Montessori-kleuterklassen op
de Lauriergracht, er kwamen zowel kinderen uit de Jordaan als van de
Grachtengordel. Uit de Jordaan als de ouders de extra schoolbijdrage
er voor over hadden, de grachtengordel-ouders kwamen speciaal op het
schooltje af.
Nr. 51 De
Bascule is verhuisd
Op 24 augustus 2009 zijn de dagbehandeling en
de kliniek van de Psychiatrische Gezinsbehandeling van de Lauriergracht
naar het IJsbaanpad verhuisd. Het pand wordt bewaakt door een Anti-Kraak
firma.
De Bascule is een Academische instelling voor Forensische Jeugdpsychiatrie
voor jongeren met een persoonlijkheidsstoornis en ernstige gedragsproblemen.
De Bascule werkt samen met het Altra College in de Konijnenstraat.
Nr. 49-65 De
Uylenburgh
Stichting De Bascule heeft de panden 49 en 51-65 verkocht aan Woonzorgorganisatie
Domus Magnus.
In 2011 opent De Uylenburgh 38 grote zelfstandige 5 sterren appartementen
voor bejaarden die tegenwoordig senioren genoemd worden. Ze krijgen
voor 4500 euro per maand een eigen woonkamer, slaapkamer, keuken en
badkamer. Toekomstige bewoners hoeven niet meer te verhuizen. De zorg
wordt op sterrenniveau met eigen personeel op locatie geleverd. Deze
zorg kan zowel somatisch als psychogeriatrisch van aard zijn. Er komt
in ieder geval een bibliotheek, een restaurant met chef-koks, een grote
woonkamer voor de wekelijkse klassieke concerten en bridgeavonden, maar
geen bingo. Een besloten binnentuin van 600 m2 op het zuiden.
Lauriergracht 49 is een gemeentelijk monument met ornamenten plafonds
en een mooi gedetailleerde trappartij.
Nr 51-65 Een rijksmonument
Dat te zien is aan de gevel met pilasterindeling van de Ionische orde.
Alle oude details blijven intact zodat het pand haar sfeer behoudt maar
tegelijkertijd ook helemaal afgestemd op ouderen. Dat is leuk voor de
welgestelde senioren maar onbereikbaar voor de gewone oudere buurtbewoners.
De Jordaan raakt zijn grote populaire woonzorgcentrum St.
Bernardus aan de Marnixstraat kwijt. Dit wordt gesloopt
en voor een belangrijk deel vervangen door luxe 'zorgappartementen'
in de vrije sector met een huurprijs van 900 tot 2000 euro compleet
met een ondergrondse parkeergarage.
Nr. 55-65 Broodfabriek
Carels
In 1947 bakten ze er brood, koek en allerlei gebaksoorten.
Van de Lauriergracht ging alles naar hun winkels die verspreid waren
in Amsterdam. Ook waren er broodbezorgers die de wijk in gingen met
handkarren of bakfietsen.
Een doorkijkje naar de
Hazenstraat, hoek Elandsstraat
Gefotografeerd door Dolf
Toussaint.
De plek
is nu volgebouwd met nieuwbouw waardoor dit stukje stadsbeeld historie
geworden is.
Nr.
71 The English Bookshop
Een boekwinkel met een Engelstalig literair aanbod op de
hoek van de Hazenstraat. Ze hebben ook werk van Nederlandse auteurs
dat in het Engels vertaald is.
Er worden regelmatig schrijf workshops gehouden. Je kunt er ook koffie
drinken en engelse cakejes eten.
In de kelder van de boekwinkel hebben kinderen
van de schrijfclub PP&P
ieder een Engelse regel overgeschreven en gingen daarna zelf
verder in het Nederlands.
I
am not sleepy and I will not go to bed
Soms wil ik niet naar bed
want dan ben ik de Donald Duck aan het lezen
en ik vind dat veel te leuk.
Maar dan moet ik toch naar bed.
En dan mag mijn zus tot halftien doorlezen.
Naast de stoep is de smalle toegang van de voormalige
Beddemakersgang
Nr.
79-85 Ontbrekende huisnummers
Het waren huizen die aan de Beddenmakersgang naar het Hofje van Parijs
op het binnenterrein stonden.
Nr.
97 Hoedenmakersgang / Venetiae
In het verlengde van het hofje Venetiae aan de Elandsstraat stond aan
de Lauriergracht tot 1842 een 17e eeuws pakhuis dat ook Venetiae heette.
Die naam is nog te lezen op de plek waar een achteruitgang via de voormalige
Hoedenmakersgang uitkwam. Deze steeg werd alleen gebruikt voor begrafenissen.
Er was daarom de spreuk: Memento
Mori geplaatst.
Nu heeft een kunstenaar er zijn atelier en galerie.
Nr.
99 Houten woonhuis
De
oudste bebouwing van de plaats waar later het weeshuis gevestigd werd
dateert van ongeveer 1550.
Het is de balkenconstructie van een houten woonhuis aan het Kaatsbaanpad
op de plek waar pakhuis Venetië kwam te staan.
Die constructie is gedeeltelijk bewaard gebleven en gebruikt bij de
renovatie van een deel van het complex. Later, nadat in 1613 het Nieuwe
Werck aangelegd is, vestigen het pakhuis Venetië en de verffabriekjes
'De Blauwselmolen' en 'De Indigo's Ton' zich aan de Lauriergracht
die op de plaats van het Kaatsbaanpad gegraven is.
In deze drie pandjes worden al in 1686 weesjongens gehuisvest.
Nr. 99c de
Toneelmakerij
De theatermakers van Huis aan de Amstel
bestaan sinds 1990 en vanaf 2009 is daar theatergroep Wederzijds
bij gekomen. Het is nu een groot gezelschap dat voorstellingen maakt
voor kinderen, jongeren én volwassenen. Voorstellingen die ons
laten kijken naar de wereld om ons heen.
Nr.101-105
Jongensweeshuis
In 1700 is het voormalig RK jongensweeshuis ontstaan, oorspronkelijk
in de Weesperstraat. In 1694 werden drie panden aan de Lauriergracht
van schepen mr. Francois de Vroede gehuurd. In 1698 werd het
complex gekocht. Maar dat werd niet aan de grote klok gehangen.
Na de calvinistische omwenteling in 1578 mochten de katholieken geen
godsdienstige gebouwen bezitten. Als uitzondering werden het Begijnhof
en het Maagdenhuis gedoogd.
Na de uitbraak van de pestepidemiën kwamen veel katholieke wezen op
straat te staan en werd met een 'ommgang met sackies' een werkkapitaal
van fl. 3.500,- voor het stichten van een jongensweeshuis bij elkaar
gebracht.
Maria Magdalena Gravin van Sluipwijk Moens is de weldoenster
die in 1812 haar hele erfenis aan het weeshuis heeft nagelaten, dat
was meer dan een miljoen gulden.
Hier werden in 1685 Paapse weesjongens door de Gereformeerden
'ontdekt'.
Het Jongensweeshuis is gebouwd op de plek waar het pakhuis Venetiae
en de verffabrieken De Blauwselmolen en De Indigo's ton
stonden.
Later werd het gesticht bekend als De Platanen, zo genoemd naar
de tien platanen die op de binnenplaats staan.
Het is een weeshuis gebleven tot de jaren '50.
Nr.
105 Kapel van het RK Jongensweeshuis
De regenten laten in 1782 op de zolder van de westelijke vleugel, boven
de ingang, een kapel bouwen die alleen voor het weeshuis zal zijn. Ze
stellen een rekest aan het stadsbestuur op om zelf een pastoor aan te
mogen stellen.
De kapel is
nu een mooie theaterzaal met een kleine honderd zitplaatsen.
Weeskinderen tijdens een
feestelijke bijeenkomst op de binnenplaats[1913]
De weesmeisjes op de foto zijn voor die gelegenheid afkomstig uit het
Maagdenhuis.
Lees meer over het Jongensweeshuis > hier
Nr. 101-105 Het
kindertehuis Amstelstad
In 1954 brokkelt het katholieke fundament van het Jongensweeshuis af
en er worden ook kinderen van andere gezindten opgenomen.
De naam verandert in Amstelstad en de ingangspoort is aan de Elandsstraat
55
Zonder er veel ruchtbaarheid aan te geven verdwenen de laatste zusters
in 1960 en nam lekenpersoneel hun taken over.
Hiermee is een einde gekomen aan het R.K.Jongensweeshuis.
Nr. 101-105
Orthopedagogisch Centrum de Platanen
In 1971 werd het gebouw de Platanen in gebruik genomen als Orthopedagogische
instelling voor 97 mensen met een verstandelijke
beperking.
In 1992 werd De Platanen niet meer goedgekeurd als huisvesting en verhuist
de inrichting naar de grote zwakzinnigen inrichting De
Werf en enkele sociowoningen in Amsterdam Noord.
Lees meer over het OPC de Platanen >
hier
Nr.
101-103 Wonen in de Platanen
Een deel van het weeshuis, waar eens de refter van de nonnen was en
de vleugel waar de slaapvertrekken van de jongens waren, is verbouwd
tot woonappartementen.
De Gemeente Amsterdam heeft De Platanen overgenomen van de regenten
onder voorwaarde dat er altijd een sociale functie of bestemming gevestigd
zal zijn.
Woningbouwvereniging
Eigen Haard beheert na de restauratie het gebouw.
Kinderen van het dagverblijf voor peuters [2007]
Nr.101-103
Kindercentrum De Platanen
Kinderen hebben het centrale gebouw van het weeshuis overgenomen.
Er is een crèche voor baby's, een dagverblijf voor peuters en
een Naschoolse Opvang.
Er wordt gewerkt volgens de idealen van de uit Italië afkomstige
Reggio
Emilia werkwijze.
Nr.101-103
Muziekuitvoeringen
Op de binnenplaats van de Platanen worden regelmatig muziekuitvoeringen
gegeven in het kader van het Grachtenfestival,
Fête de la Musique en werkgroep Kunst & Cultuur.
Het Ricciotti Ensemble
Fête de la Musique
Grachtenfestival
Nr. 101 G
Pen Papier & Plek
Een kinderschrijversclubje vertrok regelmatig
vanuit de Platanen naar verschillende plekken in de Jordaan om vast
te leggen wat ze gezien hebben.
Bij PP&P ligt de nadruk op de inhoud van wat kinderen schrijven.
Later kunnen we dan wel eens gaan kijken naar de woorden die eventueel
anders geschreven kunnen worden.
>
lees hier de teksten en bekijk de foto's
Nr. 107 De Berg Etna
Op deze plaats stond vanaf 1623 een verffabriekje, genaamd 'de Blauwselmolen'.
deze was vroeger gevestigd op de nrs.105 en 107, later is dit gesplitst.
Nr. 105 is toen bij het jongensweeshuis getrokken.
Er werd textiel met kleurstof van de indigoplant blauw geverfd. Er stond
destijds een huis aan de grachtzijde met daarachter een achterhuis en
enkele gebouwen. Het achterhuis en de overige gebouwen konden vanaf
de Elandsstraat worden bereikt via een steeg, de Kaatsballengang.
In de 18e eeuw is de verffabriek verdwenen en is achter het achterhuis
een suikerfabriek gebouwd. Het pakhuis aan de gracht met de bijbehorende
suikerfabriek daarachter staan in 1702 bekend als 'De Berg Etna'.
Waarschijnlijk vernoemd naar de Siciliaanse vulkaan vanwege de rokende
schoorsteen van de suikerfabriek achter het pakhuis.
In 1774 kocht de rijke suikerraffinadeur Isaac Meulman de Berg
Etna. Hij liet in datzelfde jaar het huis aan de grachtzijde slopen
en in 1775 het woonhuis annex pakhuis optrekken zoals dat er nu nog
staat. Het bestond uit een souterrain, een bel-etage, 2 woonverdiepingen,
en daarboven 2 grote pakzolders en een vliering voor de opslag van suiker.
Door de introductie van de stoommachine nam de concurrentie tussen de
verschillende suikerraffinaderijen medio 19e eeuw enorm toe. Veel suikerfabrieken
zijn daardoor failliet gegaan, terwijl anderen moesten fuseren.
De suikerfabrieken De Berg Etna op nr.107, De Pelikaan
op nr.109, De Mercuur op nr.123 en enkele suikerfabrieken op
de Lijnbaansgracht en Elandsstraat zijn in 1865 gefuseerd tot de Internationale
Stoomsuikerraffinaderijen. Deze onderneming ging echter in 1881
failliet, waarna de fabriek is gesloopt. Het achterhuis is in de 20e
eeuw gesloopt.
Nr. 109 De Pelikaan
In 't wester deel der stad, dichtbij de grijze wallen. In 't platte
Amsterdamsch wel eens genaamd Jordaan. Verrijst er een fabriek - de
grootste van hen allen - Waar voor den gevel prijkt een steenen Pelikaan
Doch waar is 't dat aldaar een tweetal puikpoeten, Het cieraad van den
Beurs en van Helikon Die Hendrik Harmen Klijn en B. Klijn B. Zoon heten
Een schoone somme gelds en roem en eere won
Lofdicht geschreven door G.J.Boissevain
op Hendrik Harmsen Klijn,
suikerraffinadeur
Oorspronkelijk is dit pand een deel van een Suikerraffinaderij
van Hendrik Harmen Klijn, tot 1881 gesitueerd op het achterterrein
van nr. 107, dat nu een siertuin is.
De Pelikaan is als pakhuis aan de kant van de Lauriergracht één
perceel breed. Er was een toegang naar het woonhuis op nr. 111. In het
achterdeel was de raffinaderij met suikerbrood- en kandijstoven en een
hoge fabrieksschoorsteen. Op de bovenverdiepingen werd suikerriet verwerkt.
Via de Kaatsballengang kon je naar de Elandsstraat.
De Pelikaan werd later een koffiepakhuis.
De Wagner Vereniging, opgericht in 1884, slaat er tijdens
de tweede Wereldoorlog kostuums en decors van de grote Wagneruitvoeringen
op.
Nr.109 Archief
van de Toekomst
Als de kunstenaar Jacobus Kloppenburg, die op nr. 111 woont, via een
achterdeurtje in het pakhuis kan komen blijkt dat de zolder voor hem
beschikbaar is als atelier.
Daar ontstaat de verzameling die Archief van de Toekomst gaat
heten.
Jacobus Kloppenburg
tussen zijn Archief van de Toekomst
Ontruiming
Huisbaas,
Arie Ruska, eigenaar van de garage naast
het atelier is van plan om de panden tot luxe appartementen te verbouwen.
Om daar maar alvast mee te beginnen laat hij een liftschacht dwars door
het atelier bouwen. De bouwvakkers schuiven de 'rommel' van het 'Archief
voor de toekomst' ruw aan de kant.
Een rechter spreekt uit dat de projectontwikkelaar de bouwactiviteiten
moet opschorten.
Omdat er al grote gaten in het dak gehakt zijn heeft de regen vrij spel
op de zorgvuldig verzamelde objecten. Er liggen overal dikke klodders
cement op de kunstwerken.
Intussen is Ruska ook alvast begonnen het woonhuis van Kloppenburg op
nr. 111 te verbouwen.
Alle bewoners worden er stuk voor stuk met alle vormen van overlast
uitgejaagd.
Kloppenburg schildert als wraak voor het onrecht dat de huisbaas hem
aandoet, diens portret in de vorm van Ahriman,
de Perzische kwade genius.
Nr.
109 Atelier ontruimd
De brandweer rapporteert dat het atelier van Kloppenburg een
brandgevaarlijke situatie oplevert. De gemeente ontruimt van 14-17 oktober
1997 met een hoogwerker de collectie van de kunstenaar en slaat die
op in 13 zeecontainers.
De gemeente stuurt maar meteen een acceptgiro groot fl.71.245,79 met
de waarschuwing: "snel betalen anders vernietigen wij de boel".
Een verontrustend detail is dat de dienst
Bouw en Woningtoezicht en niet de dienst Kunstzaken de regie van de
beoordeling van de waarde van de kunstcollectie in handen heeft.
Dramatisch einde
Vrijdag 9 mei 2008. De kunstwerken staan nu ruim tien jaar opgeslagen
in dertien zeecontainers nadat de zolder was ontruimd. Kloppenburg eiste
een nieuwe locatie voor zijn werk. Die werd al die tijd niet gevonden.
De kosten van de opslag waren inmiddels opgelopen tot 300.000 euro.
Stadsdeelvoorzitter Els
Iping besloot daarom de werken door een afvalbedrijf
te laten vernietigen. Vele Nederlandse en buitenlandse kunstenaars,
Duitse musea en zelfs een Belgische Ambassade protesteren tegen de vernietiging.
Kloppenburg achterop bij vader.Sipke Huismans
in de zijspan
Nr. 111 Huizen verbouwd tot dure appartementen
Bij de deuren loert men via camera's naar de bezoekers. De koperen antieke
lantaarn glimt. De garage heeft een automatisch opbergsysteem voor auto's.
's Avonds zakken ijzeren rolhekken voor de deur om daklozen uit de portiek
te houden.
De luxe gestoffeerde appartementen zijn slechts te betalen door zogenoemde
expats
van internationale bedrijven die voor korte of langere tijd in de stad
verblijven.
Nr 111 Kleuterschooltje
Het pand was In 1625 lange tijd de woning van de suikerbakkers van De
Pelikaan en is in de 18e eeuw verbouwd.
Begin 20e eeuw was hier de Fröbelschool van juffrouw Hendrix
gevestigd.
Nr. 111 Geboortehuis
Jacobus Kloppenburg
Jacobus Kloppenburg zit
als kind achter op de fiets bij zijn vader In een zijspan zijn stiefbroer
Sipke Huismans.
Kloppenburg maakte van zijn atelier een, als totaalkunstwerk,
Archief van de Toekomst, bedoelde, verzameling
voorwerpen. Hij kon alles gebruiken als materiaal voor zijn verbeelding:
spullen die de mensen als grofvuil op straat zetten, maar die voor de
kunstenaar waardevol zijn als basis voor zijn kunst.
Nr.113-121
Garagebedrijf
Hier worden VW Kevers en Ruska Buggy's opgeknapt
en onderhouden. Het is het enige overgebleven bedrijf dat na de historische
branden op de gracht mogelijk brandgevaar voor de omgeving zou kunnen
opleveren.
Nr. 123 Pakhuis
de Mercuur
Het pakhuis staat naast de Terpentijnsgang.
Die naam verwijst naar een houten verffabriekje de Dolfijn dat
aan de achterkant van het pakhuis gevestigd was. Dat ging in 1679 in
vlammen op, samen met nog eens vijftig huizen.
Na de bouw van het pakhuis werden hier suikerproducten in zware aardewerken
potten opgeslagen. Dat vereiste een zware balkenconstructie die nog
steeds te zien is.
Werkplaats voor orgelbouw
Nr.
123 Orgelbouw
De Amsterdamse werkplaats voor orgelbouw was tot 1984 gevestigd
in pakhuis de Mercuur. De orgelbouw stond onder leiding van
Petrus Josephus Adema [1877-1943]
in de wandeling Piet genoemd. De instrumenten van deze werkplaats
waren allen beïnvloed door de ervaringen, opgedaan bij de bouw
van het orgel in de Mozes & Aaronkerk.
Kunstenaars Waldo Bien
[L], Jacobus Kloppenburg [R]
Nr.
123 Atelier Waldo Bien
Waldo Bien archiveert vanuit zijn atelier in pakhuis
de Mercuur, een treurige gang van zaken rond het Archief van de Toekomst.
Verschillende kopstukken uit de kunstwereld taxeren de collectie van
Kloppenburg als 'vuilnis'.
Minister Rik v.d. Ploeg geeft een paar opties om de collectie
aan een museum te schenken, maar schuift de verantwoordelijkheid naar
het gemeentebestuur van Amsterdam.
Staatssecretaris van OCW, Medy v.d. Laan heeft helemaal geen
zin om er iets aan te doen en sluit op 3 mei 2005 het dossier. Discussie
gesloten.
Op 30 januari 2001 zijn de kosten opgelopen tot fl. 238.015,34 [let
op de zorgvuldigheid van de centen achter de komma].
Het kunstwerk is nu 'Total Loss' te noemen.
Op dit moment beheert de stichting Free International University
[FIU] het archief en verspreidt de gedachte die achter de collectie
steekt, ondersteund door de Triodosbank.
meer over Jacobus
Kloppenburg
meer over Free
International University
Nr.125-127
De drie Suykerbroden
Suikerfabriek
van suikerbakker J. Reisig die
een uitgebreid boek schrijft over de voorwaarden voor een suiker fabriek.
Het water moest makkelijk uit de gracht gehaald kunnen worden. Rondom
de fabriek moest voldoende frisse lucht naar binnen kunnen komen voor
de afkoeling van de potten met suiker.
Hoge schoorstenen waren nodig om geen roet in het product te laten neerslaan.
Via de gracht moesten de suikerbroden gemakkelijk verzonden kunnen worden.
naar
boven
|
|
