tussen taal en beeld

Individueel Voortgezet & Kunstzinnig Onderwijs

 


Onderwijs op Individueel niveau
De school voor Individueel Voortgezet en Kunstzinnig Onderwijs is in 1961 opgericht door Hans Snoek voor kinderen die al jong intensief met een opleiding in muziek of ballet bezig zijn. Daar moet veel ruimte en tijd voor dagelijks oefenen ingeruimd zijn.
Het leerplan moet daar voor speciaal ontwikkeld worden.

Het lessenprogramma biedt veel ruimte voor individuele keuze en het doen van 'proeven' op het eigen niveau.

Een schoolgebouw is er niet
De leerlingen zwerven door de stad van de Scapinostudio naar de Werkschuit en andere gebouwen. Later zijn oude schoolgebouwen in resp. de Zandstraat, de De Wittenstraat en de Plantage Middenlaan betrokken.

Sinds januari 2011 gehuisvest in een nieuwbouw school aan de Rustenburgerstraat 15 in Zuid. Het gebouw is speciaal ontworpen voor het onderwijs van de IVKO.



Dans- en Dramatische expressie




Bezorgde docenten en vrolijke leerlingen

 


Denk&Doe

D&D is een reeks teksten
gedrukt door het
IVKO Grafisch Genootschap
om een kommunikatieve aktie in taal en beeld tussen de leerlingen op gang te brengen.






Veel aandacht voor politiek, groepsvergaderingen en overleg



 



Werkweek in Delden met een protestbetoging in het dorp





Filmopnames voor een Western op brommers in 's Graveland


Het is 1962


De Werkschuit wordt gevraagd de beeldende lessen van de IVKO in te vullen.
Aat Breur geeft de tekenlessen en Henk van Faassen bedenkt de vakken Ruimtelijke Expressie en Taal Visualisatie.
Er worden verder vakken gegeven zoals Dansexpressie, Dramatische Expressie, Muzikale Expressie

Ruimtelijke Expressie omvat het werken met ruimtelijke materialen. Het gaat meer om het veranderen van vormen dan het timmeren van herkenbare voorwerpen.

Taalvisualisatie is het zichtbaar en verspreidbaar maken van taal op alle mogelijke manieren waaronder de drukpers.

De benaming van de beeldende vakken geeft de nodige problemen. Handenarbeid staat wel in de wet genoemd, maar dat vak willen we niet geven en taalvisualisatie bestaat al helemaal niet.

Een ander knelpunt is dat de balletleerlingen geacht worden disciplinair te bewegen, terwijl ze bij expressievakken uitgenodigd worden zonder autoriteit hun individuele creativiteit te ontwikkelen.

Ruimtelijke Expressie en Taalvisualisatie
We experimenteren met de relatie tussen taal en beeld en die tussen ruimtelijke vormen en taal.
Ik denk terug aan de lessen die Jan Elburg op de Rietveldacademie gaf. Ook hij combineerde zijn literaire werk met ruimtelijk vormgeven. Het twee- dan wel driedimensionaal denken verschilt niet veel met elkaar.
Het zijn vormen van multidisciplinair werken, gestimuleerd door de Bauhaus-kunstenaars.

De oorsprong van taaldrukken
Samen met Marijke Baars en op een afstand gesteund door Theo Vesseur, die op een vergelijkbare IVO school Nederlands geeft, wordt Taalvisualisatie een samengaan van literatuuronderwijs en verschillende technieken om taal zichtbaar te maken.
Er komen drukpersen en zetkasten op de school en de fraaiste boekjes verschijnen in een oplage.




De drukwerkplaats met de zogenoemde trapdegelpers en een proefpers


IVKO Grafisch Genootschap
Het IGG is de uitgeverij van de school met een indrukwekkende productiviteit.


Drukwerk in de marge
Een club van alternatieve miniuitgeverijtjes neemt de boekjes op in hun uitgavenlijst.


Ruimtelijke expressie

 




Drukwerkplaats

Leraren van verschillende scholen drukken in de drukwerkplaats van de IVKO-school hun eigen projectmateriaal als protest tegen de slechte leermiddelen die in omloop zijn. Een projektboek wordt gemaakt uit woede over leerlingen en leraren die gevangen zitten en zich gevangen laten houden in saaie dode scholen. Waar de leerstof geen voeling heeft met wat er in hen leeft en wat er in de wereld buiten gebeurt.

 

Projektonderwijs doet zijn intrede
De projecten die op de IVKO uitgevoerd worden, hebben vaak een stukje taalvisualisatie in zich.
Kees van Baalen: "Leerlingen worden in het onderwijs voorbereid op 'vervreemding' in hun latere arbeidssituatie. Het onderwijs verleent hand- en spandiensten aan het kapitalistische apparaat door vervreemde mensen af te leveren. Regulier onderwijs doet dat door leerlingen jaren lang te verbieden te bewegen, te praten, zelfstandig te zijn, elkaar aan te raken, en hen te dwingen alleen op te nemen wat de leraar of het leerboek zegt".

Projektonderwijs doet voorstellen tot een aanpak die dichter ligt bij wat leerlingen zelf weten en kunnen, maar de revolutie moet nog steeds even wachten.

Projectonderwijs en de varende- en reizende school wordt, in de lesuren die voor wiskunde ingeruimd zijn, door Kees van Baalen in praktijk gebracht.


 


Democratisering van de Drukpers en het Potlood

De tijdgeest benoemt alle activiteiten vanuit een democratiseringsgedachte.
Taaldrukken valt onder de democratisering van drukpers.
Het omgaan met de drukpers wordt gezien als een vanzelfsprekend verlengstuk
van de in de grondwet vastgelegde vrijheid van meningsuiting.
Als je niet weet hoe je je ideeën moet verspreiden, heb je aan die vrijheid niets.
Niet alleen de productiemiddelen, maar ook de vrijheid om je eigen woorden te schrijven passen in deze actie.
Vandaar dat we het snel hebben over democratisering van zoiets voor de hand liggends als het potlood.

DemoKratisering schrijf je met een K
Peuters zitten bij elkaar op een antiautoritaire kresj en hun feministische moeders roepen: we zijn geen kangoeroes!
Pubers gaan naar de IVKO school. Kunstenaars hangen rond in sociëteit de Kring. Kabouters zitten in de gemeenteraad.
Opstandige jongeren kraken hun woonplek in de Staatsliedenbuurt. Op de plek van de Kininefabriek is de Koperen Knoop het parlementsgebouw van de Kraakliedenbuurt. Kom Klaas roept Robert Jasper Grootveld. Koosje Koster mag geen krenten op de Dam uitdelen. Hans Tuynman mag het woord 'imaazje' niet mompelen en gaat voor drie maanden het gevang in.


 



De reizende school met plaatsbepaling en een drukkerij te velde

naar boven




29 10 2017