Verdwenen Beelden


> startpagina

> archief voor de toekomst

tussen taal en beeld

de ondergang
van grafiek
op het dak van
sporthal De Weeren
en andere kunstwerken
in Amsterdam Noord


Het grafische dak op
Voor mij als graficus was het de eerste keer dat ik in staat was om fysiek in mijn grafiek rond te lopen.

Brand in de grafiek
Groot was dan ook mijn ontzetting dat door werkzaamheden brand ontstond onder de dakbedekking en de brandweer rigoureus mijn werk vernietigde..



Gelukkig werd een en ander geheel hersteld en kon de sporthal in 1977 in gebruik genomen worden.
Dat duurde tot 1996.
Het dak werd toen in opdracht van de wethouder sport, iemand zonder gevoel voor kunst, vervangen door een saaie rode dakbedekking.

 

Sporthal Elzenhagen onderging het zelfde lot.
De monumentale decoratie op het gebouw werd door Yvonne Kracht (1931) in 1970 ontworpen, maar er is nu niets meer van over.


 


De vernietiging van een kunstwerk in de openbare ruimte
Het Gemeentebestuur besloot op 19 februari 1975 een bedrag van fl.3.200.000, beschikbaar te stellen om een sporthal op het sportpark De Weeren te bouwen.
De architect, Bas Odink, vond dat het dak een monumentale decoratie moest krijgen en vroeg de graficus Henk van Faassen (1931) een ontwerp daarvoor te maken.

In plaats van drukinkt: shingles
Ondanks het feit dat een graficus in het algemeen geen driedimensionale kunst produceert, heb ik deze opdracht aangenomen. Het ontwerp is een grafische benadering van de sportieve dynamiek waarbij de patronen op het dak in de kopgevels doorlopen.
In plaats van drukinkt moest ik zogenoemde shingles gebruiken. Dat zijn plakken bitumen dakbedekking. Die zijn beschikbaar in de kleuren rood, zwart en wit.

In de buurt van Schiphol
Het bijzondere van het kunstwerk is dat het door de passagiers van vliegtuigen boven het landschap van het Waterland herkend wordt.
Verder genieten de bewoners van de hoogbouw in Amsterdam Noord en de automobilisten van de ringwegen van het herkenningspunt.


Het kunstwerk moest pijnlijke ingrepen ondergaan.
De uitbater van de kantine meldde dat hij patat wilde gaan bakken. Daarvoor moest een uitgebreide afzuiging aangebracht worden die zonder mijn inspraak en goedkeuring dwars door de grafiek van de kopgevel aangebracht werd en daar het grafische beeld behoorlijk verstoorde.

Het einde van het kunstwerk kwam in 1996
Het bleek dat het dak lekte en met de grootste spoed vervangen moest worden. Zonder mij te raadplegen is het kunstwerk vervangen door een egaal rood dak.
Het duurde even voor ik daarvan op de hoogte was en kon protesteren tegen de gevolgde werkwijze van het Stadsdeel Noord.
Men verdedigde zich met de opmerking dat er binnen de korte tijd die voor de reparatie beschikbaar was geen gekleurde shingles te krijgen waren en dat de kosten daarvan in geen verhouding bleken te staan tot de oorspronkelijke kosten voor het vervaardigen van een kunstwerk.
Verder vond de Gemeente het geen onrechtmatige daad ten opzichte van mijn belangen, noch dat het geleid heeft tot een aantasting van mijn goede naam en/of eer.

Het gebouw bleef, het kunstwerk niet
Volgens de uitspraak van het Hof te Amsterdam van 16 juni 1997 is bepaald dat “als regel aangenomen dient te worden dat de maker van een werk dat uitsluitend bestemd is voor een bepaald voorwerp of een bepaalde omgeving, te aanvaarden heeft dat indien dat voorwerp of die omgeving ophoudt te bestaan, het werk dat lot deelt.”

De Kunstenbond FNV en ik waren het niet met de gemeente eens.
Het voorwerp, het dak van de sporthal, hield immers niet op te bestaan!
De bond raadde mij echter af om tegen hen te gaan procederen.
Het stadsdeel hield de centen in hun zak en er staat nu een saaie sportloods in Amsterdam Noord.


Henk van Faassen


2 8 2018




Verdwenen:
Zevenenzestig stalen borden met kleurige seinvlaggen, ontworpen door Siet Zuyderland (1942)
Stuk voor stuk uit de gevels gehaald.



Gesneuveld:
'Moeder en kind
'
Een in glas geëtste tekst door J.C.Peeters (1912-1992)
voor het
Ouder en Kind Centrum.
De tekstplaat is bij een verbouwing verdwenen.





Spoorloos:
De twee bronzen herten uit het Florapark, zijn in 1935 door Jaap Kaas (1898-1972) gemaakt.
Ze
zijn sinds 1974 verdwenen.



Waar is het: 'Kinderfiguur' (1967) Een van de drie kinderfiguren was gemaakt door Heleen Levano (1941)
voor basisschool
Het Wespennest, maar staat daar niet.




Eveneens weg:
Een betonreliëf
van Pierre van Soest (1930-2001), aan een jeugdgebouw is gedemonteerd en ergens opgeslagen.



Beschadigd en gesloopt:
'Windbeeld' (1976)
Dit kunstwerk gemaakt door Lon Pennock (1945)
stond als windwijzer bij het Floraparkbad.




Zoekgeraakt:

Drie drijvende kunstwerken
gemaakt door mensen uit de buurt 'Opbloeiend Noord' zijn door het water verzwolgen.



Nergens meer te bekennen:
'Piramiden'
(1983)
Het kunstwerk van Frans Hage (1952)
bedoeld als speelplek voor kinderen van basisschool
De Piramide


Bronnen:
'Noord in beeld' door Pieter Roemer Amsterdam, uitgegeven november 2013




Foetsie:
'De omhelzing',
van Jan Meefout (1915-1993)
Het beeld stond in een afgebroken winkelcentrum.
Het is niet in het nieuwe gebouw terug gekomen.






> lees ook:
archief voor de toekomst


2 8 2018