Even huisnummers, noordzijde



Nr. 2 'In t casteel van Malaga'
Het huis met een klokgevel dateert uit 1750. Op de gevelsteen zie je een aan de rivier gelegen vestingstoren . Uit Spanje werd wijn gehaald. Een van de havens was Malaga. Op dit adres woonde waarschijnlijk een wijnkoopman.

Nr. 4 Het huis van de bovenmeester
Op deze plek was in de 19e eeuw een Openbare Lagere School gevestigd waar de bekende wiskundige, Peter Wijdenes [1872-1972] op twintigjarige leeftijd voor fl. 600,- per jaar les gaf.




Nr. 6 Atelier van een Cremonese vioolbouwer
In het Italiaanse Cremona is eind 16e eeuw een bijzondere vioolbouw ontwikkeld. In deze nieuwe traditie had de vioolbouw geen verbinding meer met het milieu van de muzikanten en vedelaars. De vioolbouwers waren zelfstandige kunstenaars.
De grondlegger van de Cremonese vioolbouwtraditie was Amati. Zijn kleinzoon Nicola Amati [1596-1684] was de belangrijkste vioolbouwer in zijn tijd. Een leerling van Nicola Amati was Antonio Stradivari die beroemde instrumenten maakte .
Een andere belangrijke vioolbouwer was Josephus de 2e van de Guarneri-familie.
Op de Lauriergracht zet een Hollandse vioolbouwer de traditie voort.

Nr.6 Cambium meubelmakerij
Een klein bedrijf dat meubels maakt voor mensen met een uitgesproken eigen smaak. De naam is ontleend aan Cambium, een weefsellaag in de bast van bomen bestaande uit kleine cellen met dunne wanden.

Nr. 8 Woonhuis Breitner
George Hendrik Breitner [1857-1923] heeft op verschillende plekken in de stad gewoond. Van 1893 tot 1899 woonde Breitner aan de Lauriergracht. Hij werd niet alleen bekend als schilder, maar ook als fotograaf. Zijn onderwerpen waren ontleend aan mensen die zich door Amsterdam bewogen, zoals dienstbodes en winkelende dames. Hij documenteerde ook veel bouwwerken in de stad.


Lauriergracht gefotografeerd door Breitner vanuit zijn huis



Nr. 8 Gerard van het Reve
Reve stuurt een kaart aan de heer Nico Verhoeven, die in het huis van Breitner woont, om te melden dat er in Greonterp een paar pannen van het dak gewaaid zijn.

Kunst op de Lauriergracht
Er zijn op de gracht meerdere mensen met een kunstzinnig vak bezig, grafische- en industrieel ontwerpers, architecten en fotografen.
Drukkers van het werk van kunstenaars horen daar zeker bij.
Maar ook fietsenmaken is een kunst.


Binnenplaats achter Nr.12

Nr.12 H. Rappange & Partners, architecten
In de gang van het kantoor uit 1825 zit nog een waterput met een houten deksel. Achter het gebouw is een binnentuin met een dubbele houten 'loggia'. Vroeger was er een aannemersbedrijf gevestigd en in de tuin zijn de hardstenen bestratingen voor de wielen van de kruiwagens te zien. Er is eveneens een hijsrad met windas. Voor de arbeiders een 'secreettrechter' om in te pissen.
Een smalle gang leidt naar de voormalige gymzaal van de school op nr. 4, waar nu de tekenkamer is.

Nr.14-16 Drukkerij Terts

Tussen Nr.16 en 18 Trompettersgang

Nr.30 Foto ontwerpstudio

Tussen Nr.30 en 50 Ziekentroostersgang
Een steegje met kleine woninkjes die nu door de bebouwing opgeslokt zijn.

Nr. 50 Geboortehuis van Lucebert
Lubertus Jacobus Swaanswijk , dichter en schilder [1924-1994] Zoon van een kelner, huis- en letterschilder, en een buffetjuffrouw. Er waren voortdurend geldzorgen en zijn ouders hadden een slecht huwelijk. Toen Bertus twee jaar was, liep zijn moeder weg en liet de vader en drie zoons alleen achter. Na vier moeilijke jaren hertrouwde de vader. Tot zijn dertiende woonde Bertus op de Lijnbaansgracht 62a. Hij zat op de Westerstraatschool, de latere Theo Thijssenschool.
Als hij een jaar of tien is, maakt hij het Jordaanoproer mee.
Het straatgeweld en het autoritaire machtsvertoon van de overheid maken een enorme indruk op hem.
In 1939 krijgt de hij een beurs voor het Instituut voor Kunstnijverheid Onderwijs, maar na enkele maanden moet hij er af, omdat zijn vader hem nodig heeft in zijn bedrijf. Met baantjes moet geld in het laatje komen. Hij is jongste bediende op een kantoor en schilder van bioscoopreclames.

Hij wordt als dichter later De keizer van de vijftigers genoemd.

Nr. 50 De Fietsenmaker
Het pand is in 1936 herbouwd. Na een kolenpakhuis kwam de fietsenmakerij er in.

Nr. 52 Willy Veffer
Vanuit dit adres werd Willy Leonora Veffer-Vleeschhouwer, kantoorbediende, weggevoerd naar concentratiekamp Auschwitz waar ze op 26 november 1942 overleden is.

Nr. 66 Ontwerpster van lichtarmaturen

Nr. 74 Familie Nunis-Vaz
De gehele familie, Mordechai, Esther, Eduard, Samuel, Isaack, Ida en Sonja, is omgekomen in concentratiekamp Sobibor op 21 mei 1943

Een boom op de Lauriergracht, hoek 1e Laurierdwarsstraat.
Huizen scheef of boompje scheef?

Nr. 76 Mijntje van den Hoek
In 1911 is zij een winkelierster in snoep, water en vuur.
Haar winkeltje was alleen bereikbaar via de Snijdersgang naar de inpandige huisjes.

Nr. 78 Klavecimbelbouwers
Klinkhamer & Partners

Nr. 76 en 78 Hier woonde de schilder Govert Flinck
Het ging Govaert Flinck [1615-1660] voor de wind, want in 1644 koopt hij dit dubbel pand op de Lauriergracht voor 10.000 gulden.
Zijn schilderswerkplaats was aan de overkant op nr. 27

Nr. 80 Steendrukkerij Amsterdam
Sinds 1976 heeft deze drukkerij zich gespecialiseerd in het drukken en uitgeven van prenten in beperkte oplage. De technieken waarin wordt gewerkt zijn lithografie, linoleum en houtsnede.
In 1984 is de drukkerij uitgebreid met een tentoonstellingsruimte.

Lithostenen zijn zwaar, zo'n tien centimeter dik. Ze breken bijna je rug, want je sjouwt wat af met die dingen. Voor iedere kleur in een tekening een andere steen. Veel spierkracht is nodig om ze op de pers te leggen. Na het polijsten zijn dan dezelfde stenen voor een volgende tekening opnieuw te gebruiken.

Naast Nr. 80? Witmarmergang

Nr. 86 Mejiro Gym
Kickboksen in een stijl afkomstig van de dojo van Kurosaki in het Mejirodistrict in Tokio.

Nr .86-101 Suikerraffinaderij Beuker& Hulshoff
De fabriek [1837-1880] bestond eerst uit twee grote panden, Berlijn en Hanover waar al vanaf halverwege de 18e eeuw een suikerraffinaderij gevestigd was. H. Croockewit kocht in 1817 die pakhuizen en de firma Beuker & Hulshoff huurde eerst deze panden en kochten die in 1840. Samen met de daaromheen gelegen woonpanden, waaronder het Oude Walen Weeshuis, kwam een enorm fabriekscomplex tussen de Lauriergracht en de Laurierstraat tot stand.

Op 7 januari 1880 was er een grote uitslaande brand. De oorzaak was onbekend. Vijf stoomspuiten en zeven handspuiten werden ingezet om de brand te bestrijden. Er vielen twee doden onder de arbeiders. De drijvende stoombrandspuit Jan van der Heijden heeft tot 14 januari nageblust. Toch is de brand uiteindelijk gedoofd door de instortende muren. Vierhonderd arbeiders waren werkloos geworden want de fabriek werd niet herbouwd,
Drie boogvormige fabriekspoorten zijn overgebleven van een enorm complex dat het hele blok omvatte.

> meer over suikerraffinaderijen >

Nr. 96 - 98 Handel in koloniale waren
Na de brand in de suikerfabriek is in 1884 een begin gemaakt met de bouw van twee panden, nr. 96 en 98, voor rekening van A. Hemsing. De bouwkundige was G vd Vliet.
Er kwam in 1902 een handel in koloniale waren v/h Fa. H.J.Meijer Die leverde tot ongeveer 1970 aan kruideniers en grutters. Dat was in de tijd dat er nog vele buurtwinkeltjes waren. Nu wringen enorme vrachtauto's zich door de smalle straten van de Jordaan om een grote supermarkt te bevoorraden.

Nr. 92 Syndicaat
The New Public Studio

Nr. 94 Torch Gallery

Nr. 96 Galerie Serieuze zaken
Er is kunst van jong internationaal talent te koop voor een paar duizend euro, waarvan de galeriehouder Rob Malasch beweert dat die na een paar jaar op een veiling een miljoen op kan brengen. Kunstenaars als Rob Scholte hebben er moeite mee dat de galeriehouders de helft van de opbrengst van het werk in hun zak steken. Kunstenaars krijgen pas na verkoop van het werk hun geld en dat kan soms een paar jaar duren.
Malasch begon zijn carrière als onderwijzer op de Theo Thijssenschool. Zijn galerie is op een aantal adressen gevestigd geweest ondermeer in de Hazenstraat. Nu dus weer op de Lauriergracht. Volgens Rob Malasch is dat in het voormalig koetshuis van koningin Emma. Dat koninklijke feit moet op een zogenoemd broodje aap berusten. In het Stadsarchief van Amsterdam is geen enkel document te vinden dat het verhaal zou kunnen bevestigen.
Overigens waren de Koninklijke stallen nooit aan de Lauriergracht gevestigd geweest maar in het Bushuis, aan de Singel 423. Tot in 1787 was de oorspronkelijke functie van dat gebouw de opslag van zwaar geschut. Daarna werd de ruimte in gebruik genomen als stalling, eerst voor de paarden van de cavalerie en vanaf 1808 voor de rijtuigen en paarden van het koninklijk hof. Nu maken de stallen deel uit van de Universiteitsbibliotheek.

Nr. 98 Jorritsma Sports Consultancy
Advisering op het gebied van training, coaching en management

Nr. 100 Studio's
die verhuurd worden voor trainingen in Yoga, Mannenmassages, zangles etc.

Nr.102 Grossier in elektrische spullen
N.V. HECO levert sinds 1902 alle mogelijke en onmogelijke spullen aan elektriciens.

Nr.110 Gitaarbouwer
Op een dag in 1984 besloot Otto Vowinkel dat hij gitaarbouwer wilde worden. Hij kocht een stapel hout, een zaag, een beitel, een pot lijm en het boek "Hoe bouw ik een klassieke gitaar?" Na een half jaar slapeloze nachten en dagen vol doorzettingsvermogen ontstond er iets dat op een gitaar leek.

Schrijversclub PP&P
Kinderen komen bij de gitaarbouwer op bezoek, één van hen schreef:

Er was eens een micrometer.
Hij leefde in een gitaarmakersatelier. Het was daar gezellig en had veel vrienden zoals de grote meetlat, de hamer en de boor. Alleen de boor was een hele erge klikspaan. Zoals op een dag toen de micrometer een koekje gepikt had zei de grote lieve klikboor mag ik ook een koekje uit de koektrommel in het gitaarmakersatelier? Ja, zei de micrometer.
Toen de grote lieve klikboor het koekje op had veegde hij met een zakdoek uit het gitaarmakersatelier zijn punt af en zei: "nu ga ik het lekker zeggen".
Toen hij dat had gezegd moest het microdingetje zonder eten naar bed.
Gaia

Vroom en Dreesmann
Dat de Lauriergracht en omgeving een belangrijke plek was om een nering te beginnen blijkt uit een van de eerste vestigingen van Vroom en Dreesmann op de hoek van de Tweede Laurierdwarsstraat en de Rozenstraat.

Nr. 116 Luthers Weeshuis De Laurier
In 1678 wordt weeshuis De Laurier op de gracht gevestigd.
Het weeshuis is meerdere keren uitgebreid. De huidige voorgevel is uit 1757. Het gebouw is een schenking van de Lutherse koopman Jan Geerkens.
In het weeshuis werd onderwijs gegeven. Weesjongens worden meestal als werkjongens bij ambachtslieden in de leer gedaan. Voor meisjes volgt doorgaans werk in de huishouding. In het weeshuis is een bakkerij die ook het brood bakt voor uitdeling aan de armen. Vanaf 1783 is er een apotheek en een schoenmakerswinkel aan het weeshuis verbonden. Het weeshuis had, net zoals het RK Jongensweeshuis aan de overkant, last van weesjongens die op alle mogelijke manieren aan geld voor drank probeerden te komen. Het was daarom banken van lening ook verboden geld aan weeskinderen uit te lenen.
Op de fronton van het voormalige weeshuis is nog steeds de Lutherse zwaan te zien..

Nr. 116 Van weeshuis tot militair logement
In 1811 wordt het gebouw door de Franse bezetter gevorderd om als hospitaal voor de Franse troepen te dienen. De 141 wezen verhuizen noodgedwongen naar het Oude Mannen- en Vrouwen huis van de Lutherse Diaconie aan de Nieuwe Keizersgracht.
Later dient het als een logement voor doortrekkende officieren van het Nederlandse leger.

Nr. 116 Politiebureau op de Lauriergracht
Het weeshuis heeft ook als politiebureau gediend.
De agenten speelden een rol in de strijd tussen het gezag en de socialisten.
Hop hop hop, knoop de socialisten op
Karel Anthonie Bos woont in de Hazenstraat Nr. 4
Hij is de beroemde of beruchte colporteur van socialistische pamfletten. Daarom worden bij hem de ruiten ingeslagen.
Het politiebureau op de Lauriergracht is vlakbij. De agenten komen niet in actie. Het gemeentebestuur laat zich verleiden door hun haat tegen de sociaal-democraten en schrijft de verwoesting toe aan eigen schuld, is dat niet een bedenkelijk gemis aan zelfbeheersing?

Nr.116 Jordaanoproer
Na een protestvergadering van het Werklozen Comité aan de Lauriergracht breken onlusten uit. Het is bekend als het Jordaanoproer van 4 juli 1934. Tegenstanders van de NSB demonstreren tegen de verlaging van de werkloosheidsuitkering.
Bewoners steken bruggen in brand. Minister-president Colijn gelast een hard optreden. De politie wordt met stenen en dakpannen bekogeld en schiet terug.

Nr. 116 Internering NSBers
Na de oorlog werden hier leden van de NSB, veel met een Duitse vrouw, met gezin en al vastgezet. Voor de deur stond een militair met een geweer op wacht. Vreemd genoeg waren er ook 'goeie' Nederlanders, die in Duitsland gewerkt hadden, tijdelijk gehuisvest.

Nr.116 Anti-Apartheids Beweging Nederland 1971-1994
Samen waren zij 'live' getuige van Mandela's vrijlating op 11 februari 1990: de veteranen uit het eerste Comité Zuid-Afrika Stella Hilsum [medeoprichtster in 1957] en Ed van Thijn [lid in de jaren zestig], met voorzitster Conny Braam en andere leden in het AABN-kantoor op de Amsterdamse Lauriergracht.
De Anti Apartheidsbeweging is nu opgegaan in het Nederlands Instituut Zuidelijk Afrika [NIZA]

Nr.116 Nederlands Palestina Komitee
Het Nederlands Palestina Komitee [NPK] ziet zich als onderdeel van een mondiale beweging tegen uitbuiting, onderdrukking, discriminatie en racisme.

Nr.116 Yes, we're open
Een ontwerpster en bewerkster van foto's

.

Nr.118 Bolbliksem
In de morgen van 16 juli 2007 is, terwijl de bewoners niet thuis waren, de bliksem ingeslagen. Het huis vloog in brand. Ooggetuigen zagen een vuurbol vanaf de brug over de daken springen. Beweerd werd dat de bol eerst nog in de tuin van het voormalige weeshuis stuiterde, gelukkig zonder de vissen in het vijvertje te doden.

Nr.118 Voormalig woonhuis dominee
Ds.HP Scholte was Amsterdammer van geboorte, hij keerde terug naar Amsterdam om een afgescheiden gemeente te stichten. Hij preekte in de Chr. Gereformeerde kerk Eben Haëzer op Nr. 132.

Nr. 124 Waxinelichtfabriek E.G. Verkade & Zoon
Volgens de overlevering werden de eerste waxinelichtjes op 7 maart 1898 hier gefabriceerd. De naam werd bedacht door Anton Verkade, de zoon van Ericus Gerhardus Verkade, die de twee Engelse woorden wax en paraffine aan elkaar plakte.

Nr.124 Voormalige machinefabriek

Nr.124 War Child
In een voormalige machinefabriek had War Child een tijdlang een kantoor. Het pand is nu gekraakt.

Nr.126 Bureau voor marketingcommunicatie

Nr.132 Chr. Gereformeerde kerk Eben Haëzer
De Kerk is in 1893 gebouwd. De gemeente had twee 'preekplaatsen' In 1985 werd de Eben Haëzerkerk op de Lauriergracht gesloten. Sindsdien is er slechts één preekplaats over.

.
Interieur Eben Haëzer kerk met Flaes orgel



De kerk had een Flaes-orgel [1874] dat oorspronkelijk voor de Engelse kerk op het Begijnhof gebouwd was. In een nieuwe kast is het in deze kerk geplaatst. Tegenwoordig staat het orgel in Meppel.

Nr.132 Omgebouwd tot appartementen

Nr.136-138 Restauratie
Lauriergracht 136 en 138 stonden er in de jaren tachtig slecht bij. De restauratie werd in 1996 voltooid met de herplaatsing van enkele ornamenten op Lauriergracht 136. Het zijn delen van een tuitgevel: een klein gebogen lijstvormig fronton waarmee de tuit wordt afgesloten en twee voluten die de aanzet vormen van de schuine zijden van de topgevel, de zogenaamde aanzetvoluten.
De huizen in deze buurt zijn kleiner dan op de grachtengordel.
Toch is zelfs in het kleinste Jordaan-huisje het standaard grachtenhuis te herkennen. De huisjes zijn smal en diep, de verdiepingen worden naar boven toe lager en ze hebben allemaal een al dan niet rijk geornamenteerde topgevel. Wel valt op dat er weinig huizen in de Jordaan zijn met een hoge stoep.

Nr.138 School for international training

Nr.150 Studio 150

Nr.154 Voormalige houthandel

Nr.156 Peperoni
By appointment only. Peperoni vertegenwoordigt mode modellen, fotografen en visagisten. Nationale en internationale modebladen zoals Elle, Vogue en bekende ontwerpers maken er gebruik van.

Nr. 160-170 Van twee tot één
De twee huisjes naast de houthandel zijn gesloopt en op die plek is één nieuw huis in de stijl van de Amsterdamse school gebouwd. Daarmee verdween huisnummer 162

Nr. 160 Galerie L.160
Een onafhankelijke tentoonstellingsruimte waar de kunstenaar alle controle heeft over de eigen expositie of presentatie. Het atelier was eerst een paardenstal voor er een houthandel werd gevestigd.

Nr.164 Vroeger twee smalle huisjes
Het pand is gebouwd in 1936 door Heineke en Kuipers na het slopen van de twee kleine huisjes. Op een goed moment was er een strijkerij op de begane grond gevestigd. In het tuinhuis was een strijkerij van mensen die op 2 hoog woonden. Er wordt ook gezegd dat er nog sigaren gerold zouden zijn in het tuinhuis.

Nr.166 Vroeger een melkinrichting
De huizen op 166 en 168 zijn in de jaren 30 zogenoemd 'historiserend' herbouwd, helaas.

Nr.166 Kaart Blanche
Ontwerpstudio voor rouw en geboortekaarten.

Nr.168 Voormalige fietsenstalling

Lauriergracht hoek Lijnbaansgracht

Nr.170 Voormalig café
Het huis op de hoek van de Lijnbaansgracht was vroeger het café van de moeder van Johnny Jordaan.

Nr.? Een fabriek tot het vervaardigen van lijkkistenbeslag
Later vestigde er zich een uitvaartonderneming.

Stempassenoproer
Op 31 oktober 2006 zijn in de gemeente Amsterdam StemPassen bezorgd bij de kiesgerechtigden.
Het is direct al duidelijk geworden dat deze StemPassen op de Lauriergracht en in de Laurierdwarsstraten structureel niet of zeer sporadisch door TNTpost zijn bezorgd.
Is dit een begin van een stemfraude zoals die slechts in derde wereld landen voorkomt?
De bewoners van de Lauriergracht komen op een bescheiden manier in opstand. Politieke partijen eisen dat de gedupeerde burgers alsnog kunnen stemmen. De gemeente belooft snel beterschap.

Groentehandelaren
In de tijd dat de Groenmarkt vlakbij was hadden handelaars ook opslagplaatsen op de Lauriergracht. Dat leverde stapels groenteafval voor de deur op, zoals hier bij de firma Looman.

Stegen en gangen in buurt FF
Officieel mocht op binnenerven niet gebouwd worden, maar in de Jordaan trok men zich daar niets van aan.
Huisjesmelkers bouwen goedkope pandjes achter de bestaande huizen die te bereiken zijn via stegen en gangen van nog geen meter breed.
In de 18e eeuw zijn er in de Jordaan 972 gangen naar 1690 achterhuizen, waarin 3795 families wonen. In buurt FF, waar de Lauriergracht het middelpunt van was, waren 33 van die gangen. Tijdens de bouwperiode werd vaak bezuinigd op heipalen, waardoor verschillende huisjes begonnen te verzakken. Er kwamen meer bouwregels. Een bouwkavel mocht niet breder dan 20 voeten, van ongeveer 28 cm., zijn. Een gang naast de bebouwing mocht niet dichtgetimmerd worden. Er mocht wel een dakje over, maar dat moest zo hoog zijn dat een man met een turfmand op zijn hoofd er nog onder paste. Dat moest opdat de mensen die achter zo'n gang woonden nog turf voor hun kacheltjes konden krijgen.

Gangen aan de Lauriersgracht:
Trompettersgang
Ziekentroostersgang
Sneidersgang
Witmarmergang
Kuipersgang
Hoedenmakersgang
Beddenmakersgang
Terpentijnsgang

aan de Laurierstraat:
Kramersgang
Pompenmakersgang
Wijnborgergang
Rammenassengang
Klokkengang
Hammengang
Hoedenmakersgang [?]
Sakkelijnengang
Gruttersgang

aan de Elandsstraat:
Smidsgang
Kaatsballengang
Danswijkersgang
Metselaarsgang
Bakkersgang
Spookengang
Sleepersgang
Gang naar Salamandershofje
Slagtersgang
Rapengang

aan de Hazenstraat
Keizerspoort
Kermisgang
Gruttersgang
Smidsgang

aan de Konijnenstraat:
Koorndragersgang

aan de 1e Laurierdwarsstraat:
Kramersgang

naar boven

Oneven huisnummers, zuidzijde

Nr.11 Zij-aan-Zij
Het zijde- en viltatelier dat hier gevestigd was is inmiddels verplaatst. Het is een werk- en dagbestedingproject voor mensen met een verstandelijke beperking. Samen met kunstenaars, vrijwilligers en professionele medewerkers werken zij aan unieke, handgemaakte producten. Deze zijn te koop bij Artshop Paxxx om de hoek op de Prinsengracht. Het viltatelier is daar nu eveneens gevestigd.

Nr.13 De oude ingang van het PPI
Na de nieuwbouw in de Konijnenstraat om de hoek, is het Pedagogisch Psychologisch Instituut. bekend onder de naam Altra College. Het is een bijzondere school voor leerlingen die problemen hebben in de omgang met medeleerlingen en leraren, of kampen met psychische problemen. De leerlingen redden het niet meer in het gewone voortgezet onderwijs. Ze hangen vaak rond op de gracht. Met extra zorg krijgen deze kinderen een nieuwe kans.

Nr.17 User Intelligence
Human Computer Interaction is een multidisciplinair vakgebied, zowel in de wetenschappelijke wereld als in de praktijk. Het is een samengaan van ontwerpen, cognitieve psychologie, ergonomie, informatiekunde en informatica.

Nr. 27 Kunsthandel
Hendrick Uylenburg [1587-1661] had dit pand betrokken. Het werd, voorheen bewoond door Govert Flinck en Jurriaen Ovens. Zijn zoon Gerrit van Uylenburgh volgde zijn vader op en breidde de zaak internationaal uit. Die kwam in 1671 in opspraak toen hij dertien valse schilderijen aan Frederik Willem de keurvorst van Brandenburg, wilde verkopen. Gerrit van Uylenburg en de firma gingen in 1675 failliet.

Nr.27 Schildershuis van Govaert Flinck
Govaert Flinck [1615-1660] was een leerling van Rembrandt. In1636 verliet Flinck de werkplaats van Rembrandt en stond op eigen benen. Zijn werk leek zo veel op dat van Rembrandt dat verschillende schilderijen van Flinck als Rembrandts zijn verkocht.
Zijn schilderijen vonden gretig aftrek onder de Amsterdamse notabelen en ook aan het hof van de prins van Oranje
Het ging hem zo voor de wind dat hij aan de overkant van de gracht twee panden kon kopen.

Nr.27 Jurriaen Ovens
Ovens [1623-1678] was ook een leerling van Rembrandt. Hij had een groot atelier onder het dak. De kelder had hij, net als Flinck, verhuurd als bordeel.

Nr.35 Konijnenhofje
In de tweede helft van de zeventiende eeuw zijn er plannen om op de hoek van de Lauriergracht een tweede Lutherse kerk te bouwen. Na veel gedoe wordt echter besloten om de Ronde Lutherse kerk aan de kop van de Singel te bouwen en de grond op het Konijnenerf krijgt een andere bestemming. De Lutherse diaconie krijgt de helft van het erf om er Armenhuisjes op te bouwen.
Het eerste Lutherse diaconiehofje krijgt de naam Konijnenhofje.
Er waren acht huisjes, bedoeld voor behoeftige vrouwen.
Nieuwbouw heeft de hofjes verdrongen. Van de originele bouwsels is niets bewaard gebleven.

De Konijnenstraat ligt tussen de Elandsstraat en de Lauriergracht.
Dit gebied werd in het begin van de 17de eeuw bij de stad getrokken. Een archeologische opgraving was bedoeld om informatie in te winnen over de eerste huizenbouw, maar vooral over de landinrichting en de activiteiten ter plekke voor de aanleg van de stadswijk de Jordaan.
Midden in het opgravingterrein werd een sloot aangetroffen, de Gasthuissloot die de noordgrens van het verkavelingperceel, het Margrietenpad, markeerde.
Onder in de sloot lag laat-16de-eeuws materiaal.
De perceelscheiding bleek met zand en een pakket biezen en rijshout te zijn gedempt, vermoedelijk vanwege de herinrichting van het gebied tijdens de stadsuitbreiding van 1612.
Na de demping van de Gasthuissloot werd het terrein opgehoogd en bebouwd.
Koorndragersgang, deze steeg werd eveneens aangelegd.
In de sloot zijn enkele hoornpitten van geiten en een stierenschedel met slachtsporen gevonden.
Aan de zuidzijde van de sloot lag tegen de beschoeiing een omvangrijk pakket leerafval.
Deze overblijfselen houden verband met de ambachtelijke activiteiten in dit gebied van leerbewerkers en huidhandelaren.
Behalve de Konijnenstraat herinneren hier nog verschillende andere straatnamen aan, zoals de Hazenstraat, de Berenstraat en de Wolven- en Huidenstraat.

Willy Alberti werd op 14 oktober 1926 in de Konijnenstraat geboren. Moeder Fie van Musscher en vader Ko Verbrugge hadden 8 kinderen. Willy was het derde kind. Fie schilde aardappelen en uien voor de firma Loman en pa werkte in het café van Nelis de Moor aan de Prinsengracht. Ko was de eerste zingende kelner van Amsterdam. Daar had Careltje zijn gouden stem vandaan. Hij zong in een matrozenpakje boven op het biljard en kreeg daar een kogelflesje, een frisdrankje, voor. Maar snel verdiende hij er ook geld mee.
Tijdens de crisis van de jaren dertig trok het gezin Verbrugge van de steun en ze moesten eten halen uit de 'snertloods' een gymnastieklokaal op de Elandsgracht. Toen Careltje zeven jaar was brak het Jordaanoproer uit.
Careltje ging naar dezelfde school als zijn neef Jantje van Musscher, die later Johnny Jordaan ging heten.

Nr.37 Last & Co

Ik ben makelaar in koffy, en woon op de Lauriergracht No 37
Het is mijn gewoonte niet, romans te schrijven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aan te vangen, dat gij, lieve lezer, zo even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffie zijt, of als ge wat anders zijt.

Zo begint de Max Havelaar van Multatuli
Ter herinnering aan Droogstoppel is op het overbekende nummer 37 een steen ingemetseld: Last & Co Makelaars in koffy.

Het kloostercomplex de Voorzienigheid

Nr.37-41 Klooster de Voorzienigheid
Het klooster is in 1852 gesticht door pastoor P.Hesseveld als een tehuis voor verwaarloosde meisje beneden 12 jaar.
In 1852 ontstond de zustercongregatie met de naam: 'De arme zusters van de Voorzienigheid' met liefdadige juffrouwen zoals Mietje Stroot.
Het kloostercomplex is in 1856 gebouwd op de plaats waar eerst de uitspanning 'De Fransche Tuin' was. Deze uitspanning was gesticht in 1697 door de gevluchte Hugenoot Benjamin Couturier. Het omvatte een complex tussen de Elandstraat, de Konijnenstraat en de Lauriergracht.
Het werd wel 'Het Jordaans Vaticaan' genoemd.
Behalve een klooster voor de zusters was er ook een Normaalschool [1897] voor kwekelingen in het Lager Onderwijs, een Weeshuis voor kleuters, de Mariaschool [1863] en de St Jozefschool voor meisjes uit de burgerstand aan verbonden.
De zusters hielden zich sinds 1858 bezig met een Hostiebakkerij. Dat ging in het begin allemaal met de hand. Van het malen van het meel, het bakken op een kolenvuur, het uitsteken van de vormen. Later werd het een gemechaniseerde industrie die per week 600.000 hosties voor 300 kerken produceerde.
Tijdens de oorlog werd het hostieafval verwerkt in het voedsel van de wezen in het Jongensweeshuis.


Binnenplaats klooster de Voorzienigheid


Kapel van Bleys

Nr. 39 van Suikerfabriek tot Kapel
In 1762 was hier de Suikerraffinaderij van Hasselgreen gevestigd. In 1826 gevolgd door Suikerraffinaderij Fa. C.Uhlenbroek en Zn.
In 1835 werd het pand verbouwd tot een dubbel pakhuis 'De Hoop' van de suikerfabriek van Beuker & Hulshoff aan de overkant van de gracht.
In 1881 bouwde architect Adrianus Cyriacis Bleys er een Kapel voor het klooster De Voorzienigheid die de Kapel van Bleys genoemd werd.


Binnenhof van het klooster de Voorzienigheid met op de achtergrond de kapel van Bleys.

Interieur van het reclamebureau in de kapel

Nr.39 Reclamebureau
Het reclamebureau Kesselskramer is gevestigd in het voormalige kloostercomplex. In de kapel zitten de ontwerpers achter hun beeldschermen. Wie door een raam naar binnen kijkt ziet een vergaderkamer die meer lijkt op het decor van een kantine op een camping. Voor de deur tref je vaak hun bestelauto aan die steeds van gedaante verandert. De ene keer een pizzakoerier dan weer geheel beplakt met kunstgras.
Het is een bijzonder reclamebureau met zeer afwijkende ideeën over hoe een product of een dienst aan de man te brengen. Bekend zijn de campagnes voor met mobieltje 'Ben' en 'Brinkers Hotel' . Ze zijn ook de bedenkers van de campagne 'Ik hou van mijn buren'

Nr.41 Suikerkantoor
In 1835 was hier het kantoor van suikerfabriek Beuker & Hulshoff gevestigd.

Nr.51 Suikerraffinaderij 'Zweden'
De suikerfabriek is in 1872 afgebrand. Al eerder, in 1669, was er op de Lauriergracht de suikerraffinaderij van Jan Veldesteyn afgebrand. Door de hele stad brandden vroeger of later de Suyckerbackerijen af.

Nr. 51 St Jozefschool voor meisjes
In 1863 stichtte de zusters van de congregatie De Voorzienigheid deze school. In 1942 werd tegen zuster Hippolyte, gezegd: "U gaat de opleiding volgen voor het Montessorionderwijs". In Amsterdam was het Montessorionderwijs alleen in het Openbare Onderwijs te vinden. De congregatie begon met twee Montessori-kleuterklassen op de Lauriergracht, er kwamen zowel kinderen uit de Jordaan als van de Grachtengordel. Uit de Jordaan als de ouders de extra schoolbijdrage er voor over hadden, de grachtengordel-ouders kwamen speciaal op het schooltje af.

Nr. 51 De Bascule is verhuisd
Op 24 augustus 2009 zijn de dagbehandeling en de kliniek van de Psychiatrische Gezinsbehandeling van de Lauriergracht naar het IJsbaanpad verhuisd. Het pand wordt bewaakt door een Anti-Kraak firma.
De Bascule is een Academische instelling voor Forensische Jeugdpsychiatrie voor jongeren met een persoonlijkheidsstoornis en ernstige gedragsproblemen. De Bascule werkt samen met het Altra College in de Konijnenstraat.

N r. 55-65 Broodfabriek Carels
In 1947 bakten ze er brood, koek en allerlei gebaksoorten.
Van de Lauriergracht ging alles naar hun winkels die verspreid waren in Amsterdam. Ook waren er broodbezorgers die de wijk in gingen met handkarren of bakfietsen.

Een doorkijkje naar de Hazenstraat, hoek Elandsstraat

Gefotografeerd door Dolf Toussaint.
De plek is nu volgebouwd met nieuwbouw waardoor dit stukje stadsbeeld historie geworden is.

Nr. 71 The English Bookshop
Een boekwinkel met een Engelstalig literair aanbod op de hoek van de Hazenstraat. Ze hebben ook werk van Nederlandse auteurs dat in het Engels vertaald is.
Er worden regelmatig schrijf workshops gehouden. Je kunt er ook koffie drinken en engelse cakejes eten.
In de kelder van de boekwinkel hebben kinderen van de schrijfclub PP&P ieder een Engelse regel overgeschreven en gingen daarna zelf verder in het Nederlands.

I am not sleepy and I will not go to bed
Soms wil ik niet naar bed
want dan ben ik de Donald Duck aan het lezen
en ik vind dat veel te leuk.
Maar dan moet ik toch naar bed.
En dan mag mijn zus tot halftien doorlezen.

Nr. 79-85 Ontbrekende huisnummers
Het waren huizen die aan de Beddenmakersgang naar het Hofje van Parijs op het binnenterrein stonden.

Nr. 97 Venetiae
In het verlengde van het hofje Venetiae aan de Elandsstraat stond aan de Lauriergracht tot 1842 een 17e eeuws pakhuis dat ook Venetiae heette. Die naam is nog te lezen op de plek waar een achteruitgang via de voormalige Hoedenmakersgang uitkwam. Deze steeg werd alleen gebruikt voor begrafenissen. Er was daarom ook een spreuk: Memento Mori geplaatst.
Nu heeft een kunstenaar er zijn atelier en galerie.

Nr. 99c de Toneelmakerij
De theatermakers van Huis aan de Amstel bestaan sinds 1990 en vanaf 2009 is daar Wederzijds bij gekomen. Het is nu een groot gezelschap dat voorstellingen maakt voor kinderen, jongeren én volwassenen. Voorstellingen die ons laten kijken naar de wereld om ons heen.

Nr. 101-103 kapel van het RK Jongensweeshuis
De oorspronkelijke kapel is nu een prachtige theaterzaal met een kleine honderd zitplaatsen.

Scheepvaart op de Lauriergracht
Binnenwaterbeheer rapporteert het wrak van een naamloze blauwe kruiser van vijf meter lang. Het bootje zal weggesleept worden.
Op mooie zomerdagen en als er een Grachtenfestival of een Gay Parade is, passeren scheepjes in alle soorten en maten met standaard een fles rosé aan boord.
De Lauriergracht is een verbinding tussen de Prinsengracht en de Singelgracht. Vele bootjes kiezen via deze route het ruime sop richting het IJ.

Vroeger, zoals hier in 1952 zonken de dekschuiten wel eens

Er moest een paard uit de gracht getakeld worden

Soms dook een 'stalen ros' op.

Nr. 101 Wonen aan een gracht is niet altijd leuk
Mijn fiets verdween op zekere dag en werd pas na een jaar opgevist uit de Lauriergracht, compleet met aangroeisels. Hoewel hij op slot stond en zelfs ik dat slot niet kon openen, verdween mijn fiets een week later opnieuw.

Nr.101-103 De Platanen
Een plek van rust tussen Elandstraat en de Lauriergracht.
Het is een voormalig RK jongensweeshuis, ontstaan in 1700.
Het oudste gedeelte werd gebouwd rond 1550, dat is een houten woonhuis waarvan de originele constructie nog gedeeltelijk bewaard is gebleven.

De huisjes van schepen De Vroede aan de Lauriergracht
Hier werden in 1685 door de Gereformeerde Kerkeraad de
paapse weesjongens 'ontdekt'. Het weeshuis is gebouwd op de plek waar het pakhuis Venetiae en de verffabrieken De Blauwselmolen en De Indigo's ton stonden. Later werd het gesticht bekend als De Platanen, genoemd naar de tien platanen die op de binnenplaats staan.
Het is een weeshuis gebleven tot de jaren '50.

Meer over het Jongensweeshuis > hier

Nr. 101-103 Het kindertehuis Amstelstad
In 1954 brokkelt het katholieke fundament van het Jongensweeshuis af en er worden ook kinderen van andere gezindten opgenomen. De naam verandert in Amstelstad en de ingangspoort is aan de Elandsstraat 55
Zonder er veel ruchtbaarheid aan te geven verdwenen de laatste zusters in 1960 en nam lekenpersoneel hun taken over. Hiermee is een einde gekomen aan het R.K.Jongensweeshuis.

Nr. 101-103 Orthopedagogisch Centrum de Platanen
In 1971 werd het gebouw de Platanen in gebruik genomen als Orthopedagogische instelling voor 97 mensen met een verstandelijke beperking. In 1992 werd De Platanen niet meer goedgekeurd als huisvesting en verhuist de inrichting naar de grote zwakzinnigen inrichting De Werf en enkele sociowoningen in Amsterdam Noord.

Meer over het OPC de Platanen > hier

Nr. 101-103 Wonen in de Platanen
Een deel van het weeshuis, waar eens de refter van de nonnen was en de vleugel waar de slaapvertrekken van de jongens waren, is verbouwd tot woonappartementen.
De Gemeente Amsterdam heeft De Platanen overgenomen van de regenten onder voorwaarde dat er altijd een sociale functie of bestemming gevestigd zal zijn.
Woningbouwvereniging Eigen Haard beheert na de restauratie het gebouw.

Weeskinderen in de Platanen 1913


Kinderen van het dagverblijf voor kleuters 2007

Nr.101-103 Kindercentrum De Platanen
Kinderen hebben de ruimte van het weeshuis overgenomen.
Er is een crèche voor baby's, een dagverblijf voor peuters en een Naschoolse Opvang. Er wordt gewerkt volgens de idealen van de Reggio Emilia werkwijze.

Het Ricciotti Ensemble

Nr.101-103 Muziekuitvoeringen
Op de binnenplaats van de Platanen speelt worden regelmatig muziekuitvoeringen gegeven in het kader van het Grachtenfestival, Fête de la Musique en Kunst & Cultuur.

Fête de la Musique

Grachtenfestival

Dansvoorstelling: Het Kabinet Danst

Nr. 101 G Pen Papier en Plek
Een kinderschrijversclubje vertrok regelmatig vanuit de Platanen naar verschillende plekken in de Jordaan om vast te leggen wat ze gezien hebben.
Bij PP&P ligt de nadruk op de inhoud van wat kinderen schrijven.
Later kunnen we dan wel eens gaan kijken naar de woorden die eventueel anders geschreven kunnen worden.

> lees hier de teksten en bekijk de foto's

Nr. 107-111 Huizen verbouwd tot dure appartementen
Bij de deuren loert men via camera's naar de bezoekers. De koperen antieke lantaarn glimt. De garage heeft een automatisch opbergsysteem voor auto's. 's Avonds zakken ijzeren rolhekken voor de deur om daklozen uit de portiek te houden.
De luxe gestoffeerde appartementen zijn slechts te betalen door expats van internationale bedrijven die voor korte of langere tijd in de stad verblijven.

Nr. 109 Pakhuis De Pelikaan

In 't wester deel der stad, dichtbij de grijze wallen. In het platte Amsterdams wel eens genoemd Jordaan. Verrijst er een fabriek, de grootste van hen allen, waar voor de gevel prijkt een steenen Pelikaan

[lofdicht geschreven door G.J.Boissevain op Hendrik Harmsen Klijn, suikerraffinadeur ]

Oorspronkelijk is dit een deel van een Suikerraffinaderij van Hendrik Harmen Klijn, 'De Berg Etna', tot 1881 gesitueerd op het achterterrein van Nr. 107, dat nu een siertuin is.
De Pelikaan is als pakhuis aan de kant van de Lauriergracht één perceel breed. Er was een toegang naar het woonhuis op nr. 111. In het achterdeel was de raffinaderij met suikerbrood- en kandijstoven en een hoge fabrieksschoorsteen. Op de bovenverdiepingen werd suikerriet verwerkt.
Via de Kaatsballengang kon je naar de Elandsstraat.

De Pelikaan werd later een koffiepakhuis
De Wagner Vereniging, opgericht in 1884, slaat er tijdens de tweede Wereldoorlog kostuums en decors van de grote Wagneruitvoeringen op.

Jacobus Kloppenburg tussen zijn Archief van de Toekomst

Nr.109 Voormalig atelier Jacobus Kloppenburg [1930 -]
Als Kloppenburg via een achterdeurtje in het pakhuis kan komen blijkt de zolder voor hem beschikbaar als atelier. Daar ontstaat de verzameling die Archief van de Toekomst gaat heten.

Huisbaas, Arie Ruska, eigenaar van de garage naast het atelier is van plan om de panden tot luxe appartementen te verbouwen. Om daar maar alvast mee te beginnen laat hij een liftschacht dwars door het atelier bouwen. De bouwvakkers schuiven de 'rommel' van het 'Archief voor de toekomst' ruw aan de kant.
Een rechter spreekt uit dat de projectontwikkelaar de bouwactiviteiten moet opschorten.
Omdat er al grote gaten in het dak gehakt zijn heeft de regen vrij spel op de zorgvuldig verzamelde objecten. Er liggen overal dikke klodders cement op de kunstwerken.
Intussen is Ruska ook alvast begonnen het woonhuis van Kloppenburg op nr. 111 te verbouwen.
Alle bewoners worden er stuk voor stuk met alle vormen van overlast uitgejaagd.

Kloppenburg schildert als wraak voor het onrecht dat de huisbaas hem aandoet, diens portret in de vorm van Ahriman, de Perzische kwade genius.

Nr. 109 Alles in containers
De brandweer rapporteert dat het atelier een brandgevaarlijke situatie oplevert. De gemeente ontruimt van 14-17 oktober 1997 met een hoogwerker de collectie van de kunstenaar en slaat die op in 13 zeecontainers. De gemeente stuurt maar meteen een acceptgiro naar Kloppenburg groot fl.71.245,79 met de waarschuwing: "snel betalen anders vernietigen wij de boel".
Een verontrustend detail is dat de dienst Bouw en Woningtoezicht en niet de dienst Kunstzaken de regie van de beoordeling van de waarde van de kunstcollectie in handen heeft.



Kloppenburg achterop bij vader.
Sipke Huismans in de zijspan

Nr 111 Geboortehuis Jacobus Kloppenburg
Jacobus Kloppenburg zit als kind achter op de fiets bij zijn vader voor hun huis op Lauriergracht 111. In een zijspan zijn stiefbroer Sipke Huismans.
Kloppenburg maakte van zijn atelier een, als totaalkunstwerk, Archief van de Toekomst, bedoelde, verzameling voorwerpen. Hij kon alles gebruiken als materiaal voor zijn verbeelding: spullen die de mensen als grofvuil op straat zetten, maar die voor de kunstenaar waardevol zijn als basis voor zijn kunst.

Dramatisch einde
Vrijdag 9 mei 2008. De kunstwerken staan nu ruim tien jaar opgeslagen in dertien zeecontainers nadat de zolder was ontruimd. Kloppenburg eiste een nieuwe locatie voor zijn werk. Die werd al die tijd niet gevonden. De kosten van de opslag waren inmiddels opgelopen tot 300.000 euro. Stadsdeelvoorzitter Els Iping besloot daarom de werken door een afvalbedrijf te laten vernietigen. Vele Nederlandse en buitenlandse kunstenaars, Duitse musea en zelfs een Belgische Ambassade protesteren tegen de vernietiging.

Nr.115-121 Garagebedrijf
Hier worden VW Kevers en Ruska Buggy's opgeknapt en onderhouden. Het is het enige overgebleven bedrijf op de gracht dat mogelijk brandgevaar voor de omgeving zou kunnen opleveren.

Nr. 123 Pakhuis de Mercuur
Het pakhuis staat naast de Terpentijnsgang. Die naam verwijst naar een houten verffabriekje de Dolfijn dat aan de achterkant van het pakhuis gevestigd was. Dat ging in 1679 in vlammen op, samen met nog eens vijftig huizen.
Na de bouw van het pakhuis werden hier suikerproducten in zware aardewerken potten opgeslagen. Dat vereiste een zware balkenconstructie die nog steeds te zien is.



Werkplaats voor orgelbouw

Nr. 123 Orgelbouw
De Amsterdamse werkplaats voor orgelbouw was tot 1984 gevestigd in pakhuis de Mercuur. De orgelbouw stond onder leiding van Petrus Josephus Adema [1877-1943] in de wandeling Piet genoemd. De instrumenten van deze werkplaats waren allen beïnvloed door de ervaringen, opgedaan bij de bouw van het orgel in de Mozes & Aaronkerk.

Kunstenaars Waldo Bien [L], Jacobus Kloppenburg [R]

Nr. 123 Atelier Waldo Bien
Waldo Bien archiveert vanuit zijn atelier in pakhuis de Mercuur, een treurige gang van zaken rond het archief van de toekomst..
Verschillende kopstukken uit de kunstwereld taxeren de collectie van Kloppenburg als 'vuilnis'.
Minister Rik v.d. Ploeg geeft een paar opties om de collectie aan een museum te schenken, maar schuift de verantwoordelijkheid naar het gemeentebestuur van Amsterdam.
Staatssecretaris van OCW, Medy v.d. Laan heeft helemaal geen zin om er iets aan te doen en sluit op 3 mei 2005 het dossier. Discussie gesloten.
Op 30 januari 2001 zijn de kosten opgelopen tot fl. 238.015,34 [let op de zorgvuldigheid van de centen achter de komma].
Het kunstwerk is nu 'Total Loss' te noemen.
Op dit moment beheert de stichting Free International University [FIU] het archief en verspreidt de gedachte die achter de collectie steekt, ondersteund door de Triodosbank.

meer over Jacobus Kloppenburg
meer over Free International University

Nr.125-127 De drie Suykerbroden
Suikerfabriek van suikerbakker J. Reisig die een uitgebreid boek schrijft over de voorwaarden voor een suiker fabriek. Het water moest makkelijk uit de gracht gehaald kunnen worden. Rondom de fabriek moest voldoende frisse lucht naar binnen kunnen komen voor de afkoeling van de potten met suiker. Hoge schoorstenen waren nodig om geen roet in het product te laten neerslaan. Via de gracht moesten de suikerbroden gemakkelijk verzonden kunnen worden.

naar boven

Aanvullingen en verbeteringen ontvang ik graag hier
Bijgewerkt 18 02 10

terug naar overzicht

Geraadpleegde bronnen o.a.:
'Het nieuwe werck', door: Olga van der Klooster en Michel Bakker, Gemeentelijk Bureau Monumentenzorg, 1997